Göç | Avusturya nüfus sayısını sınırlayabilir mi?

İsviçre, ülkede en fazla on milyon kişinin yaşamasına izin verilip verilmeyeceği konusunda oylamaya gidiyor. Avusturya’da ise böyle bir girişimin hayata geçirilmesi, Avrupa Birliği [AB] üyeliği nedeniyle çok daha zor görünüyor.

İsviçre’de haziran ayında dikkat çekici bir halk inisiyatifi oylanacak. Oylamada, ülkede yaşayan nüfusun en fazla on milyon kişiyle sınırlandırılması öneriliyor. Bu girişimin arkasında İsviçre Halk Partisi [SVP] bulunuyor. Parlamento bu öneriye hayır oyu verilmesini tavsiye etse de, kamuoyu yoklamalarına göre referandumdan “evet” çıkması ihtimali göz ardı edilmiyor. Peki benzer bir düzenleme Avusturya’da mümkün mü? Böyle bir yasa kabul edilip uygulanabilir mi?

Die Presse gazetesinden Philipp Aichinger’in kaleme aldığı makaleye göre,  hemİsviçre’de hem de Avusturya’da yaklaşık dokuz milyon kişi yaşıyor ve her iki ülkede de nüfus artış eğilimi sürüyor. İsviçre’de önerilen anayasa değişikliğiyle nüfus ve dolayısıyla göç sınırlandırılmak isteniyor. Taslak metinde, “İsviçre’nin sürekli yerleşik nüfusu 2050 yılından önce on milyon kişiyi aşamaz” ifadesi yer alıyor. 2050 sonrasında ise nüfusun, doğum fazlasına göre her yıl bir yönetmelikle ayarlanması öngörülüyor.

İsviçre’de 100.000 vatandaş, anayasa değişikliği de dahil olmak üzere bağlayıcı bir halk oylaması başlatabiliyor. Avusturya’da ise bu mümkün değil. 100.000 kişinin imzaladığı bir halk girişimi, yalnızca konunun Ulusal Konsey’de bir kez görüşülmesini sağlıyor. Bu nedenle Avusturya’da “on milyon” benzeri bir girişimin parlamentodan gelmesi gerekir.

Böyle bir düzenleme anayasa değişikliği anlamına geleceğinden, Ulusal Konsey’de üçte iki çoğunluk gerekiyor. Peki Avusturya’da nüfusun on milyonla sınırlandırılması konusunda halk oylaması yapılabilir mi? Anayasa hukukçusu ve Innsbruck Üniversitesi öğretim üyesi Peter Bußjäger’e göre, böyle bir oylama yalnızca mümkün değil, aynı zamanda zorunlu olur. Çünkü bu çapta bir değişiklik, federal anayasanın “genel değişikliği” olarak değerlendirilir.

AB hukukundan ayrılmak gerekir

Bu tür durumlarda anayasa, parlamentonun kabul ettiği değişikliğin ancak halkın onay vermesi halinde yürürlüğe girebileceğini öngörüyor. Halk oylamasında kullanılan oyların salt çoğunluğu yeterli oluyor. Avusturya’da bugüne kadar anayasanın genel değişikliği için yalnızca bir kez referandum yapıldı: 1994’teki AB üyeliği oylaması. Halkın onayının ardından Avusturya AB’ye katıldı.

Ancak AB’nin temel ilkelerinden biri, birlik vatandaşlarının istedikleri üye ülkede yaşama ve çalışma özgürlüğüne sahip olması. Bu haktan vazgeçilmek istenirse, Bußjäger’e göre Avusturya’da yeniden bir halk oylaması yapılması gerekir.

İsviçre, AB ile bir serbest dolaşım anlaşmasına sahip ve gerekirse bu anlaşmayı feshedebilir. Avusturya ise AB üyesi olduğu için, nüfus sınırı getirmek adına birliğin tamamından ayrılmak zorunda kalır. Üstelik böyle bir sınır, AB’den çıkılsa bile temel haklar açısından ciddi sorunlar doğurur. Nüfus on milyonu aşarsa kim ülkeyi terk etmek zorunda kalacak?

Bußjäger’e göre teorik olarak nesnel kriterler belirlenebilir. Örneğin önce yabancı uyruklu suçluların, ardından sabıka kaydı olmayan ancak ülkeye en son gelen kişilerin gönderilmesi düşünülebilir. Ancak bu durumda “keyfi kararların önünün açılması” riski doğar.

Öte yandan, Avusturya’da yaşayan Avusturya vatandaşlarının sayısı bir gün on milyonu aşarsa, böyle bir üst sınır zaten uygulanamaz. Devlet, kendi vatandaşlarının ülkede yaşamasını yasaklayamaz. 2025 başı itibarıyla Avusturya’da 7,34 milyon Avusturya vatandaşı yaşıyor. Ayrıca yaklaşık 640.000 yurtdışında yaşayan Avusturyalı bulunduğu tahmin ediliyor.

9,5 milyonda ilk önlemler

İsviçre’deki girişim, nüfusun on milyon sınırına yaklaşması halinde yetkililerin “mevcut tüm önlemleri” devreye sokmasını öngörüyor. Nüfus 9,5 milyona ulaştığında ise özellikle iltica ve aile birleşimi alanlarında tedbirler alınması talep ediliyor. Taslağa göre sınır aşıldığında, geçici olarak kabul edilen kişilere oturum ya da yerleşme izni, İsviçre vatandaşlığı veya başka bir kalıcı kalma hakkı tanınmayacak.

Anayasa hukukçusu Peter Bußjäger, Avusturya’da nüfusun yasal olarak on milyonla sınırlandırılmasını gerçekçi bulmuyor. “Bana göre bu düşünülemez ve çok sayıda soruna yol açar” diyen Bußjäger, değerlendirmesini “Die Presse” gazetesine yaptı.

İsviçre’de de plan oldukça tartışmalı. Parlamento görüşmelerinde Yeşil Liberal milletvekili Tiana Angelina Moser, İsviçre hastanelerinde çalışan doktorların yüzde 45’inin yabancı diplomaya sahip olduğunu hatırlattı ve bu kişilerin sistem için vazgeçilmez olduğunu söyledi. SVP ise on milyon planını, “göçü yeniden kendi kontrolüne almak ve sınırlamak için mantıklı bir yol” olarak savunuyor.

İsviçre’nin göç kapılarını kapatması, ülkede yaşayan yaklaşık 71.000 Avusturyalıyı da doğrudan etkileyebilir.|©DerVirgül