Türkiye Kökenliler ve Almanca Öğrenme İhtiyacı | Avusturya Örneği

| Adem Hüyük

Avusturya’da Türkiye kökenli topluluk, ülke nüfusunun önemli bir bölümünü oluşturuyor. Ancak göçmenler arasında Almanca öğrenme ihtiyacı, diğer göçmen gruplara kıyasla görece daha düşük kalıyor. Bu durumun arkasında tarihsel, sosyal ve ekonomik birçok etken bulunuyor.

Tarihsel Arka Plan

1964’ler ve 1970’lerde Türkiye’den Avusturya’ya işçi göçü başladı. Türkiye kökenli işçiler, inşaat, sanayi ve hizmet sektörlerinde çalışmak üzere Avusturya’ya geldiler. Bu dönemde aile birleşimi uygulamaları sayesinde işçilerin aileleri de zamanla Avusturya’ya taşındı.

Dil Öğrenme İhtiyacını Etkileyen Faktörler

Yoğun Türkçe çevreler
Büyük şehirlerde Türkiye kökenli topluluklar kendi mahallelerinde yoğun olarak yaşıyor ve günlük yaşam Türkçe yürütülebiliyor.

Türkiye merkezli dini cemaatler, cami ve dernekler
Türkiye’den gelen çeşitli dini cemaatler, cami ve dernekler Avusturya’da toplumsal ve kültürel yaşamı organize ediyor. Bu yapılar, üyelerinin çoğunlukla Türkçe konuşmasını sağladığı gibi, sosyal etkileşim alanlarını da Türkçe olarak şekillendiriyor. Bu durum Almanca öğrenme ihtiyacını azaltıyor.

Mahalli dernekler ve siyasi görüşler
Türkiye kökenliler arasında mahalli dernekler ve siyasi aidiyetler (ör. memleket dernekleri veya siyasi eğilimli topluluklar) sosyal yaşamın büyük kısmını organize ediyor. İnsanlar, kendi toplulukları içinde sosyal etkinliklere katıldıkça Almanca pratiğine daha az ihtiyaç duyuyor.

Ekonomik faktörler
Türkiye kökenliler çoğunlukla kendi toplulukları içinde iş bulabiliyor. Bu, Almanca öğrenme zorunluluğunu azaltıyor.

Aile ve kültürel bağlar
Evde Türkçe konuşulması ve kültürel etkinliklerin Türkçe yapılması, iki dil dengesini Türkçe lehine kaydırıyor.

Sosyal entegrasyon eksikliği
Günlük yaşamda ve sosyal çevrede çoğunlukla kendi topluluklarıyla vakit geçirmeleri Almanca kullanımını sınırlıyor.

Haberin videosu: 

Akademik Dayanak ve Paradoks

Viyana Üniversitesi bünyesinde yapılan araştırmalar, Türkiye kökenlilerin özellikle Viyana ve büyük kentlerde Almanca öğrenme ihtiyaçlarının en asgari düzeyde olduğunu doğrular niteliktedir. Buna gerekçe olarak, göçmenlerin yaşam alanlarında her türlü ihtiyaçlarını karşılayacak, dolaylı veya dolaysız ilişkiler ağını, ana dilleri olan Türkçe ile yürütebilme imkanına sahip olmaları gösterilmektedir.

Ancak burada yeni bir soru kendiliğinden doğmaktadır: İstatistiklere göre Türkiye kökenliler günlük yaşamlarındaki birçok ihtiyaçlarını Türkçe diyalog kurarak elde edebiliyorsa, bu sosyal yaşamda, ticarette ve bürokraside Türkçe bilen mensupların olduğu anlamına gelir. Bu da Türkiye kökenlilerin Avusturya’da yaşama dair bütün kurumlarda yer aldığının kanıtı olmaktadır. Bir paradoks gibi görünen bu döngü, farklı araştırmalar yapılmasını zorunlu kılmaktadır.

Avusturya’da Türkiye kökenlilerin Almanca öğrenme ihtiyacı, yalnızca pratik gereksinimlerle ortaya çıkmaktadır. Yoğun Türkçe çevreler, Türkiye merkezli dini cemaatler ve dernekler, mahalli dernekler, ekonomik fırsatlar ve sosyal bağlar, dil öğrenme motivasyonunu görece düşük tutmaktadır. Bu durum, göçün tarihsel koşulları ve akademik araştırmalarla birlikte değerlendirildiğinde, toplumsal bir paradoks olarak karşımıza çıkmaktadır.

Ana dili Türkçe olan, Almanca öğrenmekte zorlanıyor mu?

Bütün bunlardan bağımsız olarak, ana dili Türkçe olanların Almanca öğrenirken karşılaştıkları zorlukları uzmanına sorduk.

Uzun yıllardır Viyana, Baden ve Wiener Neustadt gibi kentlerde Almanca kursları veren Ahmet Özbek, “Günümüz Türkiye’sinde insanlar günde ortalama 300–400 kelime kullanıyor. Ancak Avusturya’da günlük konuşma ihtiyacı dört kat daha fazla. Kırsal alanlardan gelenler çoğunlukla Türkçe dil bilgisine hâkim olmadığından, Almanca karşısında yetersiz kalıyor ve ezberci bir yöntemle dil öğrenmeye çalışıyor. Oysa Türkçe dil bilgisine sahip olanlar, Almanca karşısında daha başarılı ve öğrendikçe günlük kelime dağarcıkları artıyor.” diyor.

Özbek, uzun yıllar Viyana ve Aşağı Avusturya’da verdiği kurslardan edindiği deneyimlerini Der Virgül’e aktarırken, ana dilini iyi bilenlerin Almancayı çok daha hızlı öğrendiğine dikkat çekiyor.

“Evlilik, öğrenci veya aile birleşimi gibi çeşitli nedenlerle 18 yaşından sonra Avusturya’ya gelenler, Almanca öğrenmekte büyük bir çaba harcamak zorunda kalıyor. Bu, kişinin geldiği ülkedeki eğitim seviyesi ve anadiline hâkimiyetiyle doğrudan bağlantılı. Önceden gelenler, sonradan gelenler için Türkçe konuşarak yaşamayı mümkün kılan bir sosyal ‘getto’ alanı oluşturmuş. Bu da Almanca öğrenme ihtiyacını önemli ölçüde azaltıyor.”

Türkiye Kökenli Kadınlarda Düşük İstihdam

Avusturya’daki göçmen kadınların eğitim seviyesi ikinci kuşakta artış gösterse de uzmanlar özellikle Türkiye kökenli kadınlara dikkat çekiyor. Avusturya Entegrasyon Ofisi [ÖIF] Bilgi Yönetimi Birimi Eş Başkanı Barbara Stewart, göçmen kadınların eğitim seviyesindeki gelişmeye rağmen Türkiye kökenli kadınların hâlâ düşük istihdam oranına sahip olduğunu belirtiyor:

“Maalesef hâlâ kadınların yüzde 50’den fazlası yalnızca zorunlu okul diplomasına sahip.”

Milliyetlere göre bakıldığında, Türkiye kökenli kadınların istihdam oranı yüzde 56 ile ikinci en düşük seviyede. En düşük istihdam ise Suriye, Afganistan ve Irak kökenli kadınlarda görülüyor.

Ancak bu grupların çoğu Avusturya’ya yakın zamanda gelmişken, Türkiye kökenli kadınların büyük kısmı uzun süredir ülkede yaşıyor veya burada doğmuş durumda.

Uzmanlar, bu durumun nedenlerinden birini sosyal altyapıya bağlıyor:

“Kendi topluluk altyapıları var ve bu ortamda Almanca konuşmak çoğu zaman gerekli olmuyor.”

Buna karşın, düşük istihdam Türkiye kökenli kadınlar üzerinde ciddi bir yük oluşturuyor. Son dönemde entegrasyon fonuna başvuranların arasında özellikle daha yaşlı kadınların sayısının arttığı belirtiliyor.

Sonuç olarak, Türkiye kökenlilerin Avusturya’daki yoğun Türkçe çevreleri ve güçlü topluluk bağları, Almanca öğrenme ihtiyacını görece düşük tutarken, bu durum özellikle Türkiye kökenli kadınların işgücüne katılımını sınırlayan yapısal bir etken olarak karşımıza çıkmaktadır.| ©DerVirgül