Basın özgürlüğü endeksi | Avusturya 19.’uncu sırada

Sınır Tanımayan Gazeteciler’in [RSF] 2026 raporuna göre, küresel basın özgürlüğü son 25 yılın en düşük seviyesine geldi. Endekste ilk kez dünya ülkelerinin yarısından fazlası ‘zor’ veya ‘ciddi’ durumda gösterilirken, Avusturya iki sıra ilerleyerek 180 ülke arasında 19.’uncu sıraya yükseldi.

RSF yayınladığı raporda şu ifadelere yer veril: “Avusturya’da basın özgürlüğü, kamusal alanda meydana gelen önemli yapısal değişimler, medya finansmanındaki ciddi aksaklıklar ve bazı siyasetçilerin medyayı kontrol etme ya da itibarsızlaştırma girişimleri sonucunda önemli ölçüde zayıflamıştır. Personel eksikliği nedeniyle zaten güçsüzleşen medya kuruluşları, bu baskılardan daha da fazla etkilenmiştir. Kamuya açık etkinliklerde yaşanan şiddet olayları ise gazetecilerin özgürce haber yapmasını engellemiştir.”

Türkiye 163. sıraya geriledi

RSF’ye göre endeksin tarihinde ilk kez, dünyadaki ülkelerin yüzde 50’sinden fazlası basın özgürlüğü açısından “zor” veya “ciddi/çok ciddi” durumda sınıflandırıldı. Türkiye ise dört sıra gerileyerek 180 ülke içinde 163. sırada yer aldı.

RSF, geçtiğimiz yıl 159. sırada yer bulunan Türkiye’de gazeteciliğin bastırılması ve gazetecilerin hapse atılması için düzenli olarak “dezenformasyon”, “cumhurbaşkanına hakaret” ve “devlet kurumlarını karalama” gibi suçlamaların araçsallaştırıldığını belirtiyor.

Endeksin ilk 10 sırasındaki ülkelerse şöyle:

• Norveç
• Hollanda
• Estonya
• Danimarka
• İsveç
• Finlandiya
• İrlanda
• İsviçre
• Lüksemburg
• Portekiz

Basın özgürlüğü neden dünya genelinde çöküyor?

Örgüte göre bu gerilemenin arkasında savaşlar, güvenlik politikaları ve yasal baskıların yaygınlaşması da bulunuyor.

Raporda Sudan (161), Irak (162) ve Yemen (164) gibi ülkelerde silahlı çatışmaların basın özgürlüğünü doğrudan etkilediği belirtilirken, İsrail (116’ıncı sırada) ordusunun Ekim 2023’ten bu yana Gazze’de 220’den fazla gazeteciyi öldürdüğü, bunların en az 70’inin görev başında olduğu kaydediliyor.

RSF, Çin (178), Kuzey Kore (179) ve Eritre (180) gibi ülkelerde ise tabloyu kapalı ve baskıcı siyasi rejimlerle ilişkilendiriyor. Rusya (172), Ukrayna’ya karşı sürdürdüğü savaş ve gazetecilere yönelik baskılar nedeniyle listenin en alt sıralarında yer alırken, ülkede Nisan 2026 itibarıyla 48 gazetecinin tutuklu olduğu belirtiliyor. İran (177’nci sırada) da hem rejim baskısı hem de bölgesel savaş dinamikleri nedeniyle sıralamanın altlarında kalmayı sürdürüyor. Eritre ise üst üste üçüncü yıl endeksin son sırasında yer aldı.| ©DerVirgül