Yaz Aylarında Bu Sınırlarda Tam Bir Ulaşım Çöküşü Yaşanacak

Brüksel’in yeni sınır kontrol sistemi ekonomiyi ve turizmi boğuyor. Yaz aylarında Güneydoğu Avrupa’daki Schengen sınırlarında ve birçok AB havaalanında ulaşım sisteminin çökmesi tehlikesi bulunuyor.

Saatler süren trafik kuyrukları ve son derece yavaş sınır geçiş işlemleri: Son aylarda hafta sonları ve tatil günlerinde Güneydoğu Avrupa’daki AB dış sınırlarından geçen yolcular, önümüzdeki aylarda Balkanlar’da AB pasaportuna sahip tatilcileri de etkileyebilecek trafik kaosunun ilk belirtilerini şimdiden yaşadı.

Bu durum dış sınırlardaki yoğunluğu daha da artırabilir. Peki bir AB pasaportu uzun bekleme sürelerinden koruyor mu? Sık seyahat edenler ne anlatıyor?

Beklenen sorunların nedeni, AB’nin yeni dijital Giriş/Çıkış Sistemi (EES) olarak bilinen sınır kontrol mekanizmasındaki eksiklikler. Bu sistem, Schengen Bölgesi’ne giriş ve çıkışlarda bekleme sürelerini önemli ölçüde uzatabilir.

Sırbistan’ın başkenti Belgrad’daki Yabancı Yatırımcılar Konseyi (FIC) Direktörü Aleksandar Ljubic, Ekim ayından bu yana kademeli olarak uygulamaya konulan EES sistemine başlangıçta sakin yaklaştığını söylüyor:

“Üç yılda bir parmak izi vermek ve biyometrik fotoğraf çektirmek bana makul görünmüştü.”

Ancak sık seyahat eden Ljubic’e göre uygulamadaki gerçek durum farklı:

“İster giriş yapın ister çıkış yapın ya da herhangi bir yerde durun; artık sürekli, aralıksız ve bazen 20 defaya kadar fotoğrafımız çekiliyor.”

AB Pasaportu da Uzun Bekleyişlerden Koruyamıyor

EES sistemindeki sık hatalar, veri aktarımındaki aksaklıklar ve yolcu başına öngörülen bir dakikalık işlem süresinin çoğu zaman kat kat aşılması nedeniyle, saatler süren sınır kuyruklarından AB vatandaşları da kurtulamıyor.

Ljubic’in deneyimine göre büyük sınır kapılarında Schengen ülkelerinden gelen yolcular için ayrı gişeler bulunsa da, bu gişelere ulaşmak için bile çoğu zaman saatlerce beklemek gerekiyor.

Çünkü ister yolcu ister yük taşımacılığı olsun, “otoyolun yalnızca iki şeridi var. Trafik kilometrelerce geriye doğru uzadığında herkes aynı kuyrukta bekliyor.”

Havaalanlarında da Sorunlar Büyüyor

Hava ulaşımında AB vatandaşları aslında EES kontrollerinden muaf tutuluyor. Ancak Lizbon, Barselona veya Milano gibi havaalanlarında uzun kuyruklarda bekleyen ve bağlantılı uçuşlarını kaçırma korkusu yaşayanlar çoğunlukla İngiliz vatandaşları ya da AB’ye aday ülkelerden gelen yolcular olsa da, yaz aylarında AB vatandaşları da bu tam olarak oturmamış görünen sistemin sonuçlarını daha fazla hissetmeye başlayabilir. Saatler süren gecikmeler ve kaçırılan aktarmalar bunların başında geliyor.

Felaket Niteliğindeki Sınır Sistemi Tatilleri Tehlikeye Atıyor

Yıllarca ertelendikten sonra aceleyle hayata geçirilen EES sistemi nedeniyle havayolu şirketleri, havaalanı işletmeleri, ekonomi ve lojistik sektöründeki kuruluşlar aylardır alarm veriyor. Sistemin ortaya çıkan eksiklikleri ve çocukluk hastalıkları, özellikle yaklaşan yaz sezonu öncesinde ciddi endişe yaratıyor.

İngiliz gazetesi Telegraph, AB’nin “felaket niteliğindeki” sınır rejimiyle “yaz tatillerini mahvetme riski taşıdığını” öne sürüyor.

Buna karşılık Hırvatistan İçişleri Bakanı Davor Bozinovic daha iyimser bir yaklaşım sergiliyor:

“Turistler için güvenli bir ülkeye seyahat etmek, sınırda birkaç dakika beklemekten daha önemlidir.”

Bu nedenle sektör temsilcilerinin yaz aylarında EES uygulamasının askıya alınması yönündeki taleplerini şimdilik kesin bir dille reddediyor.

Ancak herkes aynı fikirde değil.

Turizme büyük ölçüde bağımlı olan Yunanistan, İngiliz ziyaretçiler için EES kontrollerini nisan ayında geçici olarak eylül ayına kadar askıya aldı.

Sırp diplomatların aktardığı bilgilere göre Atina yönetimi, Belgrad’a gayriresmî olarak 1 Haziran’dan itibaren Sırp turistler için EES uygulamasında bir tür “yumuşatma” sözü verdi. Buna göre yaz aylarında Sırp vatandaşlarının giriş ve çıkış işlemlerinde EES kontrollerinin yalnızca gece saatlerinde uygulanması planlanıyor.

Bazı Ülkeler Sistemden Uzaklaşmak İstiyor

İspanya ve İtalya gibi ülkeler yaz döneminde EES sisteminden geçici olarak ayrılacakları yönündeki iddiaları resmî olarak yalanlasalar da, aşırı kalabalık terminal binalarında mahsur kalan yolcuların görüntüleri ve artan rezervasyon iptalleri bu tavrı değiştirebilir.

İngiltere’de şimdiden “EES stresi olmadan Yunanistan tatili” tercih edenlerin rezervasyonlarında ciddi artışlar olduğu bildiriliyor.

Brüksel Sistemi Savunuyor

Tüm eleştirilere rağmen Avrupa’nın en üst düzey sınır yetkilileri EES sisteminin arkasında durmaya devam ediyor.

AB İçişleri ve Göç Komiseri olan Avusturyalı Magnus Brunner, sistemin Ekim ayında uygulanmaya başlamasından bu yana 77 milyon kayıtlı sınır geçişi içerisinde 35.500 kişinin geri çevrildiğini açıkladı ve şunları söyledi:

“Avrupa vatandaşlarının güvenliği bizim en büyük önceliğimizdir. EES de tam olarak bunu sağlamaktadır.”

Küçük Sınır Ticareti de Etkileniyor

Ancak Schengen sınırlarında insanlar EES’den önce de kontrol ediliyor ve geri çevriliyordu. Buna rağmen bugün sistem hataları nedeniyle yanlışlıkla uygulanan giriş yasaklarına ilişkin şikâyetlerin arttığı belirtiliyor.

Hırvatistan’ın bölgesel haber portalı Glas Slavonije’ye göre EES sistemindeki aksaklıklar yalnızca uzun mesafeli yolcu ve yük taşımacılığını değil, sınır bölgelerindeki günlük ticari hareketliliği de olumsuz etkiliyor.

Örneğin komşu Bosna-Hersek’te yapılan alışverişler sonrasında alınan KDV iadesi başvurularının sayısı sınır kapılarında üçte bir oranında azaldı.

Haberde şu değerlendirme yer alıyor:

“Yeni kontrol sistemi sınırlarda yoğunluğa neden oluyor ve Bosna’ya yapılan alışveriş seyahatlerini azaltıyor.”

Ekonomik Sonuçlar da Endişe Veriyor

Brüksel, kötü planlanmış EES uygulamasıyla AB’ye aday ülkelerin ekonomilerini zora mı sokuyor?

Belgrad’daki Yabancı Yatırımcılar Konseyi Direktörü Aleksandar Ljubic’e göre durum oldukça çelişkili:

“Bugün Hamburg’dan çıkan bir TIR yükü, 2.600 kilometre uzaklıktaki Lizbon’a, yalnızca 1.500 kilometre uzaklıktaki Belgrad’dan daha hızlı ulaşabiliyor.”

Ljubic, Schengen sınırlarındaki gümrük terminallerinde yaşanan uzun bekleme sürelerinin ciddi ekonomik sonuçlar doğurabileceğini söylüyor.

Sırbistan’daki yabancı yatırımcıların büyük bölümü üretimlerini AB pazarlarına yönelik gerçekleştiriyor.

“Üyelerimizin burada yatırım yapmaları için güçlü nedenleri vardı. Ancak sınırlarda günler süren beklemeler kalıcı hale gelirse, birçok şirket yatırım kararlarını yeniden gözden geçirebilir.” | ©DerVirgül

Die Presse | Thomas Roser