Türkçe Ehliyet Sınavı 7 Yıldır Yok | Peki Almancası Yetersiz Olanlar Ehliyeti Nasıl Alıyor?

| Adem Hüyük 

Avusturya’da Türkçe teorik ehliyet sınavının kaldırılmasının üzerinden yedi yıl geçti. 2019’da FPÖ’lü Ulaştırma Bakanı Norbert Hofer tarafından kaldırılan sınavın yeniden uygulanması 2025’te tekrar gündeme geldi. Ancak SPÖ’lü Ulaştırma Bakanı Peter Hanke de Türkçe sınavın geri getirilmeyeceğini açıkladı. Oysa 13 Mart 2025’te Der Virgül tarafından gündeme getirilen bir öneri, “Almanca öğrenme” ile “ana dilde trafik eğitimi” tartışmasını birlikte ele alıyordu. 

Türkçe sınavı FPÖ kaldırdı 

ÖVP-FPÖ koalisyon hükümeti döneminde, 1 Haziran 2019’da dönemin FPÖ’lü Ulaştırma Bakanı Norbert Hofer, teorik ehliyet sınavındaki Türkçe seçeneğini kaldırdı. 

Kararın temel gerekçelerinden biri, göçmenlerin Almanca öğrenmesini teşvik etmekti. 

O tarihten bu yana teorik sınav Almanca’nın yanı sıra İngilizce, Hırvatça ve Slovence gibi dillerde yapılmaya devam ederken Türkçe seçenek kaldırıldı. 

2025’te tartışma yeniden başladı 

Türkçe ehliyet sınavı yıllar sonra yeniden siyasi tartışmanın konusu oldu. 

SÖZ Partisi, Türkçe sınavın yeniden uygulanmasını talep ederken, FPÖ Viyana lideri Dominik Nepp bu talebe karşı çıktı. Nepp, göçmenlerin öncelikle Almanca öğrenmesi gerektiğini savundu. 

Tam bu tartışmanın ortasında Der Virgül farklı bir çözüm önerisini gündeme taşıdı. 

“A2 Almanca bilen Türkçe sınava girebilsin” 

13 Mart 2025’te, FPÖ Viyana’nın Türkiye kökenli adayı Mehmet Özay’ı Türkçe medyaya tanıttığı toplantıda, Dominik Nepp ile yapılan görüşmede şu öneri doğrudan gündeme getirildi: 

Türkçe ehliyet sınavına girmek isteyen adaylardan A2 seviyesinde Almanca bildiklerini gösteren resmî bir sertifika istenmesi. 

Bu modele göre aday önce A2 düzeyinde Almanca bilgisini belgeleyecek, ardından teorik ehliyet sınavını Türkçe olarak alabilecekti. 

Önerinin amacı iki farklı yaklaşımı bir araya getirmekti: 

Göçmen Almanca öğrenmek zorunda kalacak; ancak trafik kurallarını kendi ana dilinde öğrenip sınava girebilecekti. 

Öneriyi gündeme getiren Adem Hüyük, bunu şöyle ifade etmişti: 

“Bu sertifikayı sunanlar Türkçe ehliyet sınavına girmeye hak kazansın. Böylece hem göçmenler Almanca öğrenmiş olacak hem de ana dilinde trafik kurallarını daha iyi öğrenerek daha güvenli bir sürücü olacaklar.” 

Nepp, öneri karşısında kısa süreli bir duraksama yaşarken, herhangi bir yanıt vermedi. 

Bu öneriyle tartışma ilk kez “Türkçe sınav mı, Almanca sınav mı?” ikileminden çıkarılarak “Almanca öğrenme şartı + ana dilde trafik sınavı” şeklinde üçüncü bir seçenek üzerinden ortaya konmuş oldu. 

SPÖ döneminde de kapı açılmadı 

2025 yılında konu bu kez SPÖ’lü Ulaştırma Bakanı Peter Hanke döneminde yeniden gündeme geldi. 

Türkçe sınavın geri getirilmesi yönündeki taleplere rağmen Hanke, mevcut sistemde değişiklik yapılmayacağını ve Türkçe sınavın yeniden uygulanmasının planlanmadığını açıkladı. 

Böylece 2019’da FPÖ tarafından kaldırılan Türkçe sınav, SPÖ’nün Ulaştırma Bakanlığı döneminde de geri dönmedi. 

Aslıhan Bozatemur da konuyu gündeme taşıyacağını söyledi 

Konu, 2025 Viyana seçimleri öncesinde SPÖ içerisinde de gündeme geldi. 

SPÖ’li Viyana Eyalet Meclisi ve Belediye Meclisi üyesi Aslıhan Bozatemur, seçim kampanyası sırasında Türkçe ehliyet sınavı konusunu yeniden gündeme taşıyacağını ve Ulaştırma Bakanı Peter Hanke ile görüşeceğini açıkladı.  Ancak seçimlerin ardından konu yeniden sessizliğe gömüldü. 

Yedi yılın ardından değişen ne oldu? 

Bugün ortaya çıkan tablo şöyle: 

2019: FPÖ’lü Bakan Norbert Hofer Türkçe ehliyet sınavını kaldırdı. 

2025: SÖZ Partisi sınavın yeniden getirilmesini istedi. 

13 Mart 2025: Der Virgül, A2 Almanca sertifikası şartıyla Türkçe ehliyet sınavının yeniden uygulanması önerisini Dominik Nepp’e doğrudan sundu. 

2025: SPÖ’li Ulaştırma Bakanı Peter Hanke Türkçe sınavın geri getirilmeyeceğini açıkladı. 

2025: SPÖ’li Aslıhan Bozatemur konuyu gündeme taşıma sözü verdi. 

2026: Türkçe ehliyet sınavı hâlâ yok. 

Peki neden? 

Tartışmanın merkezinde aslında iki farklı hedef bulunuyor: entegrasyon ve trafik güvenliği. 

Almanca öğrenmek elbette göçmenlerin Avusturya toplumuna katılımı açısından önemli. Ancak ehliyet sınavının temel amacı Almanca öğretmek değil, sürücünün trafik kurallarını anlayıp anlamadığını ölçmek. 

Bu nedenle 13 Mart 2025’te ortaya konulan A2 Almanca + Türkçe ehliyet sınavı modeli, bu iki hedef arasında bir denge oluşturmayı amaçlıyordu. 

Aradan geçen sürede ne FPÖ’nün “Almanca öğrenilmeli” yaklaşımı değişti ne de SPÖ döneminde Türkçe sınav geri geldi. Fakat iki yaklaşımın arasında duran A2 şartlı model de siyasi bir karşılık bulamadı. 

Sonuçta Türkçe ehliyet sınavı kaldırılalı yedi yıl oldu. Tartışma ise hâlâ aynı yerde duruyor: Almanca öğrenmek mi, trafik kurallarını en iyi şekilde anlamak mı? Oysa belki de ikisi birlikte mümkün. 

Ancak yedi yıl sonra tartışmanın başka bir boyutu ortaya çıkıyor. 

Peki Almancası Yetersiz Olanlar Ehliyeti Nasıl Alıyor? 

Türkçe sınavın kaldırılmasının gerekçesi, göçmenlerin Almanca öğrenmesini teşvik etmekti. Peki Almanca bilgisi yeterli olmayan bir kişi, Almanca hazırlanan teorik ehliyet sınavını nasıl geçebiliyor? 

Der Virgül’ün yaptığı araştırmada, günlük yaşamda Almanca bilgisi oldukça sınırlı olan kişilerin Avusturya’da ehliyet sahibi olabildiği tespit edildi. 

Bu durum, yalnızca Türkçe sınavın geri getirilip getirilmemesi tartışmasını değil, mevcut sınav sisteminin gerçekte neyi ölçtüğü sorusunu da gündeme getiriyor. 

Çünkü teorik ehliyet sınavının amacı Almanca öğretmek değil, adayın trafik kurallarını anlayıp anlamadığını ölçmek. Eğer Almanca bilgisi çok sınırlı olan bir kişi Almanca sınavı geçebiliyorsa, burada şu sorunun yanıtlanması gerekiyor: 

Aday trafik kurallarını gerçekten anlayarak mı sınavı geçiyor, yoksa soru ve cevapların ezberlenmesi sınavı geçmek için yeterli olabiliyor mu? 

İşte 13 Mart 2025’te Der Virgül tarafından önerilen “A2 Almanca + Türkçe teorik sınav” modeli de tam bu noktada farklı bir seçenek sunuyordu. Aday Almanca öğrenme yükümlülüğünü yerine getirecek, ancak trafik kurallarını daha iyi anlayabilmesi için teorik sınava ana dilinde girebilecekti. 

Aradan geçen bir yıldan fazla sürede bu öneri de siyasi gündemde karşılık bulmadı. | DerVirgül