İzlanda’da AB’ye yeniden “hayır”

İzlanda’da Avrupa Birliği’ne katılım müzakerelerinin yeniden başlatılıp başlatılmamasının oylandığı referandumdan “hayır” sonucu çıktı. 

Yaklaşık 270 bin seçmenin bulunduğu ülkede seçmenlere, “İzlanda, Avrupa Birliği ile üyelik müzakerelerine yeniden başlamalı mı?” sorusu yöneltildi. Oyların yüzde 52,5’i müzakerelerin yeniden başlatılmasına karşı çıkarken, yüzde 47,5’i destek verdi. 

Böylece AB üyeliği, İzlanda’da uzun yıllardır devam eden tartışmaların ardından bir kez daha halkın önüne gelmiş ancak yeniden rafa kaldırılmış oldu. 

İzlandalıların temel kaygısı: Egemenlik 

İzlanda hâlihazırda AB üyesi olmamasına rağmen Avrupa ile oldukça yakın ekonomik ve siyasi ilişkilere sahip. Ülke, AB’nin ortak pazarının bir parçası olurken aynı zamanda Schengen Bölgesi’nde yer alıyor. 

AB üyeliğine karşı çıkanlar, İzlanda’nın mevcut sistem sayesinde Avrupa entegrasyonunun birçok avantajından yararlandığını ve tam üyelik karşılığında egemenliğinden taviz vermesine gerek olmadığını savunuyor. 

Bu tartışmanın en önemli başlıklarından biri ise balıkçılık. 

Kuzey Atlantik’teki zengin balıkçılık alanları İzlanda ekonomisi ve kültüründe önemli bir yere sahip. AB’nin Ortak Balıkçılık Politikası’na dahil olunması durumunda diğer AB ülkelerinin balıkçı filolarının İzlanda sularında daha fazla söz sahibi olabileceği endişesi, üyelik karşıtlarının en güçlü argümanlarından biri. 

Güvenlik tartışması “evet” cephesini güçlendirdi 

AB üyeliğini savunanlar ise özellikle son yıllarda değişen güvenlik ortamına dikkat çekti. 

Onlara göre Avrupa’nın dışında kalmak, nüfusu az ve coğrafi olarak stratejik bir konumda bulunan İzlanda’yı daha kırılgan hale getirebilir. AB üyeliğinin ülkenin egemenliğini azaltmak yerine, küçük bir ülke olarak uluslararası konumunu güçlendirebileceği savunuldu. 

İzlanda aynı zamanda NATO üyesi. 

Trump faktörü 

Referandumun zamanlamasında ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’a yönelik açıklamaları da etkili oldu. 

Trump, Danimarka’ya bağlı özerk bölge Grönland’ın ABD tarafından kontrol edilmesi gerektiğini defalarca dile getirirken, bazı açıklamalarında Grönland yerine yanlışlıkla İzlanda’nın adını kullanmıştı. 

ABD’nin Reykjavik’e yeni atanan Büyükelçisi William Long’un İzlanda’nın ABD’nin 52’nci eyaleti olacağı yönündeki şakası da ülkede tepki çekti. 

Bu gelişmeler, küçük bir ülke olan İzlanda’da egemenlik ve güvenlik tartışmalarını yeniden gündemin merkezine taşıdı. 

İzlanda daha önce de AB yolunu denemişti 

İzlanda, 2008 küresel mali krizinin ardından 2009 yılında AB üyeliği için başvurmuştu. Ancak müzakereler 2013 yılında askıya alındı ve 2015’te resmen sona erdirildi. 

Başbakan Kristrún Frostadóttir liderliğindeki mevcut koalisyon hükümeti ise 2024’te AB üyeliği konusunda referandum yapılmasını savunan bir programla iktidara geldi. 

Son referandumla birlikte İzlanda halkı bir kez daha AB üyeliği yerine mevcut ilişkiler modelini sürdürme yönünde tercih yaptı. | ©DerVirgül