Göçmenler olmadan Avrupa’da birçok sektör ayakta kalamaz

Avrupa Birliği’nde göçmen işçiler, yerli iş gücünün yetersiz kaldığı sektörlerde önemli bir boşluğu dolduruyor. Gastronomiden taşımacılığa, inşaattan gıda üretimine kadar birçok alanda çalışan göçmenler olmadan ekonomik hayatın sürdürülmesi zorlaşacak. Veriler, özellikle Avusturya ve Almanya’da bazı sektörlerin göçmen emeğine büyük ölçüde bağımlı olduğunu ortaya koyuyor. 

Avrupa genelinde yaklaşık 500 bin kamyon şoförüne ihtiyaç duyulurken, yalnızca Avusturya’daki açığın 8 bin civarında olduğu belirtiliyor. Avrupa Parlamentosu’ndaki Sosyal Demokrat Parti (SPÖ) delegasyonunun başkanı Andreas Schieder, kısa süre önce yaptığı açıklamada, şoför eksikliğinin tedarik güvenliğini tehdit edebileceği uyarısında bulundu. 

Schieder, personel açığının temel nedenleri arasında kötü çalışma koşullarını gösteriyor. Öte yandan Avusturya’daki taşımacılık sektöründe çalışan erkeklerin yüzde 41’inin, kadınların ise yüzde 38’inin göçmen kökenli olması, sektörün göçmen emeğine ne ölçüde ihtiyaç duyduğunu gösteriyor. Almanya’da da benzer oranlar görülüyor. 

Göçmen işçiler yalnızca taşımacılıkta değil, gıda üretimi ve gastronomide de belirleyici rol oynuyor. Avrupa genelinde göçmen iş gücü olmadan birçok fast-food işletmesinin, kasabın ve balık satıcısının faaliyetlerini sürdürmesi güçleşebilir. Özellikle gıda işleme sektörü, göçmen çalışanlara büyük ölçüde bağımlı durumda. 

Aşçı açığı büyüyor 

Avrupa Birliği ülkelerinde üçüncü ülke vatandaşlarının yoğun olarak çalıştığı mesleklerin başında aşçılık geliyor. Avrupa İstihdam Hizmetleri Ağı’nın (EURES) güncel değerlendirmesine göre, AB genelinde aşçıların yüzde 25,9’u, mutfak şeflerinin ise yüzde 18,7’si AB dışındaki ülkelerin vatandaşlarından oluşuyor. 

Aynı zamanda aşçılar, birçok AB ülkesinde en çok aranan meslek grupları arasında yer alıyor. İnşaat işçileri, çatı ustaları ve tesisatçılar da hem AB ülkelerinden hem de üçüncü ülkelerden gelen çalışanların yoğun olarak istihdam edildiği, eleman açığı yaşanan meslekler arasında bulunuyor. 

Avusturya’da inşaat sektöründe çalışan erkeklerin yüzde 35,9’u, kadınların ise yüzde 24,5’i göçmen kökenli. Göçmen çalışanlara duyulan ihtiyaç yazılım geliştiriciliği gibi nitelikli mesleklerde de kendini gösteriyor. 

Göçmen kökeni ile yabancı vatandaşlık aynı şey değil 

AB kurumlarının ve üye ülkelerin yayımladığı istatistiklerde kullanılan tanımlar birbirinden farklı olabiliyor. Bazı veriler yalnızca AB dışındaki ülkelerin vatandaşlarını kapsarken, bazıları göçmen kökenli kişileri de içeriyor. Bu nedenle iki grup arasındaki ayrım, açıklanan oranların doğru yorumlanması açısından önem taşıyor. 

Üçüncü ülke vatandaşları, AB üyesi olmayan ülkelerin vatandaşlarını ifade ediyor. Göçmen kökenli kişiler ise vatandaşlıkları ne olursa olsun, ilgili ülkenin istatistiksel tanımına göre bu gruba dahil edilebiliyor. 

Örneğin Almanya, göç geçmişi bulunan kişileri tanımlarken kişinin kendisinin veya her iki ebeveyninin 1950’den sonra ülkeye göç etmiş olmasını esas alıyor. Avusturya’da ise her iki ebeveyni de yurt dışında doğmuş kişiler göçmen kökenli kabul ediliyor. 

Avusturya’nın Migration und Integration 2026 başlıklı istatistik raporuna göre, ülkede 1 milyon 332 bin çalışan göçmen kökenli. Bu sayı, toplam çalışan nüfusun yüzde 30’una karşılık geliyor. 

Avusturya’da gastronomi çalışanlarının yüzde 62’si göçmen kökenli 

Avusturya’da göçmen emeğine en fazla ihtiyaç duyan sektörlerden biri gastronomi. 

Sektörde çalışanların yüzde 62’si göçmen kökenli. Bu oran, göçmen çalışanlar olmadan gastronomi işletmelerinin mevcut kapasiteyle faaliyet göstermesinin mümkün olmayacağını ortaya koyuyor. Servis personelinin yanı sıra özellikle aşçıların eksikliği de sektörde önemli bir sorun olarak öne çıkıyor. 

Taşımacılık ve depolama sektöründe çalışan erkeklerin yüzde 41’i, kadınların ise yüzde 38’i göçmen kökenli. Bu alanda da nitelikli çalışan ihtiyacı devam ediyor. 

Sağlık sektöründe çalışan erkeklerin yüzde 23,4’ü, kadınların yüzde 27’si göçmen kökenli. Evde bakım hizmetleri ve yaşlı bakım evlerinde ise bu oran erkeklerde yüzde 31, kadınlarda yüzde 33 seviyesinde. 

Yaşlanan nüfus ve bakım hizmetlerine yönelik artan talep nedeniyle sağlık ve bakım meslekleri, yalnızca Avusturya’da değil, Avrupa Birliği genelinde de eleman açığının en belirgin olduğu alanlar arasında bulunuyor. 

Almanya’da da göçmen emeğine büyük ihtiyaç var 

Avusturya’nın komşusu Almanya’da da özellikle gastronomi ve taşımacılık sektörlerinde ciddi personel açığı yaşanıyor. Göçmen çalışanların bulunmaması durumunda bu açığın çok daha ağır sonuçlar doğuracağı belirtiliyor. 

Almanya’da aşçıların yüzde 56’sının göç geçmişi bulunuyor. Gıda üretiminde bu oran yüzde 55’e, otobüs ve tramvay sürücülerinde ise yüzde 47’ye ulaşıyor. 

Bu veriler, göçmenlerin yalnızca düşük ücretli veya vasıfsız işlerde değil, günlük yaşamın devamlılığı açısından kritik öneme sahip birçok meslek grubunda da görev yaptığını gösteriyor. 

Avrupa’da iş gücü açığı daha da büyüyecek 

Avrupa Komisyonu, geçen temmuz ayında yayımladığı gelecekteki nüfus yapısına ilişkin raporunda, iş gücü açığının önümüzdeki yıllarda daha da ağırlaşacağı uyarısında bulundu. 

Komisyonun tahminlerine göre, bugün 450,6 milyon olan Avrupa Birliği nüfusu 2029 yılında 453,3 milyona yükselecek. Ancak bu artışın ardından nüfusun uzun vadede gerilemesi ve 2100 yılına gelindiğinde 398,8 milyona düşmesi bekleniyor. 

Emeklilik sistemlerinde kapsamlı değişiklikler yapılmadığı takdirde çalışan nüfusun toplam nüfus içindeki payı da azalacak. Bunun sonucunda farklı sektörlerdeki nitelikli iş gücü açığının her geçen on yılda daha da büyümesi öngörülüyor. 

Avrupa Komisyonunun ilgili üyesi Dubravka Šuica, demografik dönüşümün toplumları, ekonomileri ve iş gücü piyasalarını değiştirdiğine dikkat çekiyor. 

Ortaya çıkan tablo, Avrupa ülkelerinin önümüzdeki yıllarda hem yaşlanan nüfusun ihtiyaçlarını karşılamak hem de ekonomik faaliyetlerini sürdürebilmek için yeterli sayıda çalışana ihtiyaç duyacağını gösteriyor. Göçmen işçiler ise bugün olduğu gibi gelecekte de bu ihtiyacın karşılanmasında önemli bir rol oynayacak.| ©Der Virgül