AB–Türkiye vize ilişkileri ışığında yeşil pasaport

Türkiye’de yeşil pasaport kapsamının genişletilmesi yeniden gündemde. Uzun süredir mühendis ve mimarların talep ettiği düzenleme, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan bir kanun teklifiyle yasama sürecine girdi. Teklif yasalaşırsa, TMMOB’a bağlı odalara üye olan ve en az 15 yıl fiilen çalışan mühendis ve mimarlar hususi damgalı [yeşil] pasaport alabilecek.

Kimler kapsama girecek?

Teklif metnine göre yeşil pasaporttan yararlanabilmek için:

• Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’ne [TMMOB] bağlı bir odaya üye olmak,
• Mesleğini fiilen icra ediyor olmak,
• En az 15 yıl mesleki kıdeme sahip olmak

şartları aranacak.

Gerekçe: Vize rejimleri mesleki hareketliliği kısıtlıyor

Teklifin gerekçesinde, mühendis ve mimarların Avrupa başta olmak üzere birçok ülkede vize engelleriyle karşılaştığı belirtiliyor. Uluslararası toplantılar, teknik incelemeler, fuarlar ve proje çalışmaları için yapılan başvuruların zaman kaybına ve belirsizliğe yol açtığı vurgulanıyor.

Düzenlemenin savunucularına göre bu durum yalnızca bireysel mesleki faaliyetleri değil, Türkiye’nin uluslararası teknik temsil kapasitesini de zayıflatıyor.

AB–Türkiye vize ilişkileri ışığında yeşil pasaport

Türkiye’de mühendis ve mimarları kapsayacak şekilde yeşil pasaport uygulamasının genişletilmesi, yerel bir kolaylık adımı olarak görülse de uluslararası perspektifte vize rejimlerinin yarattığı yapısal sorunu çözmüyor.

AB üyesi ülkelerle Türkiye arasındaki vize ilişkileri halen sıkı; çoğu mühendislik ve mimarlık faaliyeti için Schengen vizesi zorunlu. Yeşil pasaport yalnızca sınırlı bir meslek grubuna tanınacak; diğer profesyoneller, aynı projelerde dahi aylar süren başvuru süreçleri ve belirsizliklerle karşılaşmaya devam edecek.

Bu durum, Türkiye’nin uluslararası teknik temsil kapasitesini artırmak yerine, hareketliliği istisnalar üzerinden yönetmeye indiriyor. AB perspektifinden bakıldığında, sorunun yapısal çözümü pasaport türleriyle değil, vize kolaylıkları ve diplomatik anlaşmalarla sağlanabilir. Yeşil pasaport genişlemesi, kıdemli mühendis ve mimarlara avantaj sağlarken, genç ve dinamik profesyonellerin hareket alanını daraltıyor.

Sonuç olarak, uygulama kısa vadeli bir rahatlama sağlasa da Türkiye–AB vize sorununu kökten çözmüyor; yalnızca istisnai bir grup için geçici bir kolaylık sunuyor. | ©DerVirgül