Oy hakkı yok, askerlik gündemde | Avusturya’da yabancılardan “vatan savunması” bekleniyor

| Adem Hüyük

Avusturya’da askerlik sistemi köklü biçimde değiştirilmeye hazırlanırken, yabancılar için gönüllü askerlik önerisi tartışmaların merkezine yerleşmiş durumda. Askerlik Hizmeti Komisyonu’nun yayımladığı rapor, seçme ve seçilme hakkı bulunmayan yabancıların ülke savunmasına dâhil edilmesini gündeme getirirken, bu yaklaşım “hak yok, sorumluluk var” eleştirilerini beraberinde getiriyor.

Salı günü yayımlanan ve Viyana’da tanıtılan raporda askerlik ve sivil hizmet süresinin uzatılması, zorunlu milis tatbikatlarının geri getirilmesi ve uzun vadede kadınlar için de askerlik yükümlülüğü gibi başlıklar yer alıyor. Ancak rapordaki en dikkat çekici önerilerden biri, Avusturya vatandaşı olmayanlar için gönüllü askerlik seçeneğinin değerlendirilmesi oldu.

Vatandaşlık yok, oy hakkı yok — ama üniforma var

Rapora göre, Avusturya’da yasal olarak yaşayan, sabıka kaydı bulunmayan ve Avusturya vatandaşı olmayan kişiler için gönüllü askerlik hizmeti oluşturulması incelenmeli. Ancak komisyon, bu kişilerin hangi haklara sahip olacağına, askerlik karşılığında vatandaşlık, oy hakkı ya da siyasi temsil gibi kazanımlar elde edip etmeyeceklerine dair herhangi bir çerçeve sunmuyor.

Bu belirsizlik, özellikle uzun yıllardır Avusturya’da yaşayan ancak hâlâ oy kullanma hakkı bulunmayan yüz binlerce göçmeni doğrudan ilgilendiriyor. Siyasi kararlara katılım hakkı tanınmayan kesimlerden “vatan savunması” beklenmesi, demokratik açıdan ciddi bir çelişki barındırıyor.

Komisyonun önceliği: Daha fazla asker

Savunma Bakanı Klaudia Tanner [ÖVP] tarafından kurulan komisyon, raporunda Avusturya ordusundaki personel açığına ve artan güvenlik risklerine dikkat çekiyor. Askerlik süresinin uzatılması ve yeni insan kaynağı yaratılması, raporun temel motivasyonunu oluşturuyor. Yabancılar için gönüllü askerlik önerisi de bu bağlamda, orduya ek personel sağlama arayışının bir uzantısı olarak okunuyor.

Askerlik uzuyor, yük artıyor

Komisyonun tercih ettiği “Avusturya Plus” modeline göre askerlik süresi 8 aya çıkarılacak, ardından 10 yıl içinde toplam 60 gün zorunlu milis tatbikatı yapılacak. Sivil hizmet süresi ise en az 12 ay olacak. Bu değişikliklerin 2027’den itibaren yürürlüğe girmesi planlanıyor.

Haklar tartışması kaçınılmaz

Yabancılar için gönüllü askerlik önerisi, Avusturya’da uzun süredir devam eden entegrasyon ve eşit haklar tartışmasını yeniden alevlendirmeye aday. Askerlik gibi ağır bir yükümlülük gündeme getirilirken, oy hakkı, siyasi temsil ve vatandaşlığa erişim konularındaki sınırlamaların sürmesi dikkat çekiyor.

Bu yaklaşım, Korona salgını döneminde ülkenin cumhurbaşkanı ve başbakanının basın açıklamalarında ilk kez “Avusturyalılar ve Avusturya’da yaşayanlar” ifadesini kullanmasını hatırlatıyor. Yani ihtiyaç duyulduğunda göçmenler hatırlanıyor; söz konusu haklar olduğunda ise görünmez kalıyorlar.