Avusturya’dan sürücüler Slovakya’ya akın ediyordu | Yabancılar Slovakya’da akaryakıta 26 cent daha fazla ödeyecek

Slovakya kendisini bir “petrol acil durumu” içinde görüyor ve benzin istasyonlarında “yerli tarifesi” uygulaması başlatıyor. Macaristan’da benzer bir model zaten yürürlükte. Avrupa Birliği ise diğer Avrupalılara yönelik bu ayrımcılığı “hukuka aykırı” olarak değerlendiriyor.

Genç bir benzin istasyonu çalışanı nazikçe gülümsüyor. Ancak yabancı bir müşteriye hizmet vermek onun için gözle görülür şekilde rahatsız edici. Tabii ki prensip olarak değil; sadece Pazartesi gününden beri, Slovak hükümetinin dizel için çift fiyat sistemi getirmesinden sonra. Bu durum sadece pompada değil, genel olarak da gerilim yaratıyor.

Başbakan Robert Fico’nun hükümeti, yeni fiyat modeliyle “yakıt turizmini” engellemeyi hedefliyor. Özellikle Polonya sınırında son günlerde bazı istasyonlarda yakıt tükenmişti; çünkü Slovakya’da dizel fiyatı yaklaşık 1,55 Euro seviyesinde seyrediyordu.

Çekya sınırında ve daha sınırlı ölçüde Avusturya sınırında da sürücüler Slovakya’ya akın ediyordu. Ancak bu durum şimdilik sona ermiş görünüyor. Haftanın başından itibaren yabancı plakalı araç sahipleri dizelin litresi için yaklaşık 1,83 Euro sabit fiyat ödüyor; bu da Slovak sürücülerden yaklaşık 26 cent daha fazla. “Yabancı” fiyatı, Avusturya, Çekya ve Polonya’daki ortalama fiyatlara göre hesaplandı ve 30 gün boyunca geçerli olacak.

AB ulusal tek taraflı adımı eleştiriyor

Bazı benzin istasyonlarında yeni fiyat modeli “kaosa” yol açtı. Salı günü yerel gazeteler bu durumu böyle aktardı. Fiyat tabelasında “yerli” fiyat yazmaya devam ederken, Slovak sürücüler pompada önce “yabancı” fiyat üzerinden yakıt alıyor. “Bu bir hata olmalı” diyen bir sürücü, Bratislava’daki bir istasyonda durumu fark edince diğerlerini uyarıyor ve çalışanlara hesap sormak için içeri giriyor. Aslında yerli fiyat, ödeme sırasında kasada uygulanıyor. Fişte “Domáci zákazník” [yerli müşteri] ifadesi yer alıyor ve ilgili indirim düşülüyor. 50 litrelik bir depo dolumunda fark yaklaşık 13 Euro’ya kadar çıkabiliyor. Ancak istasyon işletmecileri ek iş yükünden ve düzenleme nedeniyle self-servis istasyonların geçici olarak kapatılmasından şikâyetçi.

Slovak hükümetinin bu tek taraflı adımı Avrupa Birliği’nin de dikkatini çekti. “Hospodarske noviny” gazetesine göre, Avrupa Komisyonu modeli “ayrımcı ve hukuka aykırı” buluyor. Bir Komisyon sözcüsüne göre, hem milliyete göre ayrım yapılıyor hem de iç pazar ilkesi zedeleniyor. AB’nin bu eleştirinin ardından somut adım atıp atmayacağı ise belirsiz. Benzer şekilde Macaristan’daki uygulamanın da hukuki durumu tartışmalı. Orada Başbakan Viktor Orbán’ın hükümeti benzini litre başına 1,53 Euro, dizeli ise 1,58 Euro ile sınırlandırdı; ancak bu sadece Macaristan’da kayıtlı araçlar için geçerli.

Slovakya’da “petrol acil durumu”

Bratislava’da hükümet geçen ay “petrol acil durumu” ilan etti. Bunun nedeni, Rus petrolünün Druzhba [“Dostluk”] boru hattı üzerinden sevkiyatının kesilmesi. Hat, Ocak ayı sonunda gerçekleşen bir Rus saldırısından sonra devre dışı kaldı. Ancak Macaristan ve Slovakya, Ukrayna hükümetini sevkiyatları kasıtlı olarak geciktirmekle suçluyor ve bunu siyasi “şantaj” olarak nitelendiriyor. Orta Doğu’daki savaşın da durumu ağırlaştırdığı belirtiliyor. Her iki ülke de hâlâ Rus petrolü ve gazına büyük ölçüde bağımlı. Bu nedenle AB’nin Rus enerjisinden çıkış sürecinde ve Trump’ın Rus petrol ve gazına yönelik yaptırımları kapsamında özel şartlar talep ediyorlar. Hem Bratislava hem de Budapeşte yönetimleri Kremlin’e yakın olmakla biliniyor. Robert Fico “dört yöne politika” izlediğini savunurken Mayıs ayında Moskova’yı ziyaret etmeyi planlıyor. Macaristan Dışişleri Bakanı Péter Szijjártó ise hafta sonunda AB iç bilgilerini Moskova’ya sızdırdığı şüphesiyle gündeme geldi.

Macaristan’da Druzhba boru hattı krizi, 12 Nisan’daki kritik seçimler öncesinde önemli bir seçim konusu haline geldi. İktidar partisi Fidesz’in afişlerinde Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy’nin yüzü yer alıyor ve altında “Son gülen o olmasın” mesajı bulunuyor. Macaristan’ın ardından Slovakya da Ukrayna için planlanan 90 milyar Euro’luk krediyi engellemekle tehdit etti.

Bratislava’daki genç benzin istasyonu çalışanı ise yabancılara yönelik fiyat artışına sadece gözlerini devirmekle yetiniyor. Ona göre bazı yerlerde yakıt turizmi sorun olabilir. “Ama biz komşuyuz ve hepimiz Avrupalıyız.”| ©DerVirgül