Avusturya’da askerlik reformu | Kadınlar için zorunlu askerlik

Avusturya’da zorunlu askerlik reform raporunun sunumuna kısa süre kala koalisyon ortağı Neos, blokajını netleştirdi. Neos Genel Sekreteri Douglas Hoyos, “Die Presse”ye yaptığı açıklamada, “Zorunlu askerlik süresinin uzatılmasına her zaman karşı olduk ve bu, hükümet programının da bir parçası değil. Şu anda bunun için siyasi bir çoğunluk görmüyorum” dedi. Daha önce de Neos Meclis Grup Başkanı Yannick Shetty reforma karşı çıkmıştı.

Savunma Bakanı Klaudia Tanner [ÖVP], Haziran 2025’te güvenlik politikası koşulları ışığında zorunlu askerlik için reform önerileri geliştirmesi amacıyla bir komisyon kurmuştu. 23 üyeden [bürokratlar, askerler, çıkar grubu temsilcileri] oluşan komisyon, önerilerini salı günü açıklayacak. Neos’un tutumu sorulduğunda Tanner, raporun sunumunu bekleyeceğini belirterek şu açıklamayı yaptı: “Cumhuriyet, Avusturya’nın güvenliği çıkarına bir karar vermek zorunda. Herkesin sorumluluğunun bilincinde olduğuna inanıyorum.”

Odakta iki model

Neos’un engellemesi müzakereleri zorlaştıracak. Zira edinilen bilgilere göre komisyonun salı günü sunacağı reform modellerinin tamamı, kısmen belirgin biçimde daha uzun bir askerlik süresine işaret ediyor. Siyasi kulislerde iki model görece daha uygulanabilir görülüyor.

Bunlardan ilki, komisyon içinde yüksek destek gördüğü belirtilen “8+2” modeli. Buna göre zorunlu askerlik sekiz ay sürecek, ardından birkaç yıla yayılan toplam iki aylık tatbikat zorunluluğu getirilecek. Sivil hizmet ise 12 aya uzatılacak.

İkinci model ise —kulislere göre SPÖ’nün daha çok tercih ettiği bir varyant— temel askerlik süresini altı ayda bırakırken, yeniden birkaç haftalık ya da birkaç aylık tatbikat yükümlülüğü öngörüyor. SPÖ’nün askerlik sözcüsü Robert Laimer, parti liderlerinin görüşmelerinin önüne geçmemek için dolaşımdaki modelleri yorumlamadı. Net olanın milisin güçlendirilmesi gerektiği olduğunu söyledi: “Zorunlu askerlik masada.”

Komisyonun “8+2” varyantını favori model olarak mı yoksa birkaç alternatiften biri olarak mı sunacağı henüz belirsiz. Pazartesi günü komisyon son kez toplanacak; ayrıntılar görüşülecek ve rapor nihai hale getirilecek.

İsviçre modeli ve kadınlar için zorunlu askerlik

Raporda başka varyantların da yer alması bekleniyor. Bunlar arasında dört ay askerlik ve birkaç aylık tatbikat yükümlülüğü içeren, İsviçre benzeri bir model bulunuyor. Uzun vadeli “gelişim senaryoları” kapsamında kadınlar için zorunlu askerliği öngören iki modelin de gündeme getirilmesi planlanıyor. Bu noktada böyle bir sistemi daha önce hayata geçirmiş ülkelere atıf yapılabilir.

Ancak bu iki varyant ancak uzun vadede uygulanabilir; Avusturya’nın önce altyapısını ve askerlik sistemini buna göre uyarlaması gerekir. Üstelik siyasi uzlaşma da son derece olası görünmüyor. Nitekim Bakan Tanner, cinsiyetler arasında tam eşitlik sağlanmadığı sürece kadınlar için zorunlu askerliğe karşı olduğunu söylüyor.

Daha erken yoklama

Raporda, kadınlar için zorunlu askerlik konusunun 2030’a kadar değerlendirilmesinin önerileceği kesin gözüyle bakılıyor. Askerlik modellerinin yanı sıra rapor onlarca başka tavsiye de içerecek. Hoyos’a göre, tartışılabilecek ve hayata geçirilebilecek bazı önlemler mutlaka yer alacak.

“Presse”nin edindiği bilgilere göre önerilerin bir bölümü yoklama sürecinin reformunu hedefliyor. Şu anda yalnızca erkek Avusturya vatandaşları, 18 yaşına girdikleri yıl yoklamaya tabi. Komisyon, bu yaş sınırının 16’ya çekilmesini öneriyor. Daha erken yoklama ile askerlik sisteminin büyük sorunlarından biri olarak görülen “askerliğe elverişsiz” oranının azaltılması hedefleniyor. Bu oran Avusturya genelinde yüzde 22–23’e kadar çıkmış durumda.

Kadınlar için de yoklama

Yoklama yaşının öne çekilmesiyle, gençler sağlık durumlarındaki risklerden daha erken haberdar olacak. Böylece, uygunluk durumunu iyileştirmek için erken aşamada fitness ve sağlık programlarına yönlendirme yapılabileceği umuluyor. Bir diğer fikir ise yoklamayı genç kadınlar için de ilk kapsamlı sağlık taraması olarak sunmak. Buna göre 16 yaşındaki genç kadınlar, isterlerse yoklamaya girip gönüllü askerlik yapabileceklerine dair Federal Ordu’dan bir mektup alabilecek.

Raporda ayrıca, bazı yabancı uyruklu gruplara zorunlu askerliği açma ve hizmet karşılığında vatandaşlığa erişimi kolaylaştırma yönünde bir tavsiyenin yer alması da mümkün. Raporun, ilerleyen dönemde yeni tartışmaların fitilini ateşlemesi bekleniyor.| ©DerVirgül