Dizelin litre fiyatı tekrar 2,20 Euro’nun üzerine çıktı | “Aşırı kâr vergisi” gündemde

Avusturya, Almanya, İspanya, Portekiz ve İtalya, yüksek akaryakıt fiyatları nedeniyle Avrupa genelinde bir aşırı kâr vergisi talep ediyor. Benzer bir vergi 2022 yılında da uygulanmıştı.

Avusturya’da dizel ve benzin yeniden zamlandı. Avusturya’nın SPÖ’lü Maliye Bakanı Markus Marterbauer ve AB’deki dört mevkidaşı, yüksek akaryakıt fiyatları karşısında Avrupa Komisyonu’ndan Avrupa çapında bir aşırı kâr vergisini incelemesini talep ediyor. Maliye Bakanlığı’nın cumartesi sabahı haber ajansı APA’ya ilettiği mektup, Marterbauer’in yanı sıra Almanya, İspanya, Portekiz ve İtalya’daki mevkidaşları tarafından da imzalandı.

Mektupta, “Mevcut piyasa bozulmaları ve mali kısıtlar göz önüne alındığında, Avrupa Komisyonu’nun sağlam bir hukuki temele dayanan benzer bir AB çapında vergi aracını hızla geliştirmesi gerekmektedir” denildi. AB önleminin, 27 üye ülkede yüksek akaryakıt fiyatlarına karşı ulusal girişimlere ek olarak uygulanması gerektiği ifade edildi.

Ekonomi için ciddi yük
Gerekçe olarak, İran savaşı nedeniyle yükselen petrol fiyatlarının Avrupa ekonomisi ve vatandaşları için ciddi bir yük oluşturduğu belirtildi. Açıklamada, “Bu yükün adil şekilde paylaşılmasını sağlamak önemlidir” denilerek enerji şirketlerinin tartışmalı “beklenmedik/aşırı kârlarına” dikkat çekildi.

İran savaşı ve dünya petrol taşımacılığının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması sonucunda enerji fiyatları keskin şekilde arttı. Petrol şirketleri, fiyatları hızla artırmakla, ancak uluslararası piyasalarda düşüş yaşandığında bunu tüketiciye daha yavaş yansıtmakla eleştiriliyor. Avusturya’da akaryakıt fiyatlarının ayrıca komşu ülkelere kıyasla daha güçlü arttığı belirtiliyor.

Hız sınırı mümkün
Cuma günü ülke genelinde bir litre dizelin ortalama fiyatı 2,209 Euro olurken, bir litre süper benzin 1,788 Euro’ya satıldı. Bu, perşembe gününe göre artış anlamına geliyor [dizel 2,132 Euro, benzin 1,748 Euro]. Veriler düzenleyici kurum E-Control’den alındı. Ekonomi Bakanlığı, durumun kötüleşmesi halinde hız sınırlarının düşürülmesini de tamamen dışlamıyor.

ÖVP’li Ekonomi Bakanı Wolfgang Hattmannsdorfer, Yüksek Araştırmalar Enstitüsü’nün [IHS] akaryakıt değer zincirine ilişkin bir araştırmasına atıfta bulunarak fiyat oluşumunun “ulusal değil uluslararası piyasalarda” belirlendiğini vurguladı. Bakan, AB Enerji Komiseri Dan Jørgensen’e “koordine Avrupa yaklaşımı, uluslararası ticaret noktalarında daha fazla şeffaflık ve hızlı hareket” çağrısı yaptı.

Avrupa Komisyonu, Reuters haber ajansına mektubun kendilerine ulaştığını doğruladı. Bir sözcü, mektubun incelendiğini ve uygun zamanda yanıt verileceğini belirtti. Komisyonun, Avrupa’daki mevcut enerji krizine karşı olası hedefli önlemler üzerinde üye ülkelerle yakın çalıştığı ifade edildi. Mevcut durum farklı olsa da 2022’den çıkarılan derslerin önemli olduğu vurgulandı.

Benzer vergi 2022’de uygulanmıştı
AB, Ukrayna savaşı sonrasında enerji fiyatlarının hızla artması üzerine 2022’de fosil enerji sektöründeki bazı şirketlerin aşırı kârlarına geçici bir vergi getirmişti. Bu vergi, 2018–2021 ortalamasının yüzde 20 üzerindeki kârların yüzde 33’ü oranında uygulanmış ve 2022 ile 2023 dönemlerini kapsmıştı.

Beş AB maliye bakanı, bu kez Avrupa Komisyonu’nun 2022’den farklı olarak çok uluslu petrol şirketlerinin yurt dışı kârlarının da nasıl daha hedefli biçimde kapsama alınabileceğini incelemesini öneriyor.| ©DerVirgül