Gökyüzünde kriz | Viyana Havalimanı’nda bazı tarifeli uçuşlar iptal edilecek

Artan maliyetler havayolu sektörünü zorluyor, yolcuları daha pahalı biletler bekliyor

Yükselen kerosin fiyatları, havacılık sektörünü ciddi bir baskı altına alıyor. Lufthansa, bağlı şirketi Avusturya Hava Yolları “Austrian Airlines” [AUA] dahil olmak üzere, bazı uçaklarını geçici olarak yere indirme senaryolarını değerlendiriyor. Bu kapsamda 20 ila 40 uçağın uçuş dışı bırakılması gündemde.

Dünyanın dört bir yanından her gün yaklaşık 600 uçağın iniş yaptığı Frankfurt Havalimanı, Lufthansa Grubu’nun en önemli merkezlerinden biri. Ancak artan maliyetler nedeniyle bu sayının gelecekte düşebileceği belirtiliyor.

Şirket CEO’su Carsten Spohr, çalışanlarla yapılan bir toplantıda, İran savaşı nedeniyle hızla yükselen yakıt fiyatlarına karşı acil durum planlarının hazırlanması talimatını verdi. Özellikle yüksek yakıt tüketimine sahip eski uçakların bu süreçte ilk etapta devre dışı bırakılması planlanıyor.

Uçuşlar azalabilir

Filonun küçülmesi, doğrudan uçuş planlarını da etkileyecek. Özellikle düşük kârlılığa sahip Avrupa hatlarında kesintiler bekleniyor. Avusturya Hava Yolları ise hangi hatların etkileneceğine dair henüz net bir açıklama yapmış değil.

Şirket içinde ayrıca kısa çalışma [Kurzarbeit] gibi önlemlerin de gündeme gelebileceği belirtiliyor.

Kerosin fiyatı iki katına çıktı

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği verilerine göre Avrupa’daki kerosin ihtiyacının yüzde 25 ila 30’u Basra Körfezi’nden sağlanıyor.

Halihazırda kerosinin varil fiyatı yaklaşık 195 dolar seviyesinde. Bu, normal dönemlerdeki 80–120 dolar bandının oldukça üzerinde. Bir varil yaklaşık 159 litreye denk geliyor ve kerosin fiyatları doğrudan petrol piyasasına bağlı olarak değişiyor.

Kerosin nedir?

Kerosin, uçakların kullandığı özel bir jet yakıtıdır. Ham petrolden elde edilir ve teknik olarak “Jet A-1” olarak bilinen türü sivil havacılıkta en yaygın kullanılan yakıttır.

Uçak motorlarının yüksek irtifa ve düşük sıcaklık koşullarında güvenli çalışabilmesi için kerosinin donma noktası düşüktür ve yanma özellikleri oldukça stabildir. Bu nedenle otomobil yakıtlarından [benzin, dizel] farklı olarak daha özel standartlara sahiptir.

Havayolu şirketleri için kerosin, en büyük maliyet kalemlerinden biridir. Toplam giderlerin yaklaşık yüzde 25 ila 30’unu oluşturur. Bu yüzden petrol fiyatlarındaki artış doğrudan bilet fiyatlarına yansır.

Havayolları uçuş iptal ediyor

Scandinavian Airlines [SAS], sadece Nisan ayında 1000 uçuşu iptal etti. United Airlines da benzer şekilde kesintilere gitti.

United CEO’su Scott Kirby, mevcut fiyat seviyesinin şirkete yaklaşık 11 milyar Euro ek maliyet getireceğini açıkladı.

“Kullan ya da kaybet” kuralı

Ancak havayolları için uçuşları azaltmak o kadar kolay değil. Avrupa Birliği’nde geçerli olan “use-it-or-lose-it” kuralına göre, şirketler sahip oldukları iniş-kalkış haklarının [slot] en az yüzde 80’ini kullanmak zorunda. Aksi halde bu hakları kaybedebiliyorlar.

Bu durum, havayollarını zor bir dengeye itiyor: Bir yandan maliyetleri düşürmek, diğer yandan değerli slotları korumak.

Savaş uçuş sürelerini uzatıyor

Ryanair CEO’su Michael O’Leary, İran’daki çatışmaların sürmesi halinde Avrupa’da yakıt tedarikinde sorun yaşanabileceği uyarısında bulundu.

Ayrıca Körfez bölgesindeki hava sahasının kullanılmaması nedeniyle uçuş süreleri uzuyor. Örneğin Viyana – Maldivler uçuşunun yaklaşık 30 dakika daha uzun sürdüğü belirtildi.

Bilet fiyatları artacak

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği, mevcut durumun devam etmesi halinde uçak biletlerinin ortalama yüzde 9 oranında artabileceğini öngörüyor.

Havayolları ayrıca “yakıt ek ücreti” [fuel surcharge] uygulamasını da artırıyor. Air France ve KLM, ekonomi sınıfı gidiş-dönüş biletlerinde yaklaşık 50 Euro ek ücret talep etmeye başladı.

Sektörde özellikle Lufthansa ve British Airways yüksek ek ücret politikalarıyla biliniyor. Örneğin Münih–Denver uçuşunda toplam vergi ve ücretlerin 600 Euro’yu aştığı, bunun yaklaşık 460 Euro’sunun doğrudan havayolu ek ücretlerinden oluştuğu belirtiliyor.| ©DerVirgül