Yolsuzluk Endeksi | Avusturya ilerleme, Türkiye gerileme kaydetti

Transparency International’ın [TI] yayımladığı Yolsuzluk Algı Endeksine göre Avusturya’da algılanan yolsuzluk düzeyi 2025 yılında hafif geriledi. Avusturya 100 üzerinden 69 puan alarak 21. sıraya yerleşti ve bir önceki yıla kıyasla konumunu 2 puan iyileştirdi. Ancak TI’ye göre kalıcı bir istikrardan söz etmek için henüz erken.

Yolsuzluk Algı Endeksi 2025 yılında 182 ülkeyi kamu sektörü yolsuzluğuna göre sıralıyor. Endekste yolsuzluk, 0 ila 100 arasında derecelendirilirken 0 yolsuzluğun çok yoğun olduğu, 100 ise tamamıyla yolsuzluktan arınmış, temiz bir kamu sektörüne işaret ediyor.

Türkiye: 100 üzerinden 31 puan

Yolsuzluk Algı Endeksine göre Türkiye’de algılanan yolsuzluk düzeyi 2025 yılında arttı. Buna göre Türkiye 100 üzerinden 31 puan alarak 124. sıraya yerleşti ve bir önceki yıla kıyasla konumunu 3 puan olumsuz anlamda düşürmüş oldu.

Uluslararası Şeffaflık Örgütü raporunda 50 ülkenin 2012’den bu yana endekste kayda değer biçimde gerilediğine işaret edilerek en sert düşüşlerin yaşandığı ülkeler Türkiye [31 puan], Macaristan [40 puan] ve Nikaragua [14 puan] olarak sıralandı.

Uluslararası ve AB karşılaştırması

Uluslararası sıralamanın zirvesinde sekiz yıldır 89 puanla Danimarka yer alıyor. Onu Finlandiya, Singapur, Hong Kong ve Norveç izliyor. İsveç, İsviçre, Lüksemburg, Hollanda ve Almanya da ilk 10’daki diğer ülkeler arasında bulunuyor.

AB karşılaştırmasında Avusturya, ilk üçte yer alarak dokuzuncu sırada bulunuyor. AB’nin son sırasında ise 40 puanla Macaristan yer alıyor; ülke küresel sıralamada 88. sırada. Toplam 182 ülkenin değerlendirildiği endekste Somali ve Güney Sudan son sırayı paylaşıyor.

Avusturya’da kalıcı bir istikrardan söz etmek için henüz erken

TI-Austria temsilcisi Bettina Knötzl, bu iyileşmenin arkasında birden fazla etken bulunduğunu belirtiyor. Kamu yönetiminde gizliliği öngören resmî sır ilkesinin kaldırılması ve yürürlüğe giren Bilgi Edinme Özgürlüğü Yasası önemli adımlar arasında sayılıyor. Ancak Knötzl’e göre bu yasanın etkisi, devletin bilgileri ne ölçüde şeffaf biçimde erişime açacağına bağlı olacak.
Ayrıca yolsuzlukla mücadelede cezai kovuşturmaların güçlendirilmesi, ihbarcıların daha iyi korunması ve bağımsız bir savcılık yönündeki çabalar da olumlu gelişmeler olarak değerlendiriliyor. TI-Austria, bu alanlardaki adımların sürdürülmesi gerektiğini vurguluyor.

Yolsuzluk “yapısal bir sorun” olmaya devam ediyor

Buna rağmen Knötzl, tabloyu bir rahatlama işareti olarak görmüyor. Yolsuzluğun Avusturya’da hâlâ “ekonomik gelişmeyi yavaşlatan ve devlet kurumlarına olan güveni zedeleyen yapısal bir sorun” olduğunu ifade ediyor. Avusturya, 2019’dan bu yana endekste sekiz puan ve dokuz sıra kaybetmiş durumda ve bu nedenle hâlâ “gerileyen ülkeler” grubunda yer alıyor.

Benzer bir olumsuz eğilim, AB üyesi 27 ülke ile birlikte Batı Avrupa’daki dört ülkede de gözleniyor. Bölge ortalaması uzun yıllar 66 puan seviyesinde seyrederken, 2024’ten bu yana 64 puanda duraklamış durumda.

Daha fazla bilinçlendirme çağrısı

TI-Austria, yolsuzluğun önlenmesi için farklı alanlarda bilinçlendirme çalışmaları yapılması gerektiğini belirtiyor. Politikacılar için daha fazla eğitim, okullarda ise etik eğitimin güçlendirilmesi öneriler arasında yer alıyor. Açıklamada, artan siyasi kutuplaşma, jeopolitik gerilimler ve demokratik sistemler üzerindeki baskıların arttığı bir dönemde, kurumların ve dürüstlük standartlarının daha da önem kazandığı vurgulanıyor.

Yıllık olarak yayımlanan Yolsuzluk Algı Endeksi, kamu sektöründeki yolsuzluk algısını 180’den fazla ülkede uzmanlar ve iş dünyası temsilcilerinin değerlendirmelerine dayanarak ölçüyor. Endeks, Bertelsmann Vakfı ve Dünya Ekonomik Forumu gibi 12 farklı kurumun verilerine dayanıyor. Son iki yılı kapsayan değerlendirmede rüşvet, kamu kaynaklarının kötüye kullanımı ve kamu hizmetlerinde kayırmacılık gibi çeşitli yolsuzluk biçimleri ile bunları önlemeye yönelik tedbirler dikkate alınıyor.
Endekste 0 puan, yüksek düzeyde yolsuzluk algısını; 100 puan ise yolsuzluğun algılanmadığı bir durumu ifade ediyor.| ©DerVirgül