Rojava’nın Sonu ve Kürt Devleti Umudunun Dağılması

Suriye’de Kürtlerin kurduğu özerk yönetim Rojava, fiilen sona erdi. Suriye Kürtlerinin silahlı gücü olan Suriye Demokratik Güçleri [SDF], cuma günü Şam’daki yeni yönetimle anlaşarak kontrol ettikleri bölgelerin yeni Suriye devletine aşamalı olarak devredilmesini kabul etti. Böylece Suriye’deki Kürt öz yönetimi ve bağımsız bir Kürdistan hedefi kapanmış oldu.

Yaklaşık on yıl boyunca, PKK çizgisine yakın Kürt kadrolar, ABD’nin desteğiyle Suriye topraklarının üçte birini yönetti. Avrupa’daki bazı çevreler bu yapıyı “demokratik ve özgürlükçü bir deneyim” olarak sunarken, sahadaki tablo çok daha tartışmalıydı. Son anlaşmayla birlikte SDF silah bıraktı ve Rojava dönemi resmen sona erdi.

ABD Desteğiyle Kurulan Yapı

2011’de başlayan Suriye iç savaşında, Beşar Esad yönetimi tarafından uzun yıllar dışlanan Kürtler, savaşın ilk aşamasında güç kazandı. Esad ordusunun ülkenin kuzeydoğusundan çekilmesiyle SDF, Rojava adı verilen özerk bölgeyi kurdu.

2014’ten itibaren ABD, İslam Devleti [IŞİD] ile mücadelede SDF’ye askeri destek verdi. SDF, Amerikan ordusunun kara gücü haline geldi ve ağır kayıplar pahasına IŞİD’i geri püskürttü. Bu süreçte Fırat’ın doğusuna ilerleyen SDF, önemli petrol sahalarının kontrolünü de ele geçirdi.

Kürt Devleti İçin Bir “Deneme Alanı”

SDF içindeki en güçlü yapı, PKK’nın Suriye kolu olarak görülen YPG idi. Türkiye, ABD’ye defalarca bu iş birliğini sonlandırma çağrısı yaptı; çağrılar karşılık bulmayınca Suriye’nin kuzeyinde bazı bölgelere askeri operasyon düzenledi.

Batı’daki bazı çevreler Rojava’yı kadın hakları ve demokrasi açısından örnek bir model olarak sunarken, bölgede yaşayan Araplar ve Hristiyanlar topraklarına el konulduğunu, zorla silah altına alındıklarını, PKK çizgisinde eğitim verildiğini ve ayrımcılığa uğradıklarını dile getirdi. Bu nedenle çok sayıda kişi Türkiye’ye ve Avrupa’ya göç etti.

Dönüm Noktası: 2024

Aralık 2024’te Esad yönetiminin devrilmesi, Rojava için sonun başlangıcı oldu. ABD, geçiş sürecinde Ahmed el-Şaraa liderliğindeki yeni yönetime destek verdi ve SDF ile olan ittifakını sonlandırdı.
Bu sırada Türkiye, PKK’ya karşı askeri üstünlük sağladı ve cezaevindeki PKK lideri Abdullah Öcalan ile Kürt sorununun çözümüne yönelik görüşmeler başlattı. PKK silah bıraktı; Öcalan da SDF’ye Şam yönetimiyle anlaşma çağrısı yaptı.

Kısa Sürede Büyük Kayıp

Yıl başında SDF ile Şaraa’ya bağlı güçler arasında çatışmalar yeniden başladı. ABD bu kez müdahale etmedi. SDF, kısa sürede kontrol ettiği bölgelerin yaklaşık yüzde 80’ini kaybetti. Gücün yaklaşık üçte ikisini oluşturan Arap savaşçılar, Şam yönetiminin safına geçti.

Son olarak SDF lideri Mazlum Abdi, Şaraa hükümetiyle anlaşarak Kürtlerin kontrolündeki bölgelerin yeni Suriye devletine entegre edilmesini kabul etti. Avrupa’daki Rojava destekçileri için bu gelişme büyük bir hayal kırıklığı oldu. Kısa süre önce Rojava’nın savunulması çağrıları yapılırken, SDF cuma günü yeni hedefini “Suriye’nin birliği ve tam entegrasyon” olarak açıkladı.

Bölgesel Tablo

Irak’ın kuzeyinde Kürt yönetimi, Bağdat’la uzlaşmış durumda ve Türkiye’nin PKK’ya yönelik askeri operasyonlarına sessiz kalıyor. İran ise, Türkiye, Suriye ve Irak’la birlikte büyük bir Kürt nüfusa sahip olmasına rağmen, Şah döneminden bu yana özerklik taleplerini sert biçimde bastırıyor.

Bu son anlaşma, PKK’nın “Kürtlerin silahlı öncüsü” olma iddiasını da fiilen sona erdiriyor.

PKK yöneticilerinin SDF’ye yaptığı direniş çağrıları karşılık bulmadı. Yeni düzenleme, PKK’nın Suriye ve Türkiye’de kendi kontrolünde bir Kürt özerkliği hedefini kesin olarak kapatmış görünüyor. | ©DerVirgül