Kendi kurallarına uymadı | Ünlü spekülatör Jesse Livermore nasıl kendine yenildi

Jesse Livermore, tarihin en ünlü ve en başarılı borsa spekülatörlerinden biriydi. Ancak sonunda intihar etti. Peki ne oldu?

Hisse senedi stratejileri üzerine uzun uzun tartışılabilir. Bazıları, zararların kesinlikle sınırlandırılması gerektiğini söyler. Bir hisse yüzde on ya da yirmi düştüğünde hemen satılması gerektiğini savunurlar. Diğerleri ise otomatik zarar kesme [stop-loss] yöntemlerine karşı uyarır: Bu şekilde çoğu zaman çok erken ya da gereksiz yere pozisyondan çıkılır. Onlara göre, hisseyi satın alma nedeni değişmediyse elde tutmak daha doğrudur.

Her iki strateji için de güçlü argümanlar bulunabilir. Ancak bir strateji kesinlikle daha kötüdür: Fiyat sürekli düşerken seyretmek ve en dipte panikle satış yapmak – yani stratejiyi en kötü zamanda değiştirmek.

Ama tarihin en ünlü yatırımcılarından biri tam olarak bunu yaptı.

Jesse Livermore [1877–1940] sadece birçok yatırım kuralı ortaya koymakla kalmadı, aynı zamanda kendisi de oldukça başarılıydı – en azından başlangıçta.

Henüz 15 yaşındayken sık sık “bucket shop” denilen yerlerde görülüyordu. Bunlar, insanların hisse senetleri üzerine bahis oynadığı aracı kurum bürolarıydı. Genç Livermore, fiyatların yazılı olduğu kâğıt şeritleri inceleyerek kısa vadeli fiyat hareketlerini tahmin ediyordu; yani bir tür trend takip sistemi geliştirmişti. Bu yöntemle o kadar başarılı oldu ki, çoğu bucket shop’ta kendisine yasak getirildi.

Trend doğrulanınca alım yapmak
Daha sonra borsada da büyük başarılar elde etti. “Piramitleme” sistemini geliştirdi: Önce küçük bir pozisyonla giriyor, fiyat istediği yönde ilerledikçe alım yapıyordu. Zamanla büyük trendlerin aylarca hatta yıllarca sabırla beklenmesi gerektiğini fark etti. “Leading groups” teorisini geliştirdi ve bir hisseyi yalnızca tüm sektör yükseliyorsa satın aldı. En büyük kazançlarını ise 1907 Paniği sırasında ve özellikle 1929 Borsa Çöküşü’nde açığa satış yaparak elde etti. O dönemde yüz milyonlarca dolar kazandı; bugünün alım gücüyle bu rakam milyarlara denk gelir.

“Para, işlem yaparak değil, bekleyerek kazanılır.” /Jesse Livermore / Borsa spekülatörü

Yatırımcılara yönelik kurallarını, kısmen Edwin Lefèvre’in “Reminiscences of a Stock Operator” adlı romanında, kısmen de kendi kitabı “How to Trade in Stocks”ta ortaya koydu. Ona göre para sabırla bekleyerek kazanılır. Kârlar büyütülmeli, zararlar sınırlanmalıdır. Hisselere duygusal bağ kurulmammalıdır. İçeriden alınan tüyolardan uzak durulmalıdır. Ve eğer kendi analizine göre bir hisse yükselmesi gerekirken düşüyorsa, analiz yanlıştır; çünkü piyasa her zaman haklıdır.

Ama “uzmanları” dinledi
Sorun şuydu: Ağır depresyon ve alkol bağımlılığı yaşayan Livermore, kendi kurallarını defalarca ihlal etti. Bir keresinde bir “uzmanın” tavsiyesiyle, kendi sisteminde alım sinyali olmamasına rağmen pamuk piyasasına girdi ve neredeyse her şeyini kaybetti. Para kazanmak için sabırla beklemek yerine çoğu zaman aceleci davrandı. Zarar ettiğinde ise kayıplarını telafi etmek için daha fazla alım yaptı. Birkaç kez iflas etti; 1940 yılında yeniden iflas ettikten sonra intihar etti. Eşine yazdığı veda mektubunda kendisini bir başarısız olarak tanımladı.

Oysa geride borsa dünyası için paha biçilemez bir miras bıraktı. Hem teori hem pratikte, doğru stratejilerle nasıl milyonlar kazanılabileceğini gösterdi – ama sadece o stratejilere sadık kalınırsa.

Ve bazen bir yatırımcının en büyük düşmanının kendisi olduğunu da ortaya koydu.| ©DerVirgül