Die Presse / Duygu Özkan | İran’daki nükleer tesislerden kaynaklanan tehlike

Die Presse gazetesinden Duygu Özkan’ın haberine göre, Viyana’daki Atom Enerjisi Ajansı Yönetim Kurulu toplantısında İran temsilcisi, ülkesine yönelik saldırıların “kurgulanmış suçlamalara” dayandığını savundu ve İran’ın savunması için her şeyi göze alacağını söyledi. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı [IAEA] açısından ise asıl soru, olası bir nükleer felaket durumunda nasıl hareket edileceği.

İran ile ABD arasında diyalog kurulabilen nadir platformlardan biri, International Atomic Energy Agency’nin [IAEA – Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı] Viyana’daki Uno-City yerleşkesindeki Board Room C salonu oldu. Rusya’nın talebi üzerine İran gündem maddesi acil olarak toplantı gündemine eklendi. ABD’nin İran’a yönelik saldırıları sonrasında, İran’daki nükleer tesislerin ne kadar güvenli olduğu ve IAEA’nın savaşı yatıştırıcı bir rol oynayıp oynayamayacağı soruları öne çıktı.

İran büyükelçisinden sert açıklamalar

IAEA nezdindeki İran Büyükelçisi Reza Najafi, gazetecilere yaptığı kısa açıklamada ABD ve İsrail’in saldırılarının uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve IAEA kararlarını ihlal ettiğini ileri sürdü. Natanz’daki nükleer tesise saldırı düzenlendiğini söyledi ancak ayrıntı vermedi. IAEA ise uydu görüntülerine dayanarak pazartesi günü itibarıyla tesiste kapsamlı bir hasar tespit edemediklerini bildirdi.

Najafi ayrıca, ABD tarafından öldürülen İran’ın dini lideri Ali Khamenei’nin nükleer silahları yasaklayan tek Müslüman âlim olduğunu öne sürdü ve İran’ın saldırılara karşı koymaya devam edeceğini vurguladı. İran’ın nükleer programının yalnızca sivil amaçlı olduğunu savunan Najafi, nükleer silah geliştirildiği yönündeki iddiaların “büyük bir yalan” olduğunu dile getirdi.

IAEA’nın erişim sorunu

IAEA Genel Direktörü Rafael Grossi ise İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin mevcut durumunu doğrulayamadıklarını belirtti. İran, geçen haziran ayında İsrail ile yaşanan on iki günlük savaşın ardından IAEA denetçilerine hassas tesislere erişim izni vermiyor. Bu nedenle Ajans, İran’ın nükleer programının “yalnızca barışçıl” olduğunu teyit edemiyor.

Grossi, bu hafta Viyana’da ABD ile İran arasında yapılması planlanan “teknik görüşmelerin” de iptal edildiğini açıkladı. Ajansın son haftalarda teknik arabuluculuk rolü üstlenmeye çalıştığı, özellikle İran’daki yaklaşık 400 kilo yüksek oranda zenginleştirilmiş ve silah yapımına yakın uranyumun ülke dışına çıkarılması seçeneğinin gündemde olduğu belirtildi. Bu maddenin İsfahan tesisinde bulunduğu ifade ediliyor.

ABD’nin azami talebinin uranyum zenginleştirmenin tamamen durdurulması olduğu, buna karşılık IAEA gözetiminde yalnızca sivil amaçlı sınırlı zenginleştirmeye izin veren bir uzlaşının Viyana’da mümkün görüldüğü aktarıldı. Grossi, İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi ile iletişimin sürdüğünü söyledi.

“Radyoaktif sızıntı dışlanamaz”

Grossi, savaşın başlamasıyla birlikte IAEA’nın acil durum mekanizmasını devreye soktuğunu ve askeri saldırılar sonucu radyoaktif madde salınıp salınmadığını incelediğini açıkladı. Şu ana kadar İran’ın komşu ülkelerinde artan radyasyon değerleri tespit edilmediğini belirtti.

Bushehr dahil İran’daki büyük nükleer tesislerde pazartesi sabahı itibarıyla yıkım tespit edilmediği bildirildi. Ancak Natanz’a yönelik olası saldırıların boyutu belirsizliğini koruyor.

IAEA’nın İran’daki nükleer denetim kurumu ile şu anda doğrudan temas kuramadığı, bu nedenle güncel bilgilerin eksik olduğu kaydedildi. Grossi, İran’a Ajans ile durum raporlarını paylaşma çağrısı yaptı ve askeri operasyonlarda azami itidal çağrısında bulundu.

Grossi, “Radyoaktif maddenin serbest kalmasını dışlayamayız” uyarısında bulunarak, böyle bir senaryonun ağır sonuçlar doğurabileceğini, hatta şehirlerin ya da geniş bölgelerin tahliye edilmesini gerektirebileceğini ifade etti.| ©DerVirgül