Yakıt karneye bağlanır mı? | Avusturya’da petrol rezervleri 90 gün yetecek düzeyde

Avusturya’da hükümetin müdahalelerine rağmen, akaryakıt istasyonlarındaki fiyatlar cuma günü yeniden yükseldi. Bu durum, siyasetin yalnızca sınırlı etki gücüne sahip olduğunu gösteriyor. Buna rağmen ek önlemler hazırlanıyor. Genel kural şu: Enerji tasarrufu yapan para tasarrufu yapar.

Neredeyse hiçbir konu, pompa fiyatlarındaki artış kadar insanları bu denli etkilemiyor. Özellikle Orta Doğu’daki savaşın başlamasından ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nı bloke etmesinden bu yana fiyatların hızla yükselmesi, sadece enflasyonu artırmakla kalmıyor. Yerel siyaset bu yüksek fiyatlardan doğrudan sorumlu olmasa ve müdahale kapasitesi sınırlı olsa da akaryakıt fiyatları her zaman bir şekilde siyasi bir konu olmaya devam ediyor. Bu durum bugünlerde her zamankinden daha açık görülüyor.

Olası sürücü tepkilerini azaltmak için federal hükümet [Yeşiller’in oylarıyla] bir “yakıt fiyat freni” kararı aldı. Perşembe gününden beri yürürlükte olan bu müdahalenin litre başına yaklaşık 10 sentlik bir indirim sağlaması hedefleniyor. Bazıları bunu eriyen enerji piyasalarında “okyanusta bir damla” olarak küçümsüyor. Hükümet temsilcileri ise, artan enerji maliyetlerinin yeniden genel bir enflasyon şokuna yol açmasını önlemek için en azından bir şeyler yapıldığını savunuyor.

Dizel ve kerosen kıtlaşıyor

Die Presse gazetesinden David Freudenthaler’in haberine göre, 2022’deki Ukrayna savaşı sonrası dönemin hükümetinin enerji tasarrufu çağrılarına kıyasla, mevcut koalisyon bu tür çağrılarda şimdilik daha temkinli. Devlet sekreteri Elisabeth Zehetner [ÖVP], “Herhangi bir arz sıkıntısı yok ve beklenmiyor” diyerek zorunlu tasarruf önlemlerine gerek görmüyor.

Ancak Uluslararası Enerji Ajansı [IEA] farklı düşünüyor. Kurum, olası petrol arz sıkıntıları nedeniyle enerji tasarrufu çağrısında bulundu. Avusturya Enerji Ajansı’ndan Christoph Dolna-Gruber’e göre özellikle Asya’da, İran petrolüne daha bağımlı oldukları için ilk kıtlık işaretleri görülmeye başladı. Avrupa ise bu durumu daha çok artan fiyatlar üzerinden hissediyor. Ancak özellikle kerosen ve dizelde kıtlık riskinin burada da giderek arttığı belirtiliyor. Bazı Avrupa ülkeleri bu nedenle vatandaşlarına yakıt tasarrufu çağrısı yapıyor. Örneğin Litvanya, insanları arabalarını kullanmamaya teşvik etmek için tren biletlerini yarı fiyatına indirdi.

Yakıt karneye bağlanır mı?

Avrupa Birliği de uzun sürebilecek bir enerji krizine hazırlık yapıyor. Enerji Komiseri Dan Jørgensen, Financial Times’a verdiği demeçte, savaşın uzaması halinde yakıtın karneye bağlanmasının bile gündeme gelebileceğini söyledi. Avusturya’da ise şu an için böyle bir senaryo kabul edilmiyor.

Hükümet, yakıt fiyat freninin etkisiyle pompa fiyatlarındaki artışı sınırlamayı hedefliyor. Düzenlemenin ilk gününde büyük işletmecilerde dizelde 9 sent, benzinde 6 sentlik düşüş görüldü. Ülke genelinde ise fiyatlar ortalamada dizelde 7, benzinde 5 sent geriledi. Ancak Rotterdam’da dizel fiyatlarının 15 sent artması nedeniyle, cuma günü öğleden sonra fiyatlar yeniden yükseldi.

Ekonomist: “Endekslemelere müdahale edin”

Son fiyat artışları, hükümetin uluslararası enerji piyasalarındaki dalgalanmalar karşısında ne kadar sınırlı kaldığını gösteriyor. EcoAustria ekonomisti Monika Köppl-Turyna’ya göre, arz şoklarında maliye politikalarının etkisi genelde çok sınırlı oluyor. Mevcut fiyat müdahalelerinin enflasyonu kontrol etmek için yeterli olmadığı, ayrıca bugünkü fiyatların enflasyona göre hâlâ 2022 seviyesinin altında olduğu belirtiliyor.

Ekonomiste göre hükümetin asıl yapması gereken, kira, kamu maaşları ve emekli aylıkları gibi alanlardaki otomatik fiyat artışlarını [endekslemeleri] sınırlamak. Bu tür artışlar, toplam maliyet gelişiminin yaklaşık yüzde 11’ini oluşturuyor.

Ayrıca bu tür fiyat müdahalelerinin, insanlara yanlış bir güven hissi vererek tasarruf davranışını engelleyebileceği de vurgulanıyor. Bu noktada bireysel sorumluluk öne çıkıyor.

Kesin olan şu: Savaş uzadıkça enerji daha pahalı ve daha kritik hale gelebilir. Uzmanlara göre enerji tasarrufu, artan maliyetlerden kaçınmanın en etkili yolu.

Ekonomi Bakanlığı ise gerekirse ek önlemler alınabileceğini belirtiyor. Bakan Wolfgang Hattmannsdorfer [ÖVP], “Avusturya’nın her koşulda arz sıkıntılarından etkilenmeyeceğini söylemek sorumsuzluk olur” dedi.

Otoyollarda hız sınırı gündemde

Hükümet, otoyollarda hız sınırının düşürülmesi gibi popüler olmayan önlemleri de tamamen dışlamıyor. Olası bir kriz durumuna karşı bir önlem paketi hazırlanıyor ve enerji tasarrufuna yönelik geniş bir bilgilendirme kampanyası planlanıyor.

Avusturya’da stratejik petrol rezervleri yaklaşık 90 gün yetecek düzeyde. Mart ayında piyasayı stabilize etmek için 325 bin tonluk rezervin 65 bin tonu serbest bırakıldı, ancak henüz kullanılmadı.

Bu arada Ekonomi Bakanlığı, uluslararası petrol fiyatlarının gelişimini analiz etmek ve fiyat artışlarının nerede oluştuğunu tespit etmek için Yüksek Araştırmalar Enstitüsü’ne [IHS] görev verdi. Enstitü, fiyatları günlük olarak takip edecek ve kamuoyuyla paylaşacak.| ©DerVirgül