Viyana Terör Saldırısı | Avusturya İstihbaratı Neden Başarısız Oldu?

2 Kasım 2020’de dört kişinin hayatını kaybettiği terör saldırısının üzerinden altı yıl geçti. Ancak saldırı öncesinde güvenlik birimlerinin elinde bulunan bilgiler, kurumlar arasındaki iletişim sorunları ve zamanında atılmayan adımlar, Avusturya devletinin terörle mücadele kapasitesine ilişkin ciddi soru işaretleri bıraktı. 

Saldırgan güvenlik birimleri için bilinmeyen biri değildi 

2 Kasım 2020’de Viyana’nın merkezinde gerçekleştirilen saldırının faili Kujtim Fejzulai, Avusturya güvenlik makamlarının daha önce takibine aldığı bir isimdi. 

Fejzulai, 2019 yılında terör örgütü IŞİD’e katılmak amacıyla Suriye’ye gitme girişimi nedeniyle 22 ay hapis cezasına çarptırılmış, ancak cezasının tamamını çekmeden şartlı tahliye edilmişti. 

Bu nedenle güvenlik birimleri açısından sıradan bir şüpheli değildi. Üstelik saldırıdan önceki aylarda hakkında yeni ve önemli bilgiler de ortaya çıkmıştı. 

Slovakya’dan gelen uyarı değerlendirilemedi 

Saldırının öncesindeki en dikkat çekici gelişmelerden biri, Fejzulai’nin Temmuz 2020’de Slovakya’nın başkenti Bratislava’da AK-47 tipi otomatik silah için mühimmat satın almaya çalışmasıydı. 

Slovak makamları bu girişim hakkında Avusturya tarafını bilgilendirdi. Europol üzerinden gönderilen güvenlik kamerası görüntüleri ve bilgiler, Avusturya İçişleri Bakanlığına 27 Temmuz 2020’de ulaştı. 

Ancak bu bilgi, Viyana’daki ilgili güvenlik birimine yaklaşık bir ay sonra aktarıldı. Daha da önemlisi, olay savcılığa bildirilmedi. 

Avusturya Parlamentosunun yayımladığı bilgilere göre, daha sonra saldırıda kullanılacak silahın mühimmatını temin etmeye çalışan kişinin kimliği güvenlik birimlerince tespit edilmişti. Buna rağmen gerekli adımların zamanında atılmadığı ortaya çıktı.  

Risk değerlendirmesi aylar sürdü 

Saldırıyı inceleyen bağımsız komisyon, güvenlik birimlerinin saldırganla ilgili risk değerlendirmesinin tamamlanmasının yaklaşık on ay sürmesini kabul edilemez buldu. 

Fejzulai hakkında ilk değerlendirme ancak 11 Eylül 2020’de hazırlandı. İki kez düzeltilen rapor, 7 Ekim’de tamamlandı ve saldırganın risk seviyesi yüksek olarak sınıflandırıldı. 

Komisyon, BVT [Federal Anayasayı Koruma ve Terörle Mücadele Dairesi] ile Viyana’daki LVT arasında bilgi paylaşımı ve iş birliği konusunda ciddi sorunlar bulunduğunu belirledi. Ayrıca kurumların personel ve teknik kaynak eksikliğine dikkat çekti.  

Halkın Avukatı da İçişleri Bakanlığını eleştirdi 

Konuya ilişkin en dikkat çekici değerlendirmelerden biri 2023 yılında Avusturya Halkın Avukatı [Volksanwaltschaft] tarafından yayımlandı. 

Özel raporda, İçişleri Bakanlığı ve dönemin BVT biriminin saldırganın hazırlıkları hakkında yeterli bilgiye sahip olduğu, ancak bu bilgilerin zamanında savcılığa aktarılmadığı belirtildi. 

Rapora göre saldırı belki de önlenebilirdi. Özellikle Slovakya’daki mühimmat satın alma girişiminin savcılığa bildirilmemesi ağır bir idari hata olarak değerlendirildi.  

Peki, siyasi ve kurumsal sorumluluk nerede? 

Burada önemli bir ayrımı yapmak gerekiyor: Saldırıdan önceki ihmallerin ortaya çıkarılmış olması, bu ihmallerin saldırının kesin olarak önlenmesini sağlayacağı anlamına gelmiyor. Nitekim ilk inceleme komisyonu, tespit edilen bilgi akışı sorunları ve gecikmeler ile saldırı arasında doğrudan nedensellik kurulamayacağını belirtmişti.  

Ancak bu durum, güvenlik kurumlarının sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor. 

Bir devletin istihbarat teşkilatı yalnızca tehditleri takip etmekle değil, elde ettiği bilgileri doğru değerlendirmek, ilgili kurumlarla paylaşmak ve olası tehlikelere karşı zamanında harekete geçmekle de yükümlüdür. 

Viyana saldırısı, bu zincirin birden fazla halkasında sorun yaşandığını gösterdi. 

Altı yıl sonra sorulması gereken soru yalnızca saldırganın nasıl bir terör eylemi gerçekleştirdiği değil; devletin elindeki bilgilere rağmen neden zamanında harekete geçemediğidir. 

Çünkü güvenlik kurumlarının başarısı, yalnızca bir saldırı gerçekleştiğinde gösterdikleri müdahaleyle değil, önlenebilecek saldırıları engelleme kapasiteleriyle de ölçülür.| ©DerVirgül