Stocker siyasi İslamı yasaklamak istiyor | Erdoğan neden haberde?

Die Presse’den derleyen | Adem Hüyük 

Die Presse’nin “siyasi İslam” tartışmasını ele aldığı haberde, Avusturya Başbakanı Christian Stocker ile Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın birlikte yer aldığı fotoğrafı kullanması dikkat çekti. 

Die Presse yazarı Philipp Aichinger, Avusturya’da “siyasi İslam”ın yasaklanması tartışması ile Özgürlük Partisi [FPÖ] Gençlik Örgütü [FJ] aşırı sağcı Kimlikçiler Hareketi ile iddia edilen bağlantılarının aynı dönemde gündeme gelmesinden hareketle, Avusturya demokrasisinin mevcut hukuki araçlarının yeterli olup olmadığını ele alıyor.  

Şansölye Christian Stocker, “siyasi İslam”a karşı bir anayasa düzenlemesi hazırlanmasını istedi. Aynı dönemde Yeşiller ise aşırı sağcı çevrelerle bağlantıları bulunduğu iddia edilen Özgürlük Partisi [FPÖ] Gençlik Örgütü [FJ] hakkında yasaklama seçeneğinin incelenmesini talep ediyor. Böylece Avusturya’da demokrasinin kendisini korumak için hangi araçlara sahip olması gerektiği tartışması yeniden gündeme geldi. 

Stocker, hafta sonu yaptığı açıklamada siyasi İslam’a karşı bir anayasa yasası hazırlanmasını istedi. Ayrıntıların ise Halk Partili [ÖVP] Entegrasyon Bakanı Claudia Bauer tarafından hazırlanması bekleniyor. FPÖ ise ÖVP’nin geçmişte bu konudaki bazı FPÖ önerilerine destek vermemesini eleştiriyor. 

Devlet Güvenliği ve İstihbarat Müdürlüğü Başkanı Sylvia Mayer de Stocker’in önerisini olumlu karşılıyor ve siyasi İslam konusunda daha fazla adım atılması gerektiğini savunuyor. 

Ancak tartışmanın hukuki boyutu oldukça karmaşık. 

Aichinger’in aktardığı anayasa hukukçusu Peter Bußjäger’e göre, Avusturya’da siyasi hareketlere yönelik devlet müdahalesi oldukça sınırlı. Mevcut sistemde açık biçimde yasaklanan temel siyasi faaliyet, Nazi ideolojisinin yeniden canlandırılması. Bunun dışında bir siyasi parti kurulması genel olarak serbest. 

Bu nedenle, örneğin Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın destekçileri Avusturya’da bir seçimde aday olmak isterse, Avusturya vatandaşlığına sahip olmaları şartıyla bunun önünde mevcut hukuk açısından otomatik bir engel bulunmuyor. 

Bußjäger’e göre Stocker’in açıklaması, siyasi İslam ile bağlantılı bazı oluşumlara yönelik toplantı veya adaylık yasaklarının da gündeme gelebileceği şeklinde yorumlanabilir. 

Özgürlük Partisi [FPÖ] Gençlik Örgütü de [FJ] tartışmanın içinde 

Tartışmanın diğer tarafında ise FPÖ’nün gençlik örgütü Freiheitliche Jugend (FJ) bulunuyor. 

Yeşiller’in aşırı sağcılıkla mücadeleden sorumlu sözcüsü Lukas Hammer, hem Identitäre Bewegung’un [Kimlikçiler Hareketi] hem de bu hareketle bağlantıları olduğu iddia edilen Freiheitliche Jugend’in yasaklanmasının incelenmesini istedi. 

Son dönemde FJ ile aşırı sağcı Identitäre Bewegung arasındaki ilişkiler kamuoyunda daha fazla tartışılmaya başlanmış durumda. 

Buğsjäger’e göre Avusturya’daki mevcut hukuk sistemi açısından dikkat çekici bir durum söz konusu: Bir siyasi hareket, demokrasiyi demokratik yollarla ortadan kaldırmak istediğini açıkça ifade etse bile, Nazi ideolojisini savunmadığı sürece bugün mevcut sistem içerisinde aday olmasının önünde doğrudan bir yasak bulunmayabiliyor. 

Almanya’da ise durum farklı. Bir parti, özgür demokratik temel düzeni ortadan kaldırmayı veya zayıflatmayı amaçlıyorsa anayasa karşıtı kabul edilebiliyor. Ancak Almanya’daki parti yasaklama tartışmaları da ciddi siyasi tartışmalara yol açıyor. 

“Siyasi İslam” nasıl tanımlanacak? 

Hükümet ortakları da Stocker’in önerisine tamamen koşulsuz destek vermiş değil. 

NEOS Meclis Grup Başkanı Yannick Shetty, ÖVP’nin hazırlayacağı ve hukuken uygulanabilir bir öneriyi görmek istediklerini söyledi. 

SPÖ Devlet Sekreteri Jörg Leichtfried ise bir dinin hukuk devletine ve demokrasiye saldırmak amacıyla kullanılmasına karşı demokrasinin kendisini savunması gerektiğini belirtti. 

Ancak sosyolog Kenan Güngör, “siyasi İslam” kavramının nasıl tanımlanacağı konusunda uyarıda bulunuyor. Güngör’e göre her dini topluluğun siyasi bir yönü olabilir. Bu durum yalnızca Müslüman gruplar için değil, Katolik Kilisesi gibi diğer dini yapılar için de geçerli. 

Bu nedenle yalnızca “siyasi İslam” ifadesi üzerinden yapılacak geniş kapsamlı bir yasaklamanın ciddi hukuki sorunlar doğurabileceği belirtiliyor. 

Bußjäger ayrıca yalnızca belirli bir dine yönelik bir yasaklamanın Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde sorun yaratabileceğine dikkat çekiyor. 

Almanya örneği Avusturya için ne söylüyor? 

Die Presse yazarı Aichinger, Almanya’daki parti yasaklama sisteminin de Avusturya açısından doğrudan bir model oluşturmadığını aktarıyor. 

Ancak Bußjäger, Almanya’daki deneyimin dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyor. Çünkü küçük bir siyasi hareket yasaklanacak kadar büyük bir tehdit oluşturmayabilir. Büyük bir parti söz konusu olduğunda ise yasaklama için geç kalınmış olabilir. 

Üstelik bir parti hakkında açılan yasaklama sürecinin başarısız olması, söz konusu partiye siyasi olarak daha fazla güç kazandırabilir. 

Bu nedenle Avusturya’nın Almanya’daki modeli doğrudan kopyalaması konusunda hukukçular temkinli. 

Demokrasinin “ebedi” güvencesi olabilir mi? 

Tartışmanın bir diğer başlığı ise Avusturya Anayasası’na demokrasinin hiçbir koşulda ortadan kaldırılamayacağını garanti eden bir hüküm eklenip eklenmemesi. 

Böyle bir düzenlemenin demokrasiyi koruyabileceğini savunanlar bulunuyor. Ancak karşı görüşe göre, demokratik sistemi ortadan kaldıracak kadar güçlü hale gelen bir hareket, anayasal bir yasak olsa bile başka yollar bulabilir. 

Sonuç olarak Avusturya’da tartışılan konu yalnızca “siyasi İslam yasaklansın mı?” veya “Freiheitliche Jugend yasaklansın mı?” sorusundan ibaret değil. 

Asıl tartışma, demokratik bir devletin kendisini demokrasi karşıtı hareketlerden korurken ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü ve dini özgürlükleri ne ölçüde sınırlayabileceği noktasında düğümleniyor. 

Ve bu tartışmada Erdoğan örneğinin de gündeme gelmesi, meselenin yalnızca Avusturya’daki dini veya siyasi hareketlerle sınırlı olmadığını; Avusturya’da kimlerin siyasi faaliyet yürütebileceği ve hangi ideolojilerin demokratik sistemin sınırları içerisinde kabul edileceği sorusunu da beraberinde getirdiğini gösteriyor.| ©DerVirgül