Avusturya’dan Türkiye’ye suçlama | “Diyanet, Avusturya’da siyasi nüfuz aracı olarak kullanılıyor”

Avusturya medyasında yer alan haberlere göre, Siyasi İslam Dokümantasyon Merkezi’nin (DPI) yeni raporunda Türkiye’nin Diyanet İşleri Başkanlığı üzerinden Avusturya’daki Türk toplumuna yönelik siyasi ve toplumsal nüfuz oluşturduğu ileri sürüldü. Raporda Diyanet’in camiler, Türkiye’den gönderilen imamlar ve merkezi olarak hazırlanan cuma hutbeleri aracılığıyla etkisini sürdürdüğü iddia edildi. 

Avusturya Siyasi İslam Dokümantasyon Merkezi’nin 2025 yılı raporu, Ortadoğu’daki siyasi ve ideolojik çatışmaların Avusturya’ya yansımalarını incelerken Türkiye’nin dini kurumlar üzerinden yürüttüğü faaliyetlere de geniş yer verdi. 

Raporda özellikle Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Avusturya’daki etkisine dikkat çekildi. 

DPI’ye göre Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve AKP döneminde önemli ölçüde genişletilen Diyanet, yalnızca Türkiye’de dini hizmetler sunan bir kurum olmaktan çıkarak Türkiye’nin iç ve dış politikasında kullanılan önemli araçlardan biri haline geldi. 

Diyanet’in etkisi Avusturya’ya kadar uzanıyor 

Raporda, Diyanet’in Avusturya’daki etkisinin özellikle camiler, Türkiye’den gönderilen imamlar ve merkezi olarak hazırlanan cuma hutbeleri üzerinden sürdürüldüğü belirtildi. 

DPI, bu mekanizmaların Avusturya’daki Türkiye kökenli topluluklarla güçlü bağ kurulmasını sağladığını ve dini otorite üzerinden siyasi anlatıların da aktarılmasına imkân verdiğini savunuyor. 

Raporda Avusturya Türk İslam Kültür ve Sosyal Yardımlaşma Birliği (ATIB) de bu yapı içinde özellikle anılıyor. ATIB, Avusturya’daki en büyük Türk-İslam cami yapılanmalarından biri olarak gösteriliyor. 

DPI’nin değerlendirmesine göre burada söz konusu olan yalnızca dini rehberlik değil, aynı zamanda “transnasyonel nüfuz” oluşturulması. 

Raporda AKP döneminde dini otoritenin; neo-Osmanlı kimlik anlayışı, anti-emperyalist söylemler ve Türkiye’nin siyasi çıkarlarıyla bağlantılı anlatıların desteklenmesinde de kullanılabığı ileri sürülüyor. 

Türkiye, İran ve diğer aktörler 

DPI raporu yalnızca Türkiye’ye odaklanmıyor. İran’ın Avrupa’daki faaliyetlerinde suç örgütleri ve aracılardan daha fazla yararlanmaya başladığı, Hizbullah’ın ise medya ve propaganda faaliyetleriyle etkisini genişletmeye çalıştığı belirtiliyor. 

Hamas konusunda da Avusturya’daki propaganda ve finansman ağlarına dikkat çekiliyor. Linz’de yaşamış olan Mustafa Ayyash’ın yönettiği Gaza Now platformunun milyonlarca kişiye ulaşan Telegram kanallarına sahip olduğu ve Hamas propagandası ile bağlantılı içerikler yayımladığı aktarılıyor. 

Viyana’da 2025 yılında Hamas’a ait olduğu değerlendirilen silahların ele geçirilmesi ise rapordaki en ciddi güvenlik başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. 

“Avusturya artık seyirci değil” 

DPI’nin genel değerlendirmesine göre Ortadoğu’daki çatışmalar artık Avusturya’dan uzakta yaşanan gelişmeler olarak görülemez. 

Raporda İran, Türkiye ve diğer Ortadoğu aktörlerinin dini kuruluşlar, diaspora grupları ve sosyal medya üzerinden Avusturya’da nüfuz oluşturmaya çalıştıkları savunuluyor. 

Bu nedenle Avusturya’nın artık yalnızca bu çatışmaları izleyen bir ülke değil, çatışmaların siyasi ve ideolojik etkilerinin de yaşandığı bir alan haline geldiği belirtiliyor.  

Avusturya Siyasi İslam Dokümantasyon Merkezi nedir? 

Avusturya Siyasi İslam Dokümantasyon Merkezi (Dokumentationsstelle Politischer Islam – DPI), Avusturya’da dini motivasyonlu siyasi aşırılıkçılığı, özellikle de “Siyasi İslam” olarak tanımladığı yapılanmaları araştırmak, belgelemek ve kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla kurulmuş bağımsız bir kamu fonudur. Kurumun resmi tanımına göre çalışma alanları arasında siyasi İslam’la bağlantılı ağlar, yapılar ve eğilimlerin bilimsel olarak incelenmesi de bulunuyor.  

DPI, Temmuz 2020’de dönemin Entegrasyon Bakanı Susanne Raab’ın girişimiyle kuruldu. Avusturya hükümeti kurumu, devlet tarafından tanınan ancak çalışmalarında bağımsız olması öngörülen bir “Cumhuriyet fonu” olarak yapılandırdı. İlk finansmanı da Entegrasyon Bakanlığı bütçesinden sağlandı.  

Kurumun kuruluş amacı yalnızca rapor hazırlamak değil; dernekleri, ağları, aktörleri ve sosyal medya faaliyetlerini araştırmak ve siyasi İslam konusunda bilimsel bilgi üretmek olarak tanımlanıyor. Parlamento belgelerinde de DPI’nin Avusturya’daki siyasi İslam’ın gözlemlenmesi, araştırılması ve belgelenmesinin yanı sıra ilgili ağ ve derneklerin görünür hale getirilmesini amaçladığı belirtiliyor. | ©DerVirgül