Vatandaşlığın da bir fiyatı var | Türkiye 400 bin dolar, Avusturya’da milyonlar

| Der Virgül  

Dünyada vatandaşlık ve oturum hakkı giderek bir yatırım aracına dönüşüyor. Yeterli servete sahip kişiler, siyasi ve ekonomik belirsizliklere karşı ikinci bir ülkenin kapısını açık tutmak için milyonlarca dolarlık yatırımlar yapıyor. Devletler ise bu uygulamalardan milyarlarca dolarlık gelir elde ediyor. 

Bu küresel “pasaport pazarı” içinde Türkiye ve Avusturya birbirinden oldukça farklı modellerle dikkat çekiyor. 

Türkiye’de belirli yatırım şartlarını yerine getiren yabancılar vatandaşlık hakkı elde edebilirken, Avusturya vatandaşlığın doğrudan para karşılığında satılmadığını vurguluyor. Ancak Avusturya’da da yüksek miktarda yatırım yapan kişilerin vatandaşlık başvurularında dikkate alınabildiği bir sistem bulunuyor. 

Türkiye: 400 bin dolarlık gayrimenkul yatırımı 

Türkiye, yatırım yoluyla vatandaşlık programı uygulayan ülkeler arasında yer alıyor. 

Türk vatandaşlığına yatırım yoluyla başvurmak isteyen bir yabancının en az 400 bin dolar değerinde gayrimenkul satın alması gerekiyor. 

Bu yatırımın yanı sıra farklı yatırım modelleri de bulunuyor. Sistemin temel özelliği ise belirli ekonomik şartların yerine getirilmesi halinde yatırımcının Türk vatandaşlığına başvurabilmesi. 

Bu nedenle Türkiye, vatandaşlık programlarında en çok dikkat çeken ülkelerden biri haline gelmiş durumda. 

Avusturya: “Vatandaşlık satılık değil” 

Avusturya’daki sistem ise Türkiye’den farklı. 

Avusturya hükümeti, ülke vatandaşlığının belirli bir miktar para ödenerek satın alınamayacağını özellikle vurguluyor. 

Avusturya vatandaşlığı, olağanüstü hizmetleri bulunan kişilere belirli koşullar altında verilebiliyor. 

2025 yılında bu yolla 50 kişi Avusturya vatandaşlığı aldı. 

Bunların arasında sanatçılar, sporcular ve bilim insanlarının yanı sıra yatırımcılar da bulunabiliyor. 

Ekonomi Bakanı Wolfgang Hattmannsdorfer, vatandaşlık başvurularında yalnızca paranın yeterli olmadığını belirtiyor. Başvuru sahibinin Avusturya toplumunun bir parçası olması, ülkeye katkı sağlaması ve Avusturya’nın kurallarına ve değerlerine uyması gerekiyor. 

Ancak yüksek miktarda yatırım, bazı durumlarda başvurunun değerlendirilmesinde rol oynayabiliyor. 

Avusturya için 3 milyon euro mu? 

Die Presse‘nin aktardığı sektör değerlendirmelerine göre, Avusturya vatandaşlığı için başvuruda bulunan varlıklı kişilerin en az 3 milyon euro civarında bir yatırım gücüne sahip olması gerekebiliyor. 

Burada önemli bir ayrım var: 

3 milyon euro, Avusturya vatandaşlığının resmi fiyatı değil. 

Bu rakam, yatırım yoluyla vatandaşlığın otomatik olarak satın alınabileceği anlamına gelmiyor. Yatırımın Avusturya ekonomisine, istihdama veya ihracata somut katkı sağlaması gibi unsurların önem taşıdığı belirtiliyor. 

Dolayısıyla Türkiye’deki sistem ile Avusturya’daki uygulama arasında ciddi bir fark bulunuyor. 

Türkiye’de belirlenen yatırım şartını yerine getirmek vatandaşlık başvurusunun yolunu açarken, Avusturya’da yatırım tek başına vatandaşlık hakkı doğurmuyor. 

Neden insanlar ikinci pasaport istiyor? 

Yatırım yoluyla vatandaşlık programlarının arkasındaki temel motivasyon yalnızca daha kolay seyahat etmek değil. 

Varlıklı kişiler ikinci bir pasaportu siyasi ve ekonomik risklere karşı bir güvenlik ağı olarak görüyor. 

Siyasi kriz, ekonomik çöküş, vergi düzenlemelerindeki değişiklikler veya aile açısından ortaya çıkabilecek yeni koşullar karşısında başka bir ülkede yaşama ve yatırım yapma seçeneğinin bulunması önemli bir avantaj sağlıyor. 

Çocukların eğitimi ve gelecekteki kariyerleri de bu kararların arkasındaki nedenlerden biri. 

Avusturya pasaportu bu açıdan özellikle cazip. Avusturya vatandaşları pasaportlarıyla 185 ülkeye vizesiz seyahat edebiliyor. 

Dünya genelinde milyarlarca dolarlık sektör 

Bu nedenle yatırım karşılığı oturum ve vatandaşlık programları dünya genelinde büyük bir sektöre dönüşmüş durumda. 

Nauru’da vatandaşlık programı kapsamında 2026 sonuna kadar 95 bin dolar ödeme gerekiyor. Bu rakamın daha sonra 120 bin dolara yükselmesi bekleniyor. 

Karayipler’deki bazı ülkelerde vatandaşlık için en az 200 bin dolarlık yatırım gerekiyor. 

St. Kitts ve Nevis ise 1984’te yatırım karşılığı vatandaşlık programını başlatan ilk ülkelerden biri oldu. 

AB Komisyonu verilerine göre ülke, 2015-2025 yılları arasında yabancı yatırımcılara 50 binden fazla pasaport verdi. 

Ülkenin toplam nüfusunun da yaklaşık 50 bin olması, sistemin boyutunu ortaya koyuyor. 

AB neden endişeli? 

Avrupa Birliği yatırım karşılığında vatandaşlık uygulamalarına giderek daha şüpheci yaklaşıyor. 

Avrupa Birliği Adalet Divanı, Malta’nın yatırım karşılığında vatandaşlık sistemini geçen yıl iptal etti. 

AB Komisyonu ise bu tür programların güvenlik, kara para aklama, vergi kaçakçılığı ve Schengen bölgesine erişim açısından risk oluşturabileceği uyarısında bulunuyor. 

Buna rağmen küresel sektör büyümeye devam ediyor. 

Dünya genelinde 100’den fazla ülkenin yatırım karşılığında oturum veya vatandaşlık imkânı sunduğu, sektörün 2025 yılındaki küresel gelirinin ise 20 milyar doların üzerine çıktığı tahmin ediliyor. 

Vatandaşlık artık bir yatırım ürünü mü? 

Türkiye’den 400 bin dolarlık gayrimenkul yatırımıyla vatandaşlık yolunun açılabilmesi, Avusturya’da ise resmi olarak bir “vatandaşlık fiyatı” bulunmamasına rağmen milyonlarca euroluk yatırım gücünün başvurularda önem taşıyabilmesi, küresel dönüşümün iki farklı örneğini ortaya koyuyor. 

Bir tarafta doğrudan belirlenmiş yatırım kriterleri üzerinden vatandaşlığa erişim sağlayan modeller, diğer tarafta ekonomik katkıyı olağanüstü hizmet kapsamında değerlendiren sistemler bulunuyor. 

Sonuçta ortak nokta ise değişmiyor: 

Yeterli servete sahip insanlar için ikinci bir pasaport artık yalnızca bir seyahat belgesi değil; siyasi, ekonomik ve ailevi risklere karşı satın alınabilen bir güvenlik seçeneği haline geliyor. 

Dünyanın büyük bölümü için vatandaşlık doğum, aile bağı veya yıllarca süren göç ve uyum sürecinin sonucu olmaya devam ederken, zenginler için ise başka bir ülkenin kapısını açmanın yolu giderek daha fazla yatırım gücünden geçiyor.|©Der Virgül