Avusturya’da bütçe uzlaşması | İşverene indirim, vatandaşa yük

| Adem Hüyük

Avusturya hükümeti, 2027/28 çifte bütçe uzlaşması kapsamında işverenlerin mali yükünü azaltan önemli bir düzenlemeye gitti. Buna göre 2028’den itibaren işverenlerin Aile Yükü Dengeleme Fonu’na [FLAF] ödediği katkı payı yüzde 3,7’den yüzde 2,7’ye düşürülecek. Yıllık yaklaşık 2 milyar Euro’luk bu indirimin, resmi açıklamalara göre ülkenin rekabet gücünü artırması hedefleniyor.

Ancak düzenleme, yalnızca bir vergi indirimi olarak değil, sosyal devletin finansman yapısında önemli bir değişim olarak değerlendiriliyor. Çünkü söz konusu fon, çocuk yardımı ve ebeveyn destek ödemeleri gibi temel aile yardımlarının ana kaynağını oluşturuyor. Gelir tarafındaki bu azalmanın uzun vadede sosyal harcamalar üzerinde baskı yaratabileceği uyarısı yapılıyor.

Düzenleme, iş dünyasının yıllardır dile getirdiği “yüksek yan maliyetler” eleştirisine yanıt olarak görülüyor. Avusturya Ticaret Odası [Wirtschaftskammer Österreich – WKÖ], işveren maliyetlerindeki düşüşün istihdamı artıracağını savunuyor. EcoAustria’nın hesaplamalarına göre işveren maliyetlerinde her yüzde 1’lik azalma, 10 ila 12 bin yeni istihdam yaratma potansiyeline sahip.

Buna karşılık sosyal taraf daha temkinli. Avusturya İşçi Odaları Birliği [Arbeiterkammer – AK] ve çeşitli aile örgütleri, fonun gelir yapısının zayıflamasının aile yardımlarını riske atabileceğini belirtiyor. Eleştiriler özellikle fonun amacının aşındırılması ve sosyal güvenlik sisteminin finansmanının zayıflaması üzerinde yoğunlaşıyor.

Tartışmalı başlıklardan biri de 60 yaş üzeri çalışanlar için uygulanan katkı muafiyetinin kaldırılması. Bu değişiklik, yaşlı çalışanların istihdamını teşvik eden mevcut avantajın ortadan kalkması anlamına geliyor.

Bütçe paketinin bir diğer önemli boyutu ise dengeleme mekanizmaları. Hükümet, oluşacak gelir kaybını büyük şirketler için kurumlar vergisini artırarak telafi etmeyi planlıyor. Ancak aynı pakette emekli maaşları ve sosyal yardımlarda kesintilerin de yer alması, yükün dolaylı olarak yeniden vatandaşa yansıtılacağı eleştirilerine neden oluyor. Özellikle bazı emekli maaşı artışlarının enflasyonun altında tutulması, reel gelir kaybı riskini gündeme getiriyor.

Tüm bu adımların temelinde mali disiplin hedefi bulunuyor. Hükümet, bütçe açığını 2028’e kadar yeniden yüzde 3’ün altına düşürmeyi amaçlıyor. Ancak bu süreçte sosyal dengelerin nasıl etkileneceği, önümüzdeki dönemde siyasi tartışmaların merkezinde yer alacak gibi görünüyor.

5,1 milyar Euro’luk tasarruf planı

Avusturya’da hükümet, bütçe görüşmelerinde anlaşmaya vararak toplam 5,1 milyar Euro büyüklüğünde bir tasarruf paketi üzerinde uzlaştı. Koalisyon ortakları, artan bütçe açığını kontrol altına almak ve kamu maliyesini yeniden istikrara kavuşturmak amacıyla kapsamlı bir mali plan hazırladı.

Son dönemde artan kamu harcamaları ve ekonomik baskılar nedeniyle bütçe açığının belirgin şekilde yükseldiği ifade ediliyor. Hükümetin temel hedefi, bu açığı kademeli olarak azaltmak ve Avrupa Birliği mali kriterlerine yeniden uyum sağlamak.

Plan yalnızca harcama kesintilerinden oluşmuyor. Aynı zamanda bazı alanlarda ek gelir artırıcı önlemler de içeriyor. Devlet harcamalarının azaltılması, çeşitli teşvik ve desteklerin kısılması ile bazı vergi düzenlemeleri paketin ana unsurları arasında yer alıyor.

Ekonomistlere göre mevcut planlar yeterli olmayabilir. Yapılan değerlendirmeler, bütçe dengesinin sağlanabilmesi için 5 milyar Euro’nun da üzerinde ek kaynağa ihtiyaç duyulabileceğini ortaya koyuyor.

Tartışmaların merkezinde yine işveren üzerindeki yan maliyetlerin düşürülmesi yer alıyor. Daha önce rekabet gücünü artırmak amacıyla gündeme gelen bu tür adımların, kamu bütçesi üzerinde ek yük oluşturabileceği ifade ediliyor. Öte yandan eğitim, sağlık ve sosyal politika alanlarında planlanan yeni harcamalar da bütçe üzerindeki baskıyı artırıyor.

Hükümet daha önce yaklaşık 2 ila 2,5 milyar Euro seviyesinde bir tasarruf hedefi açıklamıştı. Ancak güncel hesaplamalar bu rakamın yetersiz kaldığını gösteriyor ve daha kapsamlı bir kesinti paketini zorunlu hale getiriyor.

Ekonomistler, planlanan sürecin hem ekonomik hem de siyasi açıdan oldukça hassas olduğuna dikkat çekiyor. Hükümetin bir yandan tasarruf yaparken diğer yandan yeni harcamaları finanse etmeye çalışmasının ciddi bir denge sorunu yarattığı vurgulanıyor.| ©DerVirgül