Bankalarda sahipsiz 9 milyar Euro var | Sahibi olmayan bu paraya ne oluyor?

Almanya’da sahipsiz hesaplarda kalan milyarlarca Euro, 30 yıl sonra bulunduğu bankaya “kâr” olarak aktarılıyor. Bu durum Avusturya’da biraz farklı işliyor.

Almanya’da bankalarda uzun yıllar boyunca sahipsiz kalan mevduatların akıbeti yeniden tartışma konusu oldu. Mevcut uygulamaya göre, 30 yıl boyunca hiçbir hak talebinde bulunulmayan hesaplar ilgili bankalara “kâr” olarak devrediliyor. Ancak kamuoyunun büyük bölümü bu paraların sosyal projelere aktarılmasını istiyor.

Almanya genelinde yapılan güncel bir ankete göre, sahipsiz birikimlerin sosyal yardım alanında değerlendirilmesi fikri güçlü destek görüyor. Yardım kuruluşu SOS-Kinderdörfer adına Forsa tarafından gerçekleştirilen araştırmada katılımcıların yüzde 86’sı bu varlıkların bağımsız bir sosyal yardım fonuna aktarılmasını desteklediğini belirtti.

Buna karşılık, sahipsiz paraların devlete devredilmesini isteyenlerin oranı yüzde 8’de kalırken, bankalara bırakılmasını savunanlar sadece yüzde 2 oldu.

Resmî verilere göre ülkedeki sahipsiz hesaplarda yaklaşık 4,2 milyar Euro bulunuyor. Ancak Alman Miras Araştırmacıları Derneği bu miktarın 9 milyar Euro’ya kadar çıkabileceğini öngörüyor. Almanya, G7 ülkeleri arasında bu tür varlıkları sosyal amaçlarla değerlendiren yasal bir düzenlemeye sahip olmayan tek ülke konumunda. Örneğin İngiltere, 2008 yılından bu yana sahipsiz hesapları hak sahiplerinin geri alma hakkını saklı tutarak sosyal projelerde kullanıyor.

Bütçe tartışmaları ve artan ihtiyaç

Ülkede son dönemde yoğunlaşan “bütçe disiplini” ve “borç freni [Schuldenbremse]” tartışmaları nedeniyle birçok sosyal proje ve sivil toplum girişimi finansman sıkıntısı yaşıyor. Bu bağlamda, unutulmuş milyarlarca Euro’nun sosyal yatırımlara yönlendirilmesi talebi daha da güç kazanmış durumda.

SOS-Kinderdörfer yetkilileri, bankalarda atıl durumda kalan bu kaynakların özellikle çocuk projeleri ve sosyal destek programları için önemli bir finansman kaynağı olabileceğini vurguluyor.

Öte yandan CDU/CSU ve SPD koalisyonunun hükümet programında bu yönde bir fon kurulması öngörülmesine rağmen henüz somut bir adım atılmış değil.

Vatandaşlar da ihmalkâr

Araştırma, bireylerin kendi mali kayıtları konusunda da yeterince dikkatli olmadığını ortaya koyuyor. Katılımcıların yalnızca yüzde 30’u banka hesaplarını ve kiralık kasalarını düzenli şekilde kayıt altına alıp mirasçılarını bilgilendirdiğini belirtti. Yüzde 24 hiçbir belge tutmadığını ifade ederken, yüzde 14 ise kayıt tutmasına rağmen bu bilgileri kimseyle paylaşmadığını söyledi.

SOS Çocuk Köyleri Yönetim Kurulu Üyesi Petra Sorge-Booms, bu duruma dikkat çekerek “Varlıklarına dair bilgileri paylaşmayanlar, birikimlerinin günün birinde bulunamaz hale gelmesi riskini göze alıyor” uyarısında bulundu.

Kendisini dünyanın en büyük bağımsız sosyal gelişim kuruluşlarından biri olarak tanımlayan SOS Çocuk Köyleri, 138 ülkede faaliyet gösteriyor. Kuruluş, çocuk haklarını savunmanın yanı sıra, aile desteğinden yoksun kalan çocuklara aile temelli bakım sağlamayı hedefliyor.

Avusturya’da sahipsiz paralar nasıl kullanılıyor?

Avusturya’da sahipsiz banka mevduatlarının kullanımı Almanya’dan biraz farklı ama yine de tartışmalı bir alan.

Mevcut uygulama

Avusturya’da banka hesapları uzun süre işlem görmez ve hak sahibi ortaya çıkmazsa, belirli bir zamanaşımı süresinin ardından bu varlıklar genelde bankanın bilançosuna geçebiliyor. Yani Almanya’daki gibi doğrudan bankaya “kâr” yazılması benzer bir pratik.

Ancak burada önemli bir fark var:
Bazı durumlarda, özellikle hesap sahipleri tamamen tespit edilemiyorsa ve hukuki süreçler tamamlanmışsa, bu tür varlıklar devlete (kamusal tasfiye süreçleri kapsamında) aktarılabiliyor. Bu süreçler çoğunlukla miras hukuku ve mahkeme kararları üzerinden ilerliyor; otomatik bir “sosyal fona aktarma” mekanizması yok.

Sosyal projelere aktarım var mı?

Avusturya’da İngiltere’deki gibi sistematik bir “unutulmuş hesaplar fonu” bulunmuyor. Yani:

• Sahipsiz paraların doğrudan sosyal projelere yönlendirilmesi için özel bir ulusal fon yok
• Bu nedenle bu kaynaklar düzenli olarak sosyal yardım finansmanına dönüşmüyor

Bu açıdan Avusturya, yapısal olarak Almanya’ya daha yakın bir model izliyor.

Tartışmalar ve öneriler

Son yıllarda Avusturya’da da sivil toplum ve bazı ekonomistler şu önerileri gündeme getiriyor:

• Sahipsiz hesaplar için merkezi bir kayıt sistemi kurulması
• Belirli bir süreden sonra bu paraların bağımsız bir sosyal fona aktarılması
• Hak sahipleri ortaya çıktığında geri ödeme garantisinin korunması

Bu model, özellikle İngiltere’de uygulanan sisteme benziyor ve Avrupa’da “iyi örnek” olarak gösteriliyor.

Genel değerlendirme

Özetle:

• Avusturya’da sahipsiz mevduatlar çoğunlukla bankalar veya hukuki süreç sonunda devlet tarafından tutuluyor
• Sosyal projelere otomatik ve sistematik aktarım yok
• Ancak Almanya’daki tartışmaya benzer şekilde, bu paraların sosyal amaçlarla kullanılması fikri giderek daha fazla dile getiriliyor. | ©DerVirgül