Anayasa Mahkemesi’nin yetkileri artırılsın | Başörtüsü yasağı tartışmada

Avusturya Anayasa Mahkemesi Başkanı Christoph Grabenwarter, hükümetin mahkeme kararlarını uygulamaması ihtimaline karşı yeni yetkiler talep etti. Tartışmada, 14 yaşından küçük kız çocuklarına yönelik başörtüsü yasağı ve yeni paket vergisi gibi düzenlemelerin yürürlüğe girmeden önce anayasal denetimden geçirilmesi önerisi de gündeme geldi. 

Avusturya’da Anayasa Günü dolayısıyla açıklama yapan Anayasa Mahkemesi (VfGH) Başkanı Christoph Grabenwarter, mahkemenin yetkilerinin genişletilmesini istedi. 

Mevcut uygulamaya göre Anayasa Mahkemesi bir yasayı iptal ettiğinde, iptal kararının resmen yayımlanması hükümet tarafından gerçekleştiriliyor. Grabenwarter, hükümetin bu işlemi yapmaması durumunda mahkemenin iptal kararını kendisinin yayımlayabilmesini öneriyor. 

Bu önerinin, gelecekte bir hükümetin Anayasa Mahkemesi kararlarını uygulamayı reddetmesi ihtimaline karşı önlem niteliği taşıdığı belirtiliyor. 

Ancak tartışma yalnızca mahkemenin kararlarının uygulanmasıyla sınırlı değil. Vatandaşların anayasaya aykırı olabileceğini düşündükleri yasalara karşı daha erken hukuki koruma elde etmesi de gündeme getiriliyor. 

Yasalar yürürlüğe girmeden denetlenebilsin 

Avusturya’da vatandaşlar, genel olarak bir yasayı Anayasa Mahkemesi önünde ancak yürürlüğe girdikten sonra doğrudan itiraz konusu yapabiliyor. Bu durum, parlamentoda kabul edilmiş ancak aylar sonra uygulanmaya başlanacak düzenlemeler için de geçerli olabiliyor. 

Oysa bir yasanın anayasaya uygun olup olmadığının mümkün olduğunca erken belirlenmesi, vatandaşların sonradan ortaya çıkabilecek mağduriyetlerini önleyebilir. 

Bu çerçevede, 14 yaşından küçük kız çocuklarına yönelik başörtüsü yasağı ile yeni paket vergisi örnek gösteriliyor. Söz konusu düzenlemelerin anayasal açıdan sorunlu olup olmadığının, okul dönemi başlamadan veya tüketiciler daha yüksek paket ücretleri ödemek zorunda kalmadan önce belirlenmesinin yararlı olacağı savunuluyor. 

Bu nedenle parlamentoda kabul edilmiş yasaların, yürürlüğe girmeden önce Anayasa Mahkemesi tarafından incelenebilmesine olanak tanınması öneriliyor. 

Acil başvuru mekanizması da tartışılıyor 

Tartışmanın bir diğer boyutu, yürürlükteki düzenlemeler için acil başvuru mekanizmasının bulunmaması. 

Yazıda, Almanya’dakine benzer bir acil başvuru imkânının Avusturya’da bulunmadığına dikkat çekiliyor. Koronavirüs salgını dönemindeki düzenlemeler örnek gösterilerek, vatandaşların veya işletme sahiplerinin bir tedbirin anayasaya uygun olup olmadığını aylar sonra öğrenmesinin pratikte sınırlı bir yarar sağladığı belirtiliyor. Çünkü bu süre içinde kurallar değişmiş olabiliyor. 

Temel öneri, Anayasa Mahkemesi kararlarının siyasi nedenlerle uygulanmamasını önleyecek güvenceler oluşturulmasının yanı sıra, vatandaşların hukuki korumasının da güçlendirilmesi. 

Böylece anayasaya aykırı olduğu belirlenen siyasi düzenlemelerin mümkün olduğunca kısa süre yürürlükte kalması, hatta gerekli durumlarda daha yürürlüğe girmeden engellenmesi amaçlanıyor.|© DerVirgül