IMF, Avusturya’ya daha düşük emekli maaşı önerdi

Uluslararası Para Fonu [IMF], Avusturya’ya yönelik yıllık inceleme ziyaretini gerçekleştirdi. IMF ekonomistlerine göre hükümetin hazırladığı çift bütçede uzun vadeli unsurlar yetersiz kaldı. Özellikle emeklilik sistemi alanında, sistemin sürdürülebilirliği için reform yapılması gerektiği vurgulandı.

IMF adına Avusturya’nın ekonomik durumunu inceleyen heyete başkanlık eden ABD’li ekonomist Geoff Gottlieb, kısa süre önce açıklanan çift bütçeyi değerlendirerek, “Uzun vadeli değişiklikler göremiyoruz. Harcamalardaki kesintilerin çok daha büyük olması gerekiyor” dedi.

Gottlieb, Avusturya’nın demografik değişime karşı daha hazırlıklı olabilmesi için somut öneriler de sundu. Ancak bu önerilerin ülkede siyasi açıdan büyük tartışma yaratabileceği belirtiliyor.

“Demografik değişim Avusturya’yı tam anlamıyla vuruyor” diyen Gottlieb, ülkenin halihazırda Avrupa’nın en yüksek vergi ve kesinti oranlarından birine sahip olduğunu ifade etti. Emeklilik, bakım ve sağlık alanındaki artan maliyetleri finanse etmek için vergileri daha da artırmanın sürdürülebilir olmadığını söyledi. Aksine, Avusturya’nın uluslararası rekabet gücünü yeniden artırabilmek için vergi yükünü azaltması gerektiğini savundu.

Erken emekliliğe daha az teşvik
Ekonomiste göre demografik değişimin yol açtığı maliyet sorununa yönelik çözüm üç temel adımdan oluşuyor:

“Avusturya erken emeklilik teşviklerini azaltmalı. Yasal emeklilik yaşını yükseltmeli ve emeklilikteki net gelir ikame oranını düşürmeli.”

Özellikle son önerinin Avusturya’da siyasi açıdan uygulanmasının oldukça zor olacağı değerlendiriliyor. Hükümetin çift bütçede planladığı şekilde emekli maaşlarının enflasyon oranının altında artırılması bile emekli temsilcilerinin sert tepkisine ve SPÖ içinde geçici bir krize yol açmıştı.

Buna rağmen emekli maaşları son yıllarda çoğu zaman enflasyonun üzerinde artırıldı. Mali Konsey verilerine göre bunun kamu bütçesine maliyeti 2018–2024 yılları arasında toplam 7,5 milyar Euro oldu.

OECD verilerine göre Avusturya, yüzde 87’lik net gelir ikame oranıyla emeklilere en cömert davranan ülkelerden biri konumunda. OECD ortalaması yüzde 63 seviyesinde bulunurken, Almanya’da bu oran yüzde 53.

Bu durum yaşlı yoksulluğunun Avusturya’da daha düşük seviyede kalmasını sağlarken, yaşlanan nüfusun kamu bütçesi üzerindeki yükünü de artırıyor.

Daha düşük devlet emekliliği, daha fazla bireysel tasarruf
Gottlieb, net gelir ikame oranı için belirli bir hedef önermediğini ancak düşüş eğilimine girilmesinin mantıklı olacağını söyledi. Bunun yalnızca kamu maliyesini rahatlatmayacağını, aynı zamanda insanları daha fazla bireysel emeklilik ve özel tasarrufa yönlendireceğini savundu.

Ekonomiste göre bu durum sermaye piyasalarını güçlendirerek şirketler için daha fazla yatırım kaynağı ve dolayısıyla daha yüksek verimlilik sağlayabilir.

“Yüksek net gelir ikame oranı insanların ek tasarruf yapmasını ve güçlü bir sermaye piyasasının oluşmasını engelliyor” dedi.

Ücret politikası konusunda temkinli yaklaşım
IMF ekonomisti, enflasyonun altında maaş artışları konusunda ise daha temkinli konuştu. Geçen yıl bunun doğru bir adım olduğunu çünkü Avusturya’nın yüksek ücret artışları ve artan iş gücü maliyetleri nedeniyle rekabet gücünü kaybettiğini söyledi.

Ancak uzun vadede ücret baskısının refahı korumak için kalıcı bir yöntem olmadığını belirtti. Yüksek maaş maliyetlerinin ancak daha yüksek verimlilikle dengelenebileceğini ifade etti.

IMF’ye göre Avusturya’da bürokrasi ve düzenlemeler de girişimciliğin önünde engel oluşturuyor. Gottlieb, “Yerleşik şirketleri koruyan düzenlemeler yeni işletmelerin gelişmesini engelliyor” dedi. Ekonomistlerin bu eleştiride özellikle Avusturya’nın ticaret ve meslek yasalarını hedef aldığı değerlendiriliyor.

“Bütçede daha fazla adım gerekli”
IMF’ye göre hükümetin son bütçe önlemleri doğru yönde olsa da yeterli değil.

“Yüzde 4’lük bütçe açığı çok yüksek. Bu oran en fazla yüzde 2,5 olmalı” diyen Gottlieb, bunun ancak uzun vadeli reformlarla mümkün olabileceğini, ancak siyasi isteksizlik nedeniyle bu adımların atılmadığını söyledi.

IMF, Avusturya ekonomisinin iki yıllık resesyonun ardından hafif toparlandığını ancak hâlâ kırılgan olduğunu belirtti. Orta Doğu’daki savaş nedeniyle toparlanmanın yavaşlayabileceği ancak tamamen durmayacağı ifade edildi.

Artan enerji ve yakıt fiyatlarının hane gelirlerini ve özel tüketimi olumsuz etkilediği belirtilirken, 2026 yılı için yalnızca yüzde 0,7 büyüme beklendiği kaydedildi. Enflasyonun ise yüzde 2,5 seviyesinde gerçekleşeceği tahmin ediliyor.

Orta vadede ekonomik görünümün zayıf kalacağı öngörülüyor. Daha önceki faiz indirimleri ve düşen enerji fiyatlarının etkisiyle 2028’e kadar büyümenin yıllık yaklaşık yüzde 1,3 seviyesine çıkabileceği belirtilirken, sonrasında yeniden yavaşlama bekleniyor.

2031 yılı için potansiyel büyümenin yalnızca yüzde 0,8 olacağı tahmin ediliyor. Bunun başlıca nedenleri arasında yaşlanan nüfus, küçülen iş gücü ve düşük verimlilik artışı gösteriliyor.| ©DerVirgül