Orbán’ın yenilgisi Erdoğan karşıtlarını umutlandırdı | Ancak Türkiye’de tablo daha zor

Bu haber, Die Presse gazetesinden Susanne Güsten’in analizinden derlenmiştir.

Viktor Orbán’ın seçim yenilgisi, Türkiye’deki muhalefet için yeni bir umut kaynağı oldu. Ancak uzmanlara göre benzerlikler bulunsa da Recep Tayyip Erdoğan’ın siyasi sistemi üzerindeki kontrolü çok daha güçlü.

Uzun yıllar iktidarda kalan, demokratik hakları aşındıran ve ülkeyi otoriter bir yapıya sürükleyen bir liderin seçimle kaybetmesi, Türkiye’de muhalefetin “sandıkta değişim” umudunu yeniden canlandırdı. Ancak bu iyimserliğin içinde ciddi bir temenni payı olduğu da belirtiliyor.

“Hiçbir güçlü lider yenilmez değil”

Tutuklu cumhurbaşkanı adayı ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, Orbán’ın yenilgisinin ardından “Rüzgâr dönüyor” açıklamasını yaptı. İmamoğlu, Macar seçmenlerin “vatandaşlar özgürlüklerinden vazgeçmezse hiçbir güçlü liderin yenilmez olmadığını” gösterdiğini söyledi.

Ana muhalefet partisi CHP’nin lideri Özgür Özel ise Macaristan’da “kendini hukukun ve demokrasinin üstünde gören anlayışın kaybettiğini” vurguladı.

İktidara yakın çevreler ise Türkiye ile Macaristan arasında kurulan benzerlikleri reddediyor. Hükümete yakın Türkiye Gazetesi, muhalefetin başka ülkelerdeki seçim sonuçlarından umut çıkarmaya çalışmasını “vizyon eksikliği” olarak değerlendiren hükümet kaynaklarına yer verdi.

Benzerlikler ve farklar

Muhalefetin Macaristan ile paralellik kurmasının nedeni, Orbán ve Erdoğan arasındaki siyasi benzerlikler olarak görülüyor. Her iki lider de demokratik kurumları zayıflatmakla eleştiriliyor.

Avrupa Birliği, Orbán’ı “illiberal demokrasi” modeliyle yargı ve medyayı kontrol altına almakla suçlarken, Erdoğan yönetimi de benzer şekilde AB raporlarında eleştiriliyor.

Dış politikada da iki liderin benzer yönleri bulunuyor. Hem Orbán hem de Erdoğan’ın Donald Trump ve Vladimir Putin ile yakın ilişkileri dikkat çekiyor.

Muhalefet nesil değişimine oynuyor

Muhalefet cephesinde bir diğer ortak beklenti ise “nesil değişimi”. Macaristan’da 45 yaşındaki Péter Magyar, 62 yaşındaki Orbán’ı mağlup etti. Türkiye’de ise 55 yaşındaki İmamoğlu’nun 72 yaşındaki Erdoğan’a karşı yarışması bekleniyor.

Türkiye’de bazı yorumcular, Orbán’ın yenilgisini Avrupa genelinde aşırı sağın gerilemesinin bir parçası olarak görüyor. Gazeteci Ertuğrul Özkök, son dönemde Avrupa’da aşırı sağın bir dizi seçim kaybı yaşadığına dikkat çekti.

Özkök’e göre Orbán’ın seçim sonucunu kabul etmesi, “otokrat liderlerin seçim kaybını tanımayacağı” yönündeki algıyı da sarstı.

Türkiye’de seçimler daha zor bir sınav

Türkiye’de en geç iki yıl içinde cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerinin yapılması gerekiyor. Ancak bu seçimlerin daha erken tarihe çekilebileceği de konuşuluyor.

CHP, 2024 yerel seçimlerinden sonra ülkenin en güçlü siyasi aktörü haline gelirken, İmamoğlu İstanbul’da üç seçimi kazanarak dikkat çekti. Buna rağmen kendisi hâlâ tutuklu bulunuyor.

Uzmanlara göre Türkiye’deki temel sorunlar arasında yüksek enflasyon ve ekonomik belirsizlik öne çıkıyor.

“Türkiye, Macaristan değil”

ABD’deki St. Lawrence University ve Stockholm University bünyesinde çalışan Türkiye uzmanı Howard Eissenstat, iki ülke arasında önemli farklar olduğunu vurguluyor.

Eissenstat’a göre her iki ülkede de seçimler hâlâ rekabetçi niteliğini koruyor ve bu durum muhalefete fırsat sunuyor. Ancak Türkiye’de iktidarın muhalefet üzerindeki baskısı çok daha sert.

İmamoğlu’nun uzun süredir tutuklu olması, bu farkın en çarpıcı örneklerinden biri olarak gösteriliyor.

Uzmanlar, Orbán’ın iktidarının Erdoğan’a kıyasla daha az baskıcı olduğunu belirtirken, Türkiye’de demokratik değişimin çok daha zor olacağına dikkat çekiyor.

Sonuç olarak, Macaristan’daki iktidar değişimi Türkiye’de muhalefet için umut yaratsa da Erdoğan karşıtlarını çok daha zorlu bir siyasi mücadele bekliyor.| ©DerVirgül