Avusturya’da başörtüsü yasağı | “Asıl çatışma sınıflarda başladı”

Avusturya’da 14 yaş altındaki kız çocuklarına yönelik başörtüsü yasağının yürürlüğe girmesinin ardından okullarda ilk sorunlar ortaya çıkmaya başladı. Özellikle Viyana’daki bazı okullarda öğretmenler, yasa ile öğrenciler ve aileler arasında kalan çatışmaları yönetmek zorunda kalıyor. 

Viyana-Simmering’deki bir ortaokulun müdürü Martina Vogel, Ö1 Morgenjournal programında yaşanan bir olayı anlattı. Vogel, yıllardır başörtüsü takan bir kız öğrencinin kendisine ağlayarak, “Müdür hanım, başörtümü neden elimden alıyorsunuz?” diye sorduğunu aktardı. 

Başörtüsünü çıkarmayı reddeden öğrencinin yanı sıra bir başka kız öğrencinin de birkaç gündür derslere girmediği belirtildi. Müdüre göre her iki öğrenci de 14 yaşın altında. İlginç olan ise ailelerin kızlarından başörtülerini çıkarmalarını istemesine rağmen çocukların bunu kabul etmemesi. 

Ailelerin olası para cezalarının farkında olduğu belirtilirken, bazı ailelerin sosyal yardım aldığı ve bu nedenle uygulanacak her cezanın onlar açısından önemli bir ekonomik yük oluşturduğu ifade edildi. 

Viyana’daki 550 okulda sorun bildirildi 

Avusturya’nın saygın gazetelerinden Der Standard’a göre, yasağın yürürlüğe girmesinin ardından Viyana’daki 550 ilkokul, ortaokul ve özel eğitim okulunda en az birer çatışma vakası bildirildi. 

Öğretmenler sendikası temsilcisi Thomas Krebs’in APA’ya yaptığı açıklamaya göre, sorunlar özellikle ortaokullarda daha sık görülüyor. Bazı kız öğrenciler, başörtülerini çıkarmayı reddetmeleri üzerine aileleriyle birlikte okul yönetimine çağrıldı. 

Krebs, vakaların yaklaşık yarısının çözüldüğünü belirtti. Bazı ailelerin ise yeni düzenlemeden haberdar olmadıkları için kızlarını başörtüsüyle okula gönderdikleri ifade edildi. 

Aile ve öğrencilerin ikna olmadığı durumlarda ise eğitim müdürlükleri devreye giriyor. Yasağa aykırı davranılması halinde 800 euroya kadar idari para cezası uygulanabiliyor. İhlallerin tekrarlanması durumunda cezanın yeniden uygulanması da mümkün. 

Ancak öğretmenlere göre mesele yalnızca yasanın uygulanmasıyla bitmiyor. 

Krebs’in sözleriyle, “Çünkü sınıftaki çatışma hâlâ bizimle.” Öğretmenlerin, yasa öğrencilere ve ailelere anlatıldıktan sonra konunun kendileri açısından sona erdiği yönündeki yaklaşımın gerçeği yansıtmadığını belirten Krebs, yaşanan sorunların doğrudan sınıflara yansıdığını söyledi. 

“Kızları güçlendirmeye çalışıyoruz, sonra ellerimiz bağlanıyor” 

Okul müdürü Martina Vogel ise yeni düzenlemenin bazı öğrenciler açısından ciddi bir ikilem yarattığını belirtiyor. 

Vogel, “Kızları güçlendirmeye çalışıyoruz. Ancak onlar güçlenip bu kararı kendileri verdiklerinde bizim ellerimiz bağlanıyor” diyerek yaşanan çelişkiye dikkat çekti. 

Müdüre göre daha önce okulda birkaç kız öğrencinin başörtüsü takması büyük bir sorun oluşturmazken, yeni yaş sınırı öğrenciler arasında daha önce bulunmayan bir ayrım meydana getirdi. 

Öğrencilerin görüşleri de konunun siyasi tartışmalardaki kadar siyah-beyaz olmadığını gösteriyor. Bir öğrenci yasağı “biraz gereksiz” bulduğunu ve başörtüsü takıp takmamanın kişinin kendi kararı olması gerektiğini söylerken, 14 yaşından büyük başka bir öğrenci yasağın her iki yönünün de bulunduğunu ifade ediyor. 

Tartışmanın merkezinde “özgür irade” var 

Başörtüsü yasağının temel gerekçesi, kız çocuklarını aile veya dini çevreden gelebilecek baskılara karşı korumak. Ancak yasa, çocuğun başörtüsünü kendi isteğiyle mi yoksa baskı altında mı taktığını tek tek değerlendirmek yerine, 14 yaş altındaki tüm kız çocukları için genel bir yasak getiriyor. 

Bu nedenle tartışmanın merkezinde şu soru bulunuyor: Bir çocuk gerçekten baskı altında mı, yoksa kendi dini tercihini mi uyguluyor? 

Mevcut düzenlemenin uygulanmasında ise bu ayrım belirleyici değil. Öğrencinin başörtüsünü kendi isteğiyle taktığını söylemesi, yasağın uygulanmasına engel oluşturmuyor. 

Okullarda kültür ve din tartışmaları 

Viyana’daki öğretmen Susanne Wiesinger de okullarda kültür, din, aile yapısı ve göçmen kökenli topluluklarla bağlantılı çatışmaların giderek daha fazla gündeme geldiğini savunuyor. 

Wiesinger, özellikle sorunlu olarak tanımladığı okullarda öğretmenlerin ders saatlerinin önemli bir bölümünü kültürel anlaşmazlıkları çözmek ve gerilimi azaltmak için harcadığını öne sürüyor. 

Öğretmenin değerlendirmesine göre devletin çocukların eğitim ve bakım süreçlerinde daha fazla rol üstlenmesi gerekiyor. Bu kapsamda zorunlu anaokulu eğitimi, tam gün eğitim ve devletin eğitim alanındaki etkisinin artırılması gibi öneriler gündeme getiriliyor. 

Ayrımcılık başvuruları da arttı 

Öte yandan Avusturya Eşit Muamele Ombudsmanlığı, okullarda ırkçı ayrımcılığa ilişkin başvuruların arttığını bildirdi. 

Bazı vakalarda başörtüsünü çıkarmayı reddeden öğrencilerin sınıftan çıkarılarak koridora gönderildiği, bazılarının ise aileleri gelip alana kadar okul yönetiminin yanında bekletildiği aktarıldı. 

Bir vakada ise başörtüsünü takmaya devam etmesi halinde bir öğrenciye Avusturya’yı terk etmesi gerektiğinin söylendiği iddia edildi. 

Eşit Muamele Ombudsmanlığı, okulların yasayı uygulamak zorunda olduğunu ancak bunun ırkçı veya ayrımcı uygulamalara dönüşmemesi gerektiğini vurguluyor. 

“Asıl sorun sadece başörtüsü değil” 

Öğretmen temsilcileri ise dini baskıyla mücadelede yalnızca başörtüsüne odaklanılmaması gerektiğini belirtiyor. 

AHS öğretmen temsilcisi Irini Tzaferis’e göre kız çocuklarının özgürlüğünü korumak açısından en acil meselelerden biri erkek öğrencilerle yapılacak çalışma. Tzaferis, İslamcı eğilimlerden etkilenen erkek öğrencilerin yanı sıra kadın düşmanı çevrimiçi ağlara katılan veya aşırı sağ görüşlere yönelen gençlerin de bulunduğunu belirterek, bu alanlarda ayrıca önlem alınması gerektiğini savunuyor. 

Avusturya’da başörtüsü yasağının yürürlüğe girmesinin üzerinden henüz kısa bir süre geçmiş durumda. Ancak ilk günlerde yaşananlar, tartışmanın yalnızca başörtüsü takılıp takılmamasıyla sınırlı kalmayacağını; çocukların özgürlüğü, aile baskısı, dini tercih, devlet müdahalesi ve ayrımcılık başlıklarının da okulların gündeminde olmaya devam edeceğini gösteriyor.| ©Der Virgül