Hamas yeni liderini seçti | Avusturya Hamas’ı neden terör örgütü sayıyor?

| Adem Hüyük

Liderlik kadroları İsrail saldırılarında öldürülen Hamas, yeni liderini seçti. Hamas’tan yapılan yazılı açıklamada, Halil el-Hayye’nin İsrail’in Gazze’deki saldırılarında ölen Yahya Sinvar’ın yerine, hareketin Siyasi Büro Başkanı olarak seçildiği bildirildi.

Temmuz 2024’te Siyasi Büro Başkanı İsmail Haniye , İran’ın başkenti Tahran’da bulunduğu sırada, İsrail’in düzenlediği hava saldırısı sonucu hayatını kaybetmiş, Ağustos 2024’te Haniye’nin yerine seçilen Yahya Sinvar da Ekim 2024’te Gazze’de yine İsrail’in düzenlediği saldırıda yaşamını yitirmişti.

Hamas liderliğine seçilen Hayye, Sinvar’ın ölümünün ardından Ekim 2024’te örgütün Gazze sorumlusu olmuş, ayrıca İsrail ile yürütülen dolaylı ateşkes görüşmelerinde baş müzakereci olarak görev almıştı.

AB ve ABD’nin terör örgütleri listesinde bulunan Hamas, Yahya Sinvar’ın ölümü sonrasında hareketin kıdemli isimlerinden Muhammed Derviş başkanlığındaki beş üyeli geçici liderlik konseyi tarafından yönetiliyordu.

Üst düzey bir Hamas yetkilisi AFP haber ajansına yaptığı açıklamada Hayye’nin, Hamas’ın eski liderlerinden Halid Meşal’e karşı ezici bir çoğunlukla liderliğe seçildiğini belirterek göreve önümüzdeki hafta resmen başlamasının beklendiğini kaydetti.

Avusturya neden Hamas’ı terör örgütü sayıyor?

Avusturya’da Hamas’ın terör örgütü olarak değerlendirilmesinin iki farklı hukuki boyutu var:

AB düzeyi: Hamas, Avrupa Birliği’nin terör örgütleri listesinde uzun yıllardır yer almaktadır. AB, 2003 yılında Hamas’ın askeri kanadı olan İzzeddin el-Kassam Tugayları’nı listeye aldı. 2021’den itibaren ise AB, Hamas’ın siyasi ve askeri kanadı arasında ayrım yapmadan örgütün tamamını terör örgütü olarak değerlendirmektedir. Bu nedenle Avusturya da AB üyesi olarak bu yaptırımları uygular.

Avusturya ulusal hukuku: Avusturya, Temmuz 2021’de yürürlüğe giren Semboller Yasası (Symbole-Gesetz) kapsamını genişletti ve Hamas’ın sembollerini yasaklı örgütler listesine açıkça ekledi. Bu tarihten itibaren Hamas bayraklarının ve sembollerinin belirli koşullarda kamusal alanda kullanılması yasaklandı.

Ayrıca Avusturya hükümeti birkaç gerekçe öne sürmektedir:

Hamas’ın sivillere yönelik intihar saldırıları, roket saldırıları ve diğer silahlı eylemler gerçekleştirmesi.

Avrupa Birliği’nin Hamas’ı terör örgütü olarak listelemesi.

Avusturya’nın radikal örgütlere karşı izlediği güvenlik politikası.

Özellikle 7 Ekim 2023’te Hamas’ın İsrail’e düzenlediği saldırılardan sonra güvenlik önlemlerinin daha da sıkılaştırılması ve Hamas bağlantılı faaliyetlerin daha yakından izlenmesi.

Dolayısıyla, Avusturya’da Hamas’ın terör örgütü olarak kabul edilmesi 2023’te başlamadı. Hukuki olarak:

AB düzeyinde yaklaşık 20 yılı aşkın süredir yaptırım listesindedir.

Avusturya ulusal mevzuatında ise Hamas’ın sembollerinin açıkça yasaklı örgütler arasına eklenmesi 2021 yılında gerçekleşmiştir.

Genel olarak dört ülke de Hamas’ı terör örgütü olarak kabul etmektedir, ancak bunun hukuki dayanakları ve kapsamı farklılık gösterebilir.

Ülke	Hamas’ın Statüsü	Ne zamandan beri?	Özellik
Avusturya	Terör örgütü (AB yaptırımları + ulusal yasalar)	AB listesi 2003’ten beri; ulusal sembol yasağı 2021	Semboller ve propaganda belirli koşullarda yasaktır.
Almanya	Terör örgütü	AB listesi geçerli; 2021’de Hamas faaliyetleri yasaklandı	Hamas’ın Almanya’daki faaliyetleri ve destek ağları yasaklandı.
Fransa	Terör örgütü (AB çerçevesinde)	2003’ten beri	AB’nin terör listesine dayanır; terörün finansmanı ve desteği ağır suçtur.
Birleşik Krallık	Terör örgütü	Askeri kanat 2001, tüm Hamas 2021	Siyasi ve askeri kanat ayrımı kaldırıldı.

Neden bu ülkeler Hamas’ı terör örgütü olarak görüyor?

Bu ülkelerin ortak gerekçeleri şunlardır:

Hamas’ın sivillere yönelik bombalı saldırılar, roket saldırıları ve rehine alma gibi eylemler gerçekleştirmesi.

Bu eylemlerin uluslararası hukukta terörizm kapsamında değerlendirilmesi.

Terörizmin finansmanını ve örgüte desteği engelleme amacı.

Farklı görüşler de var mı?

Evet. Bazı devletler Hamas’ı yalnızca silahlı bir örgüt olarak değil, aynı zamanda Gazze’de siyasi ve idari bir aktör olarak da değerlendiriyor. Örneğin:

Katar Hamas’ın siyasi bürosuna uzun süre ev sahipliği yaptı ve arabuluculuk rolü üstlendi.

Türkiye, Hamas’ı resmen terör örgütü olarak tanımamaktadır ve onu Filistin’deki siyasi aktörlerden biri olarak değerlendirdiğini ifade etmektedir.

İran Hamas’a siyasi, mali ve askeri destek vermektedir.

Buna karşılık şu ülkeler Hamas’ı açıkça terör örgütü olarak sınıflandırmaktadır:

Kanada

Birleşik Krallık

Avrupa Birliği (dolayısıyla Avusturya, Almanya, Fransa ve diğer AB üyeleri)

Avustralya

Japonya (özellikle askeri kanadı)

Hukuki sonuçlar

Avusturya ve Almanya gibi ülkelerde Hamas’ın terör örgütü olarak sınıflandırılması şu sonuçları doğurabilir:

Örgüte para veya maddi destek sağlamak suçtur.

Örgüt adına faaliyet yürütmek veya üye olmak cezai yaptırımlara tabidir.

Mali varlıklar dondurulabilir.

Bazı durumlarda örgüt propagandası veya yasaklı sembollerin kullanımı da suç oluşturabilir; ancak ifade özgürlüğü kapsamında haber verme, akademik çalışma veya eleştirel tartışmalar bundan farklı değerlendirilir.

Önemli bir ayrım da şudur: Bir kişinin Filistin’i desteklemesi veya İsrail hükümetini eleştirmesi, tek başına Hamas’a destek verdiği anlamına gelmez. Avrupa ülkelerinde hukuki değerlendirme, genellikle belirli bir örgüte maddi destek, üyelik, propaganda veya terör eylemlerini övme gibi somut fiillere dayanır.| ©DerVirgül

Kaynaklar:

Avusturya Başbakanlığı [Bundeskanzleramt]

Avusturya Semboller Kanunu [Symbole-Gesetz § 1, Fassung vom 15.01.2026]