Kuruyemişte şaşırtan iddia: Türkiye’de pahalı, Viyana’da ucuz

Viyana’nın 10. bölgesindeki kuruyemiş esnafı, Türkiye’deki büyükşehirlerle yaptığı fiyat karşılaştırmalarında dikkat çekici farklarla karşılaştığını söylüyor. İşletmecilerin iddiasına göre, Avusturya’ya ithalat, gümrük ve laboratuvar masraflarıyla getirilen bazı kuruyemiş ürünleri, Türkiye’de daha pahalıya satılabiliyor. 

Avusturya’da yaşayan tüketiciler için Türkiye’den gelen kuruyemişler, yalnızca bir gıda ürünü değil, aynı zamanda alışılmış lezzetlerin ve memleketle kurulan bağın da bir parçası. Ancak bu ürünlerin fiyatları, Türkiye ile Avusturya arasında ticaret yapan esnafın da gündeminde. 

Viyana’nın 10. bölgesinde faaliyet gösteren kuruyemiş işletmelerinden birinin sahibi, Türkiye’deki büyükşehirlerdeki fiyatlarla yaptığı karşılaştırmalarda şaşırtıcı sonuçlarla karşılaştığını söylüyor. İşletmeci, Türkiye’deki toptancılarla aynı kaynaklardan ürün temin ettiklerini, buna rağmen bazı ürünleri Türkiye’deki perakende satış noktalarından daha uygun fiyatlarla satabildiklerini ileri sürüyor. 

İşletmeciye göre Avusturya’ya ürün getirmek yalnızca satın alma bedelinden ibaret değil. İthalat sürecinde gümrük işlemleri, analiz ve laboratuvar giderleri ile diğer resmî masraflar da bulunuyor. Buna rağmen bazı ürünlerde Türkiye’deki satış fiyatlarının daha yüksek olduğunu gördüğünü belirtiyor. 

Bu iddia, tüketicilerin aklına şu soruyu getiriyor: Türkiye’den temin edilen bir kuruyemiş ürünü, nakliye ve ithalat masrafları üstlenilerek Avusturya’ya getirildiğinde nasıl oluyor da Türkiye’deki bazı satış noktalarından daha ucuza satılabiliyor? 

Aynı ürün, iki farklı fiyat 

Kuruyemiş işletmecisinin anlattıkları, yalnızca tek bir ürünle sınırlı olmayan daha geniş bir ekonomik soruyu gündeme getiriyor. Antep fıstığı, fındık, badem, ceviz ve diğer kuruyemiş çeşitlerinde iki ülke arasındaki fiyat farkının hangi koşullardan kaynaklandığı merak ediliyor. 

Ancak bu karşılaştırmanın kesin bir sonuca ulaşabilmesi için ürünlerin aynı türde, aynı kalitede ve aynı gramajda olması gerekiyor. Ürünün kavrulmuş veya çiğ olması, menşei, markası, tazeliği ve satış noktası da fiyatı etkileyebiliyor. 

Bu nedenle aynı isimle satılan iki ürünün fiyatını karşılaştırmak tek başına yeterli değil. Sağlıklı bir değerlendirme için aynı veya özellikleri bakımından eşdeğer ürünlerin kilogram fiyatlarının aynı tarihte incelenmesi gerekiyor. 

Yine de işletmecinin anlattığı deneyim, şu soruyu gündeme taşıyor: Bir ürünün fiyatını belirleyen unsurlar neler ve üretildiği ya da temin edildiği ülkede satılması her zaman daha ucuz olmasını sağlıyor mu? 

Fiyatı yalnızca üretim maliyeti belirlemiyor 

Bir kuruyemiş ürününün Türkiye’deki fiyatıyla Avusturya’daki fiyatını karşılaştırırken yalnızca ürünün alış bedeline bakmak yeterli değil. 

Türkiye’deki satış fiyatına kira, personel giderleri, enerji maliyetleri, dağıtım, işletme giderleri ve ticari kâr ekleniyor. Avusturya’da ise uluslararası nakliye, ithalat işlemleri, ürünün niteliğine göre uygulanabilecek gümrük vergileri, gıda güvenliği kontrolleri, depolama ve dağıtım giderleri de hesaba katılabiliyor. 

Buna karşın iki ülkedeki satış fiyatları arasındaki farkı açıklamak için her bir maliyet kaleminin somut olarak incelenmesi gerekiyor. Döviz kuru, tedarik anlaşmaları, satın alınan miktar, mağazanın kâr marjı ve rekabet koşulları da nihai fiyatı etkileyebiliyor. 

Dolayısıyla tek bir işletmenin deneyimi, Türkiye’deki kuruyemiş ürünlerinin genel olarak Avusturya’dan daha pahalı olduğunu kanıtlamıyor. Ancak belirli ürünlerde böyle bir fark bulunup bulunmadığı, karşılaştırmalı fiyat araştırmasıyla ortaya konulabilir. 

Viyana’nın 10. bölgesindeki esnaf ne söylüyor? 

Viyana’nın 10. bölgesi Favoriten, kuruyemiş ve kuru meyve gibi ürünlerin satıldığı çok sayıda işletmeye ev sahipliği yapıyor. Bu mağazalar, farklı tedarik kanalları üzerinden ürünlerini tüketiciye ulaştırıyor. 

İşletmelerin fiyatları arasında da farklılıklar bulunabiliyor. Ürün çeşidi, kalite, menşei, tedarik miktarı ve satış modeli karşılaştırma yapılırken dikkate alınması gereken başlıklar arasında yer alıyor. 

Esnafın dile getirdiği iddia, bu nedenle yalnızca “Avusturya ucuz, Türkiye pahalı” şeklinde bir karşılaştırmadan ibaret değil. Asıl mesele, aynı veya karşılaştırılabilir kuruyemiş ürünlerinin iki ülkede hangi maliyetlerle tedarik edildiği ve hangi kâr marjlarıyla satıldığı. 

İddia rakamlarla sınanmalı 

Bu sorunun daha kapsamlı biçimde yanıtlanabilmesi için aynı marka ve çeşitteki kuruyemiş ürünlerinin Türkiye ve Avusturya’daki satış fiyatlarının aynı tarih itibarıyla karşılaştırılması gerekiyor. 

Özellikle Antep fıstığı, badem, fındık, ceviz ve diğer kuruyemiş çeşitlerinde kilogram fiyatları üzerinden yapılacak bir inceleme, tüketicilerin karşılaştığı fiyat farklarını daha görünür hâle getirebilir. 

Böyle bir karşılaştırmada Avusturya’daki ithalat ve analiz giderlerinin yanı sıra Türkiye’deki üretim, dağıtım ve perakende maliyetlerinin de hesaba katılması önemli. Böylece fiyat farkının nereden kaynaklandığı konusunda daha sağlam bir değerlendirme yapılabilir. 

Viyana’daki esnafın iddiası şimdilik araştırılmaya değer bir gözlem niteliğinde. Aynı kuruyemiş ürünlerinin iki ülkedeki fiyatları, maliyetleri ve satış koşulları karşılaştırıldığında, tüketicinin ödediği bedelin arkasındaki ekonomik tablo daha net ortaya çıkabilir.| ©DerVirgül  

Yararlanılan kaynaklar

• Viyana’daki kuruyemiş işletmecisinin aktarımı: Türkiye’deki tedarikçilerle çalışma, ithalat masrafları ve fiyat karşılaştırmalarına ilişkin beyanlar.
• Kiler: Viyana’daki kuruyemiş ve kuru meyve ürünlerine ilişkin çevrim içi fiyat listesi.

Editoryal not: İşletmecinin fiyat farkına ilişkin iddiaları, aynı ürünlerin iki ülkedeki güncel satış fiyatları ve maliyet belgeleriyle henüz bağımsız olarak doğrulanmış değildir. Bu nedenle haber, kesin bir fiyat karşılaştırması değil, araştırılmaya değer bir iddiayı aktarmaktadır.