Viyana’da çocukların Almanca öğrenmesine yapay zekâ desteği

Viyana’da ana dili Almanca olmayan anaokulu çocuklarının Almanca öğrenmesini desteklemek amacıyla yapay zekâ destekli yeni bir sistem geliştirildi. “WISPER” adı verilen sistem, çocuklarla telefon üzerinden konuşarak onları oyun yoluyla Almanca konuşmaya teşvik ediyor. 

Viyana’daki anaokullarında kullanılmak üzere geliştirilen WISPER projesi, AIT Austrian Institute of Technology ile Viyana Belediyesi Anaokulları tarafından hayata geçirildi. Sistem şu anda Floridsdorf’daki bir anaokulunda pilot olarak test ediliyor. 

WISPER, özellikle 3-6 yaş arasındaki çocuklara yönelik olarak tasarlandı. Projenin amacı, mevcut dil destek çalışmalarının yerini almak değil, çocuklara Almanca konuşmaları için ek bir alan oluşturmak ve eğitimcilerin üzerindeki yükü azaltmak. 

Viyana’da yaklaşık 26 bin çocuğun ana dili Almanca değil 

Proje verilerine göre Viyana’daki yaklaşık 88 bin anaokulu çocuğunun 26 bini, yani yaklaşık yüzde 30’u, Almanca dışında bir ana dile sahip. 

WISPER, bu çocukların Almancayı klasik ders ortamından farklı olarak, oyun ve hikâye anlatımı yoluyla kullanmalarını sağlamayı amaçlıyor. 

Sistemin arkasındaki fikir oldukça basit: Çocuk bir telefon ahizesini kaldırıyor ve konuşmaya başlıyor. Yapay zekâ destekli sistem çocuğu dinliyor, sorular soruyor ve verilen cevaplara göre birlikte bir hikâye oluşturuyor. 

Çocuk hikâyenin nasıl devam edeceğine kendisi karar veriyor. Karakterler, mekânlar ve olaylar konuşma sırasında ortaya çıkıyor. 

Yapay zekâ çocuğun seviyesine göre konuşuyor 

WISPER’ın önemli özelliklerinden biri, konuşmayı çocuğun Almanca seviyesine gerçek zamanlı olarak uyarlayabilmesi. 

Burada amaç çocuğa klasik anlamda ödev veya test yaptırmak değil, mümkün olduğunca özgür bir konuşma ortamı oluşturmak. Çocuk istediği kadar sistemle “telefonlaşabiliyor”. 

Konuşmanın sonunda ise çocuğu küçük bir sürpriz bekliyor: Birlikte oluşturulan hikâyeye ait görsel, sistemde bulunan yazıcıdan çıkarılarak çocuğa veriliyor. 

Türkçe konuşulmasına da izin veriliyor 

WISPER’ın dikkat çeken özelliklerinden biri de çok dillilik. 

Proje kapsamında çocukların Türkçe, Arapça, Rumence veya Ukraynaca gibi başka dilleri de kullanmasına olanak sağlanıyor. Sistem bu dillerde söylenenleri anlayabiliyor ancak çocuğa Almanca yanıt vermeye devam ediyor. 

Örneğin çocuk Almanca bir kelimeyi hatırlayamadığında kısa süreliğine kendi ana dilindeki kelimeyi kullanabiliyor. Böylece konuşmanın tamamen kesilmesinin ve çocuğun hata yapma korkusuyla konuşmaktan vazgeçmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor. 

Amaç sadece Almanca öğretmek değil 

Projede yalnızca dil öğrenimine değil, çocukların konuşma özgüveninin geliştirilmesine de önem veriliyor. 

WISPER ile çocukların kendilerini ifade edebildiklerini ve karşı taraf tarafından anlaşıldıklarını deneyimlemeleri amaçlanıyor. Böylece sistemin hem dil becerilerini hem de iletişim konusunda özgüveni desteklemesi bekleniyor. 

Görüşmeler Viyana’daki AIT sunucularında tutuluyor 

Projenin geliştirilmesinde veri güvenliği de dikkate alındı. Proje bilgilerine göre çocukların sistemle yaptığı görüşmeler ve elde edilen veriler Viyana’daki AIT sunucularında saklanıyor ve yalnızca WISPER projesi kapsamında kullanılıyor. 

Eğitimcilerin yerini almayacak 

Projenin özellikle vurguladığı noktalardan biri, yapay zekânın öğretmenlerin veya dil destek personelinin yerini almasının amaçlanmadığı. 

WISPER’ın çocuklara ek konuşma pratiği sağlaması ve böylece eğitimcilerin daha fazla kişisel desteğe ihtiyaç duyan çocuklara daha fazla zaman ayırabilmesi hedefleniyor. 

Sistemden elde edilen konuşma verilerinin, ileride çocukların bireysel dil gelişiminin daha yakından takip edilmesine ve dil desteğinin kişiye göre şekillendirilmesine de katkı sağlayabileceği belirtiliyor. 

İlk test Floridsdorf’da yapılıyor 

WISPER şu anda Viyana’nın Floridsdorf ilçesindeki bir anaokulunda pilot proje olarak uygulanıyor. AIT, çocukların sistemi nasıl kullandığını ve hangi alanlarda geliştirilmesi gerektiğini inceliyor. 

Pilot uygulamadan elde edilen sonuçların sistemin geliştirilmesinde kullanılması planlanıyor. Proje ayrıca 2026 yılında Viyana genelindeki anaokullarında daha geniş kapsamlı olarak test edilmeyi hedefliyor. 

WISPER projesi, Viyana Belediyesi’nin inovasyon programı tarafından desteklendi. Proje, 1 Mart 2025 ile 31 Ağustos 2026 tarihleri arasında yürütüldü ve eAward 2026’da “Eğitim ve Sosyal” kategorisinde aday gösterildi.| ©DerVirgül