Yabancı mahkûmların sınır dışı edilmesi kolaylaşacak | Avusturya cezaevleri alarm veriyor

Avusturya’da cezaevlerindeki aşırı doluluk, personel eksikliği ve psikiyatrik tedavideki yetersizlikler yeniden gündemde. 10 bini aşkın kişinin tutulduğu cezaevlerinde 29 kurumdan 24’ünün kapasitesinin üzerinde olduğu açıklandı. Uzmanlar sistemde yapısal sorunlara dikkat çekerken, Adalet Bakanı Anna Sporrer reform seçeneklerini görüşmek üzere tüm partilerin adalet sözcüleri ve uzmanlarla bir araya gelecek. 

Avusturya’da ceza infaz sistemi bu yıl yaşanan ölüm, intihar, şiddet ve kötü muamele vakalarıyla yeniden tartışmaların merkezine oturdu. Yıllardır reform bekleyen cezaevlerinde özellikle aşırı doluluk, personel yetersizliği ve psikolojik rahatsızlığı bulunan mahpuslara yönelik bakım eksikliği dikkat çekiyor. 

Sorunların yeni olmadığı belirtilirken, 2014 yılında Krems-Stein Cezaevi’nde psikolojik hastalığı bulunan 74 yaşındaki bir mahpusun ağır şekilde ihmal edilmesi de benzer tartışmalara yol açmıştı. Aradan geçen yıllarda çeşitli reformlar yapılmasına rağmen bazı cezaevlerindeki koşulların hâlâ kritik olduğu belirtiliyor. 

Bir yılda peş peşe ölüm ve şiddet vakaları 

Cezaevlerinin yeniden gündeme gelmesinde bu yıl yaşanan bir dizi olay etkili oldu. 

Ocak ayında, Aralık 2025’te Hirtenberg Cezaevi’nde hayatını kaybeden bir mahpusun akut psikoz geçirdiği ortaya çıktı. Psikiyatri servisine sevk edilmesi planlanan mahpus, hücresinde sevke direnince ceza infaz görevlileri müdahale etti. Yaralanan mahpus daha sonra hayatını kaybetti. Olayla ilgili 12 görevli hakkında soruşturma yürütülüyor. 

Şubat ayında ise Mayıs 2025’te Josefstadt Cezaevi’nde tutuklu bulunduğu sırada intihar eden 23 yaşındaki bir mahpusun ölümü yeniden gündeme geldi. Gencin psikiyatri kurumuna sevk edilmesi konusunda sosyal hizmet görevlisinin öneride bulunduğu, ailesinin de acil müdahale talep ettiği belirtildi. Ancak genç cezaevinde kalmaya devam etti. 

Eylül ayında Klagenfurt Cezaevi’nde 19 yaşındaki bir mahpus öldürüldü. Cinayetle ilgili 17 yaşındaki bir mahpus suçunu kabul etti. Şüphelinin daha önce psikolojik sorunlar gösterdiği ve hakkında psikiyatrik rapor hazırlanmasının istendiği, ancak raporun henüz tamamlanmadığı bildirildi. 

Bunun ardından Garsten Forensik-Terapi Merkezi’nde 40 yaşındaki bir mahpus ölü bulundu. Olayda, daha önce çifte cinayetten kesinleşmiş hapis cezası bulunan bir mahpus şüpheli olarak değerlendiriliyor. 

Ayrıca Viyana’da 16 yaşındaki bir genç, Eisenstadt Cezaevi’nde başka bir mahpusa yönelik kötü muamele ve cinsel saldırı suçundan mahkûm edildi. Duruşmada, olayın ardından fail ile mağdurun aynı gençlik cezaevine nakledildiği ve kısa süreliğine aynı hücrede kaldıkları ortaya çıktı. 

29 kurumdan 24’ü kapasitesinin üzerinde 

Hirtenberg olayının ardından Adalet Bakanı Anna Sporrer tarafından oluşturulan soruşturma komisyonu, temmuz ayında raporunu açıkladı. 

Raporda ceza infaz sisteminde “sistemik eksiklikler” bulunduğu ve tutukluluk koşullarının ciddi biçimde iyileştirilmesi gerektiği belirtildi. 

Avusturya’daki cezaevleri ve adli-psikiyatrik merkezlerde kapasite sorunu yaşanıyor. 1 Ağustos 2026 itibarıyla 29 cezaevi ve merkezin 24’ünde kapasite aşımı bulunuyordu. Ülke genelinde doluluk oranı yaklaşık yüzde 109 seviyesinde. 

Özellikle Viyana-Josefstadt Cezaevi uzun süredir aşırı yoğunlukla karşı karşıya. 

Mahpus sayısı da son yıllarda önemli ölçüde arttı. 1 Eylül 2026 itibarıyla toplam 10.219 kişi ceza infaz sistemi kapsamındaydı. Bunların yaklaşık 9.200’ü cezaevlerinde bulunurken, yaklaşık 1.000 kişi psikiyatri hastanelerinde ya da elektronik kelepçeli ev hapsinde tutuluyordu. 

2022’de günlük ortalama mahpus sayısı yaklaşık 8.700 iken, 2023’te bu sayı 9.000’e yaklaşmıştı. 

Personel de yetersiz 

Cezaevlerindeki sorun yalnızca kapasiteyle sınırlı değil. 

Ağustos ayında 3.440 kişilik ceza infaz görevlisi kadrosunun 171’i boştu. Hükümetin tasarruf politikası nedeniyle yeni kadroların açılmasının da planlanmadığı bildirildi. 

Okul çağındaki mahpuslar için de yeterli öğretmen ve sosyal pedagog bulunmadığı belirtiliyor. 

Özellikle psikiyatrik sorunları bulunan mahpusların tutulduğu önlem/tedavi sistemi ciddi sorunlarla karşı karşıya. Avusturya Ombudsmanlığı, Mart 2026’daki incelemesinin ardından durumu “sistem başarısızlığı” olarak nitelendirdi. 

Ombudsman Gabriela Schwarz’a göre psikiyatrik hastalığı bulunan mahpuslarla, bu konuda gerekli eğitime sahip olmayan ceza infaz görevlileri ilgilenmek zorunda kalıyor. 

“Hapis yerine çalışma” yeniden gündemde 

Cezaevlerindeki yoğunluğu azaltmak için farklı modeller tartışılıyor. 

Uzmanlar, elektronik kelepçeyle ev hapsinin daha geniş uygulanmasını öneriyor. Adalet Bakanı Sporrer ise bu yıl belirli mahpuslar için geniş kapsamlı bir af önerisinde bulunmuş ancak siyasi çoğunluk sağlanamamıştı. 

Hükümet ayrıca iki yeni cezaevi yapılacağını açıklamış olsa da bu projeler için henüz kesinleşmiş bir plan bulunmuyor. Mevcut cezaevlerinin yenilenmesi ve genişletilmesi de gündemde. 

Bir başka öneri ise “Schwitzen statt Sitzen” – “oturmak yerine çalışmak” uygulamasının genişletilmesi. Buna göre kısa süreli hapis cezalarının bir bölümünün kamu yararına çalışma ile değiştirilmesi planlanıyor. 

Ancak burada da başka bir sorun bulunuyor. Uygulamanın yürütülmesinden sorumlu Neustart adlı denetimli serbestlik kuruluşunun bütçesi azaltıldı ve kuruluş mevcut hizmetlerini dahi kısıtlamak zorunda kaldı. 

Yabancı mahpusların sınır dışı edilmesi kolaylaşacak 

Parlamentoda önümüzdeki dönemde ele alınacak Ceza İnfaz Yasası değişikliği, yabancı mahpusların sınır dışı edilmesini kolaylaştırmayı da öngörüyor. 

Bu düzenlemeden yılda yaklaşık 300 kişinin etkilenebileceği belirtiliyor. Ayrıca bazı durumlarda hapis cezasının ertelenmesine ilişkin imkanların da genişletilmesi planlanıyor. 

Adalet Bakanı Sporrer’in önümüzdeki hafta uzmanlar ve parlamentodaki tüm partilerin adalet sözcüleriyle yapacağı görüşmede, Avusturya ceza infaz sistemindeki bu yapısal sorunlara karşı hangi adımların atılabileceği ele alınacak.|© DerVirgül