İsrailli şirket, reklamlar üzerinden milyonlarca internet kullanıcısını izledi

İsrail merkezli reklam teknolojisi şirketi Discover-Tech’in, internet reklamlarını kullanarak milyonlarca kullanıcı hakkında veri topladığı ve belirli kişilerin cihazlarına sıfır tıklama yöntemiyle casus yazılım bulaştırılmasını sağladığı ortaya çıktı. Citizen Lab araştırmasına göre, Katar merkezli Al Jazeera’nın onlarca çalışanı da saldırılardan etkilendi. 

Toronto Üniversitesi bünyesindeki Citizen Lab tarafından yürütülen araştırma, dijital reklam altyapısının gözetleme ve siber saldırılar için kullanılabildiğini ortaya koydu. Araştırmaya göre Discover-Tech, Controlium adlı platform aracılığıyla kullanıcıların kimlik ve konum bilgilerini belirleyerek belirli kişileri hedef haline getirebiliyordu. 

Saldırılarda kullanılan “sıfır tıklama” yöntemi, kullanıcıların herhangi bir bağlantıya tıklamasını veya dosya indirmesini gerektirmiyor. Böylece saldırılar, kullanıcıların haberi olmadan saniyeler içinde gerçekleştirilebiliyor. 

Al Jazeera gazetecileri hedef alındı 

Al Jazeera’nın teknoloji ekibi, 2024 yılında bazı gazetecilerin cihazlarında olağan dışı ağ hareketleri tespit etti. Faaliyetlerin 2025’te de devam etmesi üzerine kuruluş, Citizen Lab’den inceleme yapmasını istedi. 

Araştırmacılar, Al Jazeera bünyesindeki onlarca cihazın, İsrailli casus yazılım şirketi Candiru tarafından geliştirilen yazılımlarla hedef alındığını belirledi. Gazeteciler, aktivistler ve muhaliflere yönelik gözetleme faaliyetleriyle gündeme gelen Candiru, 2021 yılında ABD hükümetinin kara listesine alınmıştı. 

Al Jazeera, çalışanlarına yönelik saldırıları basın özgürlüğüne yönelik bir tehdit olarak nitelendirerek sorumluların hesap vermesini istedi. 

Reklamlar nasıl casusluk aracına dönüştürüldü? 

Normalde internet reklamları, kullanıcının cihazı ve çevrim içi davranışları hakkında çeşitli veriler sağlayan otomatik sistemlerle yayınlanıyor. Citizen Lab’e göre Discover-Tech, bu mekanizmayı kötüye kullanarak kullanıcıların IP adreslerini ve cihaz bilgilerini topladı, potansiyel hedefleri belirledi ve casus yazılım saldırılarının önünü açtı. 

Candiru’nun yazılımı, bulaştığı cihazlardaki mesajlara, e-postalara, fotoğraflara ve belgelere erişebiliyor; tuş vuruşlarını kaydedebiliyor, kamera ve mikrofonu gizlice etkinleştirebiliyordu. 

Araştırmacılar, bir reklamın kullanıcıya gösterilmesinin tek başına cihazına casus yazılım bulaştığı anlamına gelmediğini vurguladı. Reklamlar geniş çaplı veri toplama ve hedef belirleme faaliyetlerinde kullanılırken, doğrudan casus yazılım saldırıları daha sınırlı bir gruba yöneltiliyordu. 

Yaklaşık 4 milyar reklam kaydı incelendi 

Citizen Lab, şirketin faaliyetlerinin boyutunu belirlemek için yaklaşık 4 milyar reklam açık artırması kaydını analiz etti. İncelemeye göre Discover-Tech’in reklamları, dört aylık bir dönemde onlarca ülkede yaklaşık 200 bin internet sitesi ile Android ve iOS uygulamasında gösterildi. 

Yemen, Pakistan, Karadağ, Brezilya, Meksika ve Çin, reklam tekliflerinin yoğunlaştığı ülkeler arasında yer aldı. 

Söz konusu reklamlar; MX Player, Viber, Truecaller ve Snap VPN gibi uygulamaların yanı sıra Yahoo Mail, Opera Mini, Duolingo ve çeşitli haber sitelerinde de görüldü. BBC, New York Times, Fox News ve Haaretz gibi yayınların internet sitelerinde de şirketin reklamlarına rastlandı. 

Ayrı bir araştırmada, Discover-Tech reklamlarının ABD Savunma Bakanlığı, Birleşmiş Milletler, NATO ve Uluslararası Ceza Mahkemesi ile bağlantılı ağlarda da gösterildiği belirlendi. Ancak bu kurumların ağlarında reklam görülmesi, sistemlerine sızıldığı anlamına gelmiyor. 

Google şirketin reklam erişimini kesti 

Araştırmanın ardından dijital reklamcılık sektöründe de adımlar atıldı. Citizen Lab’e göre Google ve Avrupa dijital reklamcılık kuruluşu IAB Europe, Ekim 2026’nın başında Discover-Tech’i ilgili sağlayıcı listelerinden çıkardı. Google şirketin reklam borsalarına erişimini sonlandırırken, bazı diğer reklam platformları da şirketin hesaplarını askıya aldı veya engelledi. 

Dijital reklamcılık bir gözetleme sistemine mi dönüşüyor? 

Araştırmacılara göre olay, internet reklamcılığının yalnızca ticari amaçlarla değil, istihbarat toplama ve siber saldırılar için de kullanılabileceğini gösteriyor. 

Kullanıcıların davranışlarını izleyen reklam sistemleri, ayrıntılı kişisel profiller oluşturulmasına olanak tanıyor. Bu veriler kötü niyetli aktörler tarafından kimlik belirleme, konum takibi ve hedefli saldırılar için kullanılabiliyor. 

Citizen Lab araştırmacıları, gazeteciler, insan hakları savunucuları, aktivistler ve kamu görevlilerinin özellikle risk altında olabileceği uyarısında bulundu. Araştırmacılar ayrıca ABD ve Avrupa’daki siber güvenlik kurumlarına, düzenleyicilere ve yasa koyuculara konuyla ilgili soruşturma başlatılması çağrısı yaptı. 

Araştırmanın temel uyarısı açık: İnternet reklamları, kullanıcıların farkında olmadığı bir gözetleme ve hedefli saldırı mekanizmasının parçası haline gelebiliyor. Bu nedenle dijital reklamcılık sektörünün veri toplama ve hedefleme yöntemlerinin daha sıkı denetlenmesi gerekiyor. | ©DerVirgül