Avusturya Neden Artık Türkiye’nin Birçok Bölgesinden Daha Sıcak Oluyor?

Araştırma | Adem Hüyük  

Bu yaz yaşanan aşırı sıcaklar nedeniyle Avusturya, zaman zaman Türkiye’nin birçok bölgesinden daha yüksek sıcaklık değerleriyle gündeme geldi. Viyana’da ölçülen 40,8 derecelik rekor sıcaklık, aynı gün Marmara, Karadeniz ve İç Anadolu’nun büyük bölümündeki sıcaklıkları geride bıraktı. 

Ancak bu durum Türkiye’nin tamamı için geçerli değil. Akdeniz, Ege’nin iç kesimleri ve Güneydoğu Anadolu’da yaz sıcaklıkları hâlâ Avusturya’nın üzerinde seyrediyor. Buna rağmen Orta Avrupa’da yer alan Avusturya’nın bazı günlerde Türkiye’nin birçok kentinden daha sıcak hale gelmesi, iklim değişikliğinin etkilerinin ne kadar belirginleştiğini gösteren çarpıcı örneklerden biri olarak değerlendiriliyor. 

Avusturya’nın yazları artık eskisi gibi değil 

Avusturya’da yaz aylarında (haziran, temmuz ve ağustos) ortalama sıcaklıklar bölgeye ve rakıma göre değişiyor. Alçak kesimlerde ve özellikle doğu bölgelerinde yaz ortalamaları genellikle 20-26 derece arasında seyrederken, dağlık bölgelerde bu değerler daha düşük kalıyor. 

Ancak son 30 yılda Avusturya’nın yaz sıcaklıklarında belirgin bir artış yaşanıyor. Özellikle 2000’li yıllardan sonra sıcak hava dalgalarının sayısı ve rekor sıcaklık günleri önemli ölçüde arttı. 

GeoSphere Austria verilerine göre 2024 yılı, Avusturya’nın 257 yıllık ölçüm tarihindeki en sıcak yıl olarak kayıtlara geçti. 

Klimatolog Alexander Orlik, 2024 yılında sıcaklıkların hem ovalık bölgelerde hem de dağlarda 1991-2020 ortalamasının yaklaşık 1,8 derece üzerinde gerçekleştiğini açıkladı. Böylece 2024, hem alçak kesimlerde hem de dağlık alanlarda ölçüm tarihinin en sıcak yılı oldu. 

Son 25 yılın en sıcak yılları listesine bakıldığında da dikkat çekici bir tablo ortaya çıkıyor. Listenin neredeyse tamamında 2000’li yıllardan sonraki yılların bulunması, Avusturya’nın giderek daha sıcak bir iklime doğru ilerlediğini gösteriyor. 

Sıcaklık artışının arkasında birçok neden var 

Uzmanlara göre Avusturya’daki aşırı sıcakların arkasında tek bir neden bulunmuyor. Küresel iklim değişikliği, uzun süreli kuraklık, Alpler’deki hızlı ısınma ve atmosferde uzun süre etkili olan yüksek basınç sistemleri bu süreci güçlendiriyor. 

Alp bölgesi, iklim değişikliğinin etkilerinin en fazla hissedildiği bölgelerden biri olarak gösteriliyor. Kar örtüsünün azalması ve daha erken erimesi, toprağın güneş ışınlarını daha fazla emmesine neden oluyor. Bu durum da sıcaklıkların yükselmesini hızlandırıyor. 

Kuraklık sıcaklığı artırıyor 

Bu yaz Avusturya’da etkili olan kuraklık da aşırı sıcaklarda önemli rol oynadı. 

Normal şartlarda topraktaki nemin buharlaşması havayı doğal olarak serinletiyor. Ancak toprak kuruduğunda bu serinletici etki büyük ölçüde ortadan kalkıyor. Böylece güneşten gelen enerji doğrudan havayı ısıtıyor ve sıcaklıklar daha yüksek seviyelere çıkıyor. 

Sahra sıcakları ve “ısı kubbesi” etkisi 

Uzmanlar ayrıca Kuzey Afrika’dan gelen sıcak hava kütlelerinin, yüksek basınç sistemleriyle birleşerek “ısı kubbesi” (Heat Dome) oluşturduğunu belirtiyor. 

Bu sistem, bulut oluşumunu engelleyerek güneş ışınlarının günler boyunca doğrudan yeryüzünü ısıtmasına neden oluyor. Son yıllarda Avrupa’daki birçok aşırı sıcak hava dalgasında benzer atmosferik koşullar etkili oldu. 

Viyana’da şehir etkisi 

Büyük şehirlerde ise “kentsel ısı adası” etkisi sıcaklıkları daha da artırıyor. 

Beton, asfalt ve binalar gün boyunca depoladıkları ısıyı gece saatlerinde de yaymaya devam ediyor. Bu nedenle özellikle Viyana gibi büyük kentlerde sıcaklıklar çevredeki kırsal alanlara göre birkaç derece daha yüksek ölçülebiliyor. 

45 derece artık ihtimal dışı değil 

Meteorologlara göre iklim değişikliği nedeniyle aşırı sıcak hava dalgaları gelecekte daha sık ve daha şiddetli yaşanacak. 

Birkaç yıl öncesine kadar Avusturya için olağanüstü kabul edilen 40 derece üzerindeki sıcaklıklar artık daha sık görülmeye başladı. 

Meteorologlar, mevcut eğilimin devam etmesi halinde gelecekte 45 dereceye yaklaşan sıcaklıkların bile Avusturya için ihtimal dahilinde olabileceği uyarısında bulunuyor.| ©DerVirgül