Bir Suç Haberinde Failin Kimliği Neden Özellikle Vurgulanır?
| DerVirgül
Bir suç haberini okurken bazen olaydan çok, failin kimliğiyle karşılaşırız.
“Göçmen”, “yabancı”, “Türk”, “Suriyeli”, “Müslüman” ya da başka bir kimlik, olayın kendisinden bağımsız biçimde başlığın merkezine yerleştirilir.
Burada sorulması gereken basit bir soru var:
Bu kimlik, olayın anlaşılması açısından gerçekten gerekli mi?
Örneğin bir protestoda polislerin yaralanması ve çok sayıda kişinin gözaltına alınması önemli bir haberdir. Ancak şüphelilerin vatandaşlığı veya göçmen kökeni, olayın nasıl gerçekleştiğini açıklamıyorsa, bunun özellikle başlığa taşınmasının gazetecilik açısından gerekçesi nedir?
Üstelik “yabancı” olmak ile “göçmen kökenli” olmak aynı şey değildir. Bir kişinin Alman pasaportuna sahip olmaması, onun neden suç işlediğini açıklamaz. Aynı şekilde Alman vatandaşı olmak da bir kişinin suç işlemeyeceğinin garantisi değildir.
Gazeteciliğin görevi yalnızca doğru rakamı vermek değildir. Doğru rakamı hangi bağlamda ve hangi dille verdiği de önemlidir.
Bir haber “339 polis yaralandı” dediğinde olayın kendisini anlatır.
Ama “339 polis yaralandı, şüphelilerin çoğu göçmen” dediğinde okuyucunun zihninde iki bilgi arasında doğrudan bir bağlantı kurulmasına da neden olabilir.
İşte sorun burada başlıyor.
Kimlik gerçekten olayın nedeni, sonucu veya kamu yararı açısından önemli bir unsur ise elbette haberleştirilebilir. Ancak kimlik yalnızca okuyucuda belirli bir topluluğa ilişkin olumsuz çağrışım oluşturuyorsa, gazetecinin kendisine şu soruyu sorması gerekir:
“Ben bu bilgiyi neden veriyorum?”
Çünkü bazen bir haberin en önemli kısmı yazılan değil, neden özellikle yazıldığıdır.
Der Virgül olarak bizim yaklaşımımız basit:
Suç varsa suçtan, fail varsa failden söz edelim. Ancak bir kişinin kimliğini, suçun kendisiyle ilgisi olmadığı halde toplumun tamamına mal edilecek bir etiket haline getirmeyelim.
Tarafsız gazetecilik, ne suçu gizlemektir ne de kimliği gizlemek.
Tarafsız gazetecilik, ikisi arasındaki bağı kanıt yokken kurmamaktır.| ©DerVirgül