Araştırma | Süleymancılar: Almanya ve Avusturya istihbarat raporlarında ne var?

Der Virgül | Araştırma 

Osmanlı’nın son döneminden Alihan Kuriş operasyonuna uzanan 100 yıllık yapı 

Kamuoyunda “Süleymancılar” olarak bilinen, mensuplarının ise çoğunlukla “Süleymanlılar” olarak adlandırdığı dini yapılanma, Türkiye’nin en eski ve en kapalı dini topluluklarından biri. 

Kökleri Osmanlı’nın son dönemine uzanan yapı, Cumhuriyet’in kuruluşundan sonra yasaklanan medrese sisteminin dışında dini eğitim vermeye başladı. 1950’lerden itibaren Kur’an kursları ve öğrenci yurtları üzerinden hızla büyüdü; zamanla Türkiye’nin yanı sıra Avrupa, Amerika ve Asya’nın çeşitli ülkelerinde örgütlendi. 

Bugün ise Süleymancılar yeniden Türkiye gündeminin merkezinde. 

13 Ağustos 2026’da Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yürüttüğü soruşturma kapsamında, cemaatin lideri olarak bilinen Alihan Kuriş’in de aralarında bulunduğu 49 kişi hakkında gözaltı kararı verildi. Operasyon 17 ilde gerçekleştirildi. Soruşturmanın odağında dini faaliyetlerden ziyade mali ve ticari yapılanma bulunuyor. Başsavcılık; “suç örgütü kurma ve yönetme”, “suç örgütüne üye olma”, “suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama”, “kamu kurum ve kuruluşları zararına dolandırıcılık” ve “Vergi Usul Kanunu’na muhalefet” suçlamalarını araştırıyor.  

Adalet Bakanı Akın Gürlek ise operasyonun bir dini görüşe veya dini cemaate karşı yapılmadığını, mali yapılanmaya yönelik olduğunu söyledi.  

Avusturya ve Almanya güvenlik/istihbarat kaynakları Süleymancılar için ne diyor?  

Almanya ve Avusturya’daki güvenlik/istihbarat kaynaklarına bakıldığında Süleymancılar hakkında tek ve değişmez bir “terör örgütü” değerlendirmesi yok. Tam tersine, tarih içinde değerlendirme önemli ölçüde değişmiş. Özellikle Almanya’da VIKZ (Verband der Islamischen Kulturzentren) üzerinden izlenen yapı ile Türkiye’deki Süleymancı hareket arasında bağlantı kuruluyor.

Avusturya istihbaratının eski raporunda çok önemli bir kayıt var

Avusturya’nın eski Verfassungsschutzbericht 2005 raporu, Süleymancıları doğrudan “terör örgütü” kategorisine koymuyor. Ancak onları “türkischer Islamismus” (Türk İslamcılığı) başlığı altında ele alıyor. 

Raporda Süleyman Hilmi Tunahan’ın Nakşibendî gelenekle bağlantısı anlatılıyor ve Süleymancı hareketin Kur’an kursları üzerinden “kartopu ve hücre sistemi” biçiminde yayıldığı belirtiliyor. Aynı bölümde Süleymancıların Avusturya ve Avrupa’daki Türk Müslümanları arasında en güçlü gruplardan biri olduğu ifade ediliyor.  

Fakat rapordaki kritik ayrım şu: 

Süleymancıların İslamlaşmayı şiddet yoluyla değil, inanç ve eğitim yoluyla ve yasalar çerçevesinde gerçekleştirmeyi hedeflediği belirtiliyor. 

Buna karşılık aynı bölümde gerçekten devrimci veya terörist yöntemleri savunan başka örgütler ayrı kategoride inceleniyor.  

Yani 2005 Avusturya raporunu “Süleymancılar terör örgütüdür” diye özetlemek yanlış olur. 

Almanya’da durum daha karmaşık 

Almanya’daki Süleymancı yapılanmanın temel kurumsal adresi VIKZ – Verband der Islamischen Kulturzentren. 

Alman kaynaklarında VIKZ’nin Süleymancı hareketten çıktığı konusunda ciddi bir tarihsel mutabakat var. Ancak VIKZ’nin bugün Verfassungsschutz tarafından “İslamcı örgüt” olarak izlenip izlenmediği konusunda eski dönemlerle bugünü birbirinden ayırmak gerekiyor. 

1990’ların başındaki değerlendirmelerde VIKZ’nin “islamist ve entegrasyon karşıtı” olarak nitelendirildiğine dair akademik kayıtlar bulunuyor. Ancak aynı kaynak, daha sonraki dönemde VIKZ’nin “neo-gelenekçi ve esas olarak dinî” bir yapı olarak değerlendirilmeye başladığını belirtiyor.  

2008’de NRW’de ciddi suçlamalar ortaya çıktı 

2008’de Kuzey Ren-Vestfalya’da VIKZ hakkında oldukça sert iddialar gündeme geldi. 

NRW İçişleri Bakanlığı, VIKZ’yi o dönemde “integrationsfeindlich” (entegrasyona düşman) olarak nitelendirdi; örgütün İslam’ın katı muhafazakâr bir yorumunu savunduğu ve “iyi-kötü / siyah-beyaz” ayrımının gençlerin radikalleşmesine zemin hazırlayabileceği yönünde değerlendirme yapıldı. Ancak aynı açıklamada VIKZ’nin siyasi amaçlarla İslam’ı kullandığına veya ekstremist olduğuna ilişkin yeterli bulgu bulunmadığı özellikle belirtildi.  

Daha da önemlisi, NRW makamları o dönemde: 

“Verfassungsschutz VIKZ’yi izliyor” demiş olsa da bunun resmî ve sürekli bir “Verfassungsschutz gözlem nesnesi” statüsüne dönüşmediği görülüyor. VIKZ’nin kendisi de 2008’de NRW İçişleri Bakanlığı’nın, VIKZ’nin hiçbir zaman resmî gözlem nesnesi olmadığını teyit ettiğini savunmuştu. 

Süleymancı hareketin Almanya’daki ana kurumsal yapısı VIKZ, geçmişte güvenlik makamlarının ve siyasetçilerin entegrasyon, kapalılık ve muhafazakâr-dinî eğitim konularında eleştirilerine konu oldu; ancak günümüzde VIKZ’nin bütün olarak Verfassungsschutz tarafından İslamcı/extremist bir örgüt olarak sınıflandırıldığı söylenemez. 

Fakat “kapalı yapı” meselesi gerçekten var 

Avusturya’daki eski güvenlik raporu Süleymancıları güçlü, örgütlü ve kendi eğitim sistemi üzerinden büyüyen bir yapı olarak tarif ediyor.  

Almanya’daki VIKZ hakkında da geçmişte: 

• kapalı cemaat yapısı,  

• öğrenciler ve gençler üzerindeki dinî eğitim,  

• yatılı eğitim kurumları,  

• dışarıya karşı şeffaf olmayan örgütlenme,  

• entegrasyon problemi gibi konular güvenlik ve kamu kurumlarının dikkatini çekmiş. 

2008’de NRW’de VIKZ’nin gençlik yurtları ve eğitim sistemi hakkında ciddi tartışmalar yaşanmasının nedeni de buydu.  

Ama burada “kapalı/muhafazakâr cemaat” ile “anayasa düşmanı/terörist örgüt” arasında çok önemli bir hukuki fark var. 

Avusturya açısından daha ilginç bir ayrıntı 

Avusturya’nın 2005 raporunda Süleymancılar ile Millî Görüş aynı ana bölümde ele alınıyor; ancak rapor bunları şiddet kullanan veya terör yöntemlerini savunan örgütlerle aynı kategoriye koymuyor.  

Bugünkü Avusturya DSN raporlarında ise güvenlik gündeminin ağırlık merkezi IŞİD, El Kaide bağlantılı yapılanmalar, radikalleşme ağları, Hamas/İslamcı aşırılık, yabancı istihbarat faaliyetleri ve benzeri alanlara kaymış durumda. 2025 raporunda da İslamcı aşırılık ve terörizm ayrı bir tehdit alanı olarak ele alınıyor.  

Süleymancılar güncel DSN raporunun ana tehdit kategorilerinden biri olarak öne çıkmıyor. 

“Alman ve Avusturya güvenlik makamlarının geçmiş raporlarında Süleymancı hareket; güçlü, hiyerarşik, muhafazakâr/İslamcı ve kısmen kapalı bir dinî yapılanma olarak ele alınmış; özellikle gençlik eğitimi, cemaat içi örgütlenme ve entegrasyon konularında güvenlik ve kamu kurumlarının dikkatini çekmiştir. Buna karşın hareket, güncel değerlendirmelerde IŞİD veya benzeri şiddet yanlısı İslamcı-terör örgütleriyle aynı kategoriye konulmamaktadır.” 

---

Peki Süleymancılar kimdir? 

Bu yapıyı anlamak için yaklaşık bir asır geriye gitmek gerekiyor. 

Hikâyenin başlangıcı: Süleyman Hilmi Tunahan 

Süleymancı hareketinin merkezindeki isim Süleyman Hilmi Tunahan’dır. 

1888 yılında bugün Bulgaristan sınırları içinde bulunan Ferhatlar’da doğan Tunahan, Osmanlı medrese geleneği içinde yetişti. İstanbul’da Fatih ve Süleymaniye medreselerinde dersiam olarak görev yaptı. 

Tunahan’ın hayatındaki en önemli kırılmalardan biri, Cumhuriyet’in eğitim sisteminin yeniden düzenlenmesi oldu. 

1924’te Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle medreseler kapatıldı. Tunahan da resmi medrese görevini kaybetti. Daha sonraki yıllarda İstanbul’daki camilerde vaizlik yaptı ve çevresinde dini eğitim alan öğrenciler toplamaya başladı.  

TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Tunahan, 1938’den itibaren çeşitli İstanbul camilerinde vaaz verdi; aynı dönemde cami odalarında ve evlerin bodrumlarında ders halkaları oluşturdu. 1943’te vaizlik belgesi iptal edildi, daha sonra 1950’de yeniden vaizlik izni aldı.  

Dolayısıyla Süleymancı hareketinin ilk dönemini anlamak için önemli nokta şudur: 

Yapının temel faaliyeti siyasi örgütlenmeden önce dini eğitimdi. 

Nakşibendilik bağlantısı 

Süleymancıların dini kökeni konusunda da önemli bir ayrıntı bulunuyor. 

Yapı, Nakşibendiyye geleneğiyle bağlantılıdır. TDV İslâm Ansiklopedisi, Tunahan’ın çevresinde oluşan yapının Kur’an öğretimi ekseninde geliştiğini belirtirken, VIKZ de kendisini Sünni-Hanefi gelenek içinde ve meşreben Nakşibendi olarak tanımlıyor.  

Ancak burada önemli bir ayrım var. 

Süleymancılar kendilerini klasik anlamda bir “tarikat” olarak tanımlamıyor. 

Almanya’daki VIKZ’nin resmi açıklamasında, “Süleymancı” veya “Süleymancılık” ifadelerinin dışarıdan verilmiş bir adlandırma olduğu, kendilerinin ise Süleyman Hilmi Tunahan’ın öğrencileri olarak tanımlanması gerektiği belirtiliyor.  

Dolayısıyla bu yazıda “Süleymancılar” ifadesini, kamuoyunda yaygın kullanılan isim olduğu için kullanıyoruz. 

1950: Demokrat Parti dönemi ve yeni dönem 

Tunahan’ın faaliyetleri 1940’larda çeşitli baskılarla karşılaşsa da çok partili hayata geçiş ve Demokrat Parti’nin iktidara gelmesiyle dini eğitim alanında yeni bir dönem başladı. 

VIKZ’nin kendi tarih anlatımına göre, 1946’dan sonra eğitim üzerindeki kısıtlamaların gevşemesiyle Tunahan devlet desteği olmadan Kur’an kursları açtı ve çok sayıda imam, müezzin, vaiz ve müftü yetiştirdi. Bu kişiler daha sonra Diyanet bünyesinde çeşitli görevler üstlendi.  

TDV de 1950 sonrasında oluşan daha özgür ortamın cemaatin hızla gelişmesini sağladığını, talebeler ve Kur’an kursları aracılığıyla dini eğitim faaliyetlerinin ülkenin farklı bölgelerine yayıldığını belirtiyor.  

Bu dönem, Süleymancı yapılanmanın gelecekteki modelinin de temelini attı: 

Kur’an kursu → öğrenci → yurt → mezun → cemaat ağı. 

1959: Tunahan öldü, yapı büyümeye devam etti 

Süleyman Hilmi Tunahan 16 Eylül 1959’da hayatını kaybetti. 

Ölümünden sonra başlangıçta bir istişare heyeti cemaat faaliyetlerini organize etti. 1960’ların başında Kur’an kursları yeniden yaygınlaşmaya başladı. 

Marmara Üniversitesi’nde hazırlanmış akademik bir çalışmaya göre, 1960 askeri darbesinin ardından sekteye uğrayan Kur’an kursu faaliyetleri 1962’de yeniden normalleşti ve 1966’da kurs sayısı yaklaşık 3 bine ulaştı.  

Bu rakam, yapılanmanın neden sadece küçük bir dini grup olarak kalmadığını anlamak açısından önemli. 

Süleymancılar, Türkiye’deki dini eğitim ihtiyacını yerel ve merkezi bir ağ üzerinden karşılayan geniş bir yapıya dönüşmeye başladı. 

Kemal Kaçar dönemi: Dini yapıdan siyasi güce 

Tunahan’ın damadı Kemal Kaçar, 1970’li yıllardan itibaren cemaatin fiili lideri haline geldi. 

Kaçar dönemi, yapılanmanın siyasi hayatla ilişkisinin daha görünür hale geldiği dönemlerden biriydi. 

Akademik çalışmalarda Kaçar’ın merkez sağ partilerden milletvekili olduğu ve cemaatin siyasi tercihlerinde aktif rol oynadığı belirtiliyor.  

Bu dönemde Süleymancıların siyasetle ilişkisini sadece “bir partiye oy verme” olarak değerlendirmek eksik kalır. 

Çünkü cemaatin büyümesiyle birlikte: 

• Kur’an kursları,  

• öğrenci yurtları,  

• eğitim dernekleri,  

• yerel eşraf,  

• iş insanları,  

• siyasetçiler aynı sosyal ağın farklı parçaları haline geldi. 

Bu model daha sonraki yıllarda cemaatin ekonomik ve siyasi etkisinin de temelini oluşturdu. 

2000: Liderlik değişiyor, cemaat içinde ayrışma başlıyor 

Kemal Kaçar 17 Haziran 2000’de hayatını kaybetti. 

Onun ardından Süleyman Hilmi Tunahan’ın torunu Arif Ahmet Denizolgun cemaatin liderliğini üstlendi.  

Denizolgun’un dönemi, Süleymancıların siyasetle ilişkisi açısından özellikle dikkat çekiciydi. 

Denizolgun, 1995 seçimlerinde Refah Partisi’nden Antalya milletvekili seçildi. Refah Partisi’nin kapatılmasının ardından ise Milli Görüş çizgisinde devam etmek yerine Mesut Yılmaz hükümetinde Ulaştırma Bakanlığı yaptı.  

Böylece cemaat liderliği ile doğrudan aktif siyaset arasındaki bağ daha da güçlendi. 

AKP dönemi: Süleymancılar neden Erdoğan’la aynı çizgide olmadı? 

Süleymancıların AKP ile ilişkisi, Türkiye’deki diğer bazı dini yapılanmaların aksine hiçbir zaman basit ve kesintisiz bir ittifak şeklinde olmadı. 

Akademik çalışmalarda, 2000 sonrasında cemaatin önemli bölümünün farklı merkez sağ partileri desteklediği, cemaat içinde ise AKP’yi destekleyen ayrı bir kanadın bulunduğu aktarılıyor.  

Bu durumun temel nedeni, cemaatin siyasi olarak tek bir merkeze tamamen bağlanmaktan ziyade kendi örgütsel bağımsızlığını korumaya çalışması olarak değerlendirilebilir. 

Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta şu: 

“Süleymancılar şu partiye oy verdi” demek, bütün cemaat mensuplarının aynı partiye oy verdiği anlamına gelmez. 

Cemaatlerin siyasi tercihlerinden söz ederken “cemaat yönetiminin desteği”, “yerel teşkilatların tutumu” ve “mensupların bireysel oy tercihleri” birbirinden ayrılmalıdır. 

2016: Arif Ahmet Denizolgun’un ölümü ve Alihan Kuriş 

Süleymancıların tarihindeki en önemli kırılmalardan biri 8 Eylül 2016 oldu. 

Arif Ahmet Denizolgun hayatını kaybetti. 

Denizolgun’un ardından cemaatin liderliği, yeğeni Alihan Kuriş’e geçti. Kuriş 1979 doğumlu bir yüksek mimardı ve cemaatin kurs ve eğitim yapılarının mimari projeleriyle de ilişkilendiriliyordu.  

Böylece yapı yaklaşık 60 yıl içinde: 

Süleyman Hilmi Tunahan → Kemal Kaçar → Arif Ahmet Denizolgun → Alihan Kuriş 

şeklinde ilerleyen bir liderlik zincirine sahip oldu. 

Bu zincirin dikkat çekici özelliği ise liderliğin uzun süre aile ve akrabalık bağları üzerinden devam etmesi. 

Alihan Kuriş döneminde yeni bir Süleymancı profili 

Alihan Kuriş döneminde cemaat daha da kapalı bir görüntü kazandı. 

2016’dan sonra Kuriş’in kamuoyuna açık siyasi açıklamaları sınırlı kaldı. 

Ancak cemaatin eğitim, yurt ve ekonomik yapılanması devam etti. 

Burada Süleymancıları diğer bazı dini yapılardan ayıran önemli bir özellik ortaya çıkıyor: 

Süleymancılar, büyük ölçüde liderlerinin televizyonlarda görünürlüğü üzerinden değil, kurumsal ağları üzerinden büyüdü. 

Televizyon kanalı veya güçlü bir siyasi medya organı olmadan da geniş bir eğitim ve yurt ağı oluşturabildi. 

Yurtlar: Cemaatin büyümesinin en önemli aracı 

Süleymancı yapılanmanın en güçlü alanlarından biri öğrenci yurtları oldu. 

Özellikle Anadolu’da ailesinden uzakta eğitim gören öğrenciler için bu yurtlar yalnızca barınma hizmeti değil, aynı zamanda dini ve sosyal eğitim alanları haline geldi. 

Bu sistem cemaat açısından son derece etkili bir örgütlenme modeli oluşturdu: 

Çocuk yurda geliyor → dini eğitim alıyor → cemaat çevresinde yetişiyor → mezun oluyor → ekonomik ve sosyal hayata katılıyor → yeni nesil öğrencilerle ilişki kuruyor. 

Ancak yurt sistemi aynı zamanda yapılanmanın en ağır eleştirilerle karşı karşıya kaldığı alanlardan biri oldu. 

2008 Taşkent faciası 

1 Ağustos 2008’de Konya’nın Taşkent ilçesi Balcılar beldesinde Kur’an eğitimi verilen üç katlı bir yurt çöktü. 

Olayda çok sayıda çocuk hayatını kaybetti ve yaralandı. 

Dönemin haberlerinde yurdun Süleymancılarla bağlantılı olduğu bildirildi.  

Bu olay, cemaat yurtlarının güvenliği ve devlet denetimi tartışmasını Türkiye’nin gündemine taşıdı. 

Aladağ: 12 kişinin hayatını kaybettiği yangın 

Süleymancılar açısından en ağır toplumsal travmalardan biri ise 29 Kasım 2016’da Adana’nın Aladağ ilçesinde yaşandı. 

Süleymancılarla bağlantılı kız öğrenci yurdunda çıkan yangında 11’i öğrenci, 12 kişi hayatını kaybetti; 24 öğrenci yaralandı.  

Davada yurt yöneticileri ve diğer sanıklar hakkında cezalar verildi. Adana Bölge Adliye Mahkemesi 2022’de bazı cezaları yeniden değerlendirdi; örneğin bazı sanıklara bilinçli taksir kapsamında hapis cezaları verildi.  

Aladağ faciası, “özel yurtlarda devlet denetimi ne kadar yeterli?” sorusunu da yeniden gündeme getirdi. 

Çocuk istismarı iddiaları 

Son yıllarda Süleymancıların bazı yurtları, çocuklara yönelik cinsel istismar davalarıyla da gündeme geldi. 

Örneğin Antalya’nın Alanya ilçesindeki Süleymancılarla bağlantılı olduğu bildirilen Özel Sugözü Erkek Öğrenci Yurdu’nda 2022-2023 döneminde kalan 10 öğrencinin cinsel istismara uğradığı iddiaları üzerine dava süreci başladı.  

Antalya Barosu’nun çalışma raporunda da söz konusu yurtla ilgili kamu görevlilerinin denetim ve gözetim sorumluluğuna ilişkin suç duyurusu ve soruşturma süreçlerinden söz ediliyor.  

Burada önemli bir gazetecilik ayrımı yapmak gerekiyor: 

Bir yurtta istismar suçunun işlenmesi, otomatik olarak o yurdun bağlı olduğu bütün topluluğun üyelerinin suçlu olduğu anlamına gelmez. 

Asıl soru; 

• olay nasıl gerçekleşti,  

• sorumlular kim,  

• yöneticiler ne biliyordu,  

• şikâyetler dikkate alındı mı,  

• devlet denetimi yapıldı mı? sorularıdır. 

 

Türkiye’den Avrupa’ya: Süleymancıların ikinci büyük alanı 

Süleymancı yapılanma Türkiye sınırlarında kalmadı. 

Özellikle Almanya, cemaatin en önemli yurtdışı merkezlerinden biri haline geldi. 

Bu alandaki en önemli kurumsal yapı İslam Kültür Merkezleri Birliği (VIKZ). 

VIKZ, kendi açıklamasına göre 1973 yılında Köln’de kuruldu. Kuruluş amacı, o dönemde Almanya’ya gelen Müslüman işçilerin dini, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarına cevap vermekti.  

Bugün VIKZ kendisine bağlı yaklaşık 300 bağımsız cami ve eğitim derneği bulunduğunu belirtiyor. Yapı ayrıca dokuz eyalet derneği altında örgütleniyor.  

VIKZ’nin kendi tarih anlatımı ise kuruluş sürecinde Süleyman Hilmi Tunahan’ın öğrencilerinin bulunduğunu açıkça belirtiyor.  

Bu nedenle Almanya’daki VIKZ ile Türkiye’deki Süleymancı yapılanma arasındaki tarihsel bağ göz ardı edilemez. 

Ancak VIKZ Almanya’da hukuken bağımsız bir dini cemaat kuruluşu olarak faaliyet gösteriyor ve kendisini siyasi partiler üstü bir kuruluş olarak tanımlıyor.  

VIKZ bugün ne kadar büyük? 

VIKZ’nin kendi verilerine göre Almanya’da yaklaşık 300 cami ve eğitim derneği bulunuyor. 

Kuruluş, finansmanının üyelik aidatları ve bağışlardan sağlandığını belirtiyor. Ayrıca 1980’lerden beri Almanya’da imam eğitimi yaptığını ifade ediyor.  

VIKZ’nin 50. kuruluş yıldönümü 2023’te Köln’de kutlandı ve törene Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier de katıldı.  

Bu ayrıntı önemli. 

Çünkü Süleymancıların Almanya’daki yapılanmasını sadece “Türkiye’deki cemaatin yurtdışı uzantısı” şeklinde değerlendirmek yetersiz kalabilir. 

Yarım asırlık Almanya deneyimi, burada kendine özgü kurumsal bir yapı da oluşturmuş durumda. 

Ticaret: Cemaat nasıl ekonomik bir yapıya dönüştü? 

Süleymancıların yalnızca dini eğitim veren bir topluluk olmadığı uzun zamandır biliniyor. 

Yurtlar ve Kur’an kurslarının yanı sıra zaman içinde: 

• inşaat,  

• gayrimenkul,  

• eğitim,  

• turizm,  

• tekstil,  

• gıda,  

• sağlık gibi alanlarda ticari faaliyetlerle bağlantılı yapılar ortaya çıktı. 

Bu noktada cemaatlerin ekonomik büyümesini değerlendirirken iki farklı şeyi birbirinden ayırmak gerekiyor: 

Birincisi: Bir dini topluluğun dernek, vakıf veya şirketler üzerinden ekonomik faaliyet yürütmesi. 

İkincisi: Bu ekonomik faaliyetlerin suç teşkil eden yöntemlerle yürütülmesi. 

İkinci iddia ancak somut soruşturma belgeleri ve mahkeme kararlarıyla ortaya konabilir. 

Tam da bu nedenle 13 Ağustos 2026 operasyonu ayrı bir önem taşıyor. 

13 Ağustos 2026: Alihan Kuriş operasyonu 

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, 2026’da Süleymancılar olarak bilinen yapılanmaya yönelik geniş kapsamlı bir soruşturma başlattı. 

Soruşturmanın merkezinde “Alihan Kuriş çıkar amaçlı suç örgütü” olarak adlandırılan yapı bulunuyor. 

17 ilde düzenlenen operasyonda Kuriş’in de aralarında bulunduğu 49 kişi hakkında gözaltı kararı verildi. Operasyonun ilk aşamasında farklı kaynaklarda 30 ila 37 kişinin gözaltına alındığı bildirildi; bazı şüphelilerin yurtdışında olduğu açıklandı.  

Şüphelilere ait 43 adres ile 33 şirkete ait 80 adreste arama ve el koyma işlemleri gerçekleştirildi.  

Soruşturma şu suçlamaları kapsıyor: 

• suç örgütü kurmak ve yönetmek,  

• suç örgütüne üye olmak,  

• suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklamak,  

• kamu kurumlarını zarara uğratacak şekilde dolandırıcılık,  

• Vergi Usul Kanunu’na muhalefet.  

Bunlar şu aşamada soruşturma konusu iddialardır; kesinleşmiş mahkeme hükmü değildir. 

100 milyar liralık para trafiği iddiası 

Operasyonun en dikkat çekici tarafı mali boyutu. 

Soruşturma kapsamında hazırlanan MASAK incelemelerinde, bağlantılı kişi ve şirketler üzerinden 100 milyar TL’yi aşan tutarın çeşitli yöntemlerle yurtdışına çıkarıldığı tespit edildiği savcılık kaynaklarına dayanılarak bildirildi.  

Soruşturmanın konusu; 

• paranın kaynağı,  

• şirketler arasındaki hareketleri,  

• sermaye artırımları,  

• faturalar,  

• döviz transferleri,  

• vergi işlemleri,  

• yurtdışı para hareketleri üzerinden hukuka aykırı bir finansal yapı oluşturulup oluşturulmadığı. 

Bu nedenle soruşturma sonuçlanmadan “100 milyar lira çalındı” veya “100 milyar lira kara para” şeklinde kesin ifadeler kullanmak gazetecilik açısından doğru olmaz. 

Şirketler neden soruşturmanın merkezinde? 

Başsavcılık soruşturmasının dikkat çekici taraflarından biri, yalnızca kişiler değil şirket ağının da incelenmesi. 

T24’ün aktardığı soruşturma bilgilerine göre mali incelemelerde 32 şirket tespit edildi. Bazı tanınmış ticari markaların da bu şirket bağlantıları içerisinde bulunduğu bildirildi.  

Bu durum Süleymancı yapılanmasının bugün neden sadece “bir dini cemaat” başlığı altında incelenemeyeceğini gösteriyor. 

Yapının; 

dini → sosyal → eğitim → yurt → ticaret → gayrimenkul 

şeklinde birbirine bağlanan geniş bir ekonomik ve sosyal ağı bulunuyor. 

Soruşturmanın temel sorusu da tam burada ortaya çıkıyor: 

Bu ağın ne kadarı normal ticari faaliyet, ne kadarı cemaat finansmanı, ne kadarı ise hukuka aykırı işlemlerden oluşuyor? 

Bunun cevabını soruşturma ve mahkemeler verecek. 

Köln’deki 70 milyon dolarlık merkez 

Operasyon sonrasında Almanya da yeniden gündeme geldi. 

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Süleymancı yapılanmanın Köln’de yaklaşık 70 milyon dolarlık yatırımla büyük bir genel merkez inşa ettiğini ve faaliyetlerin tamamını buraya taşımayı planladığını söyledi.  

Bu iddia, Almanya’nın neden soruşturmanın önemli başlıklarından biri olduğunu da açıklıyor. 

Çünkü VIKZ’nin Almanya’da yaklaşık 300 cami ve eğitim derneğinden oluşan bir ağı zaten bulunuyor.  

Dolayısıyla Türkiye’deki mali soruşturmanın yurtdışındaki yapılanmaya uzanıp uzanmayacağı önümüzdeki dönemde önemli bir soru olacak. 

Süleymancılar ve siyaset: Neden sürekli yön değiştiriyorlar? 

Süleymancıların siyasi tarihine bakıldığında tek bir partiye bağlılık görülmüyor. 

Tunahan döneminde Demokrat Parti’ye yakınlık; 

Kemal Kaçar döneminde merkez sağ ve Adalet Partisi; 

Arif Ahmet Denizolgun döneminde ANAP ve Refah Partisi; 

2000’lerden sonra ise farklı merkez sağ ve milliyetçi partilerle ilişkiler gündeme geldi. 

Akademik çalışmalar, özellikle 2000 sonrasında cemaat içinde siyasi ayrışmaların yaşandığını gösteriyor.  

Son yıllarda ise Süleymancıların MHP, İYİ Parti, Millet İttifakı ve CHP adaylarına destek verdiği yönünde çeşitli haber ve iddialar ortaya çıktı. 

Ancak bunların tümünü “cemaat kararı” olarak sunmak doğru değil. 

Cemaatin kapalı yapısı nedeniyle siyasi kararların nasıl alındığı ve tabanın ne kadarının bu kararlara uyduğu konusunda kamuya açık, bağımsız ve kapsamlı veriler sınırlı. 

Arif Ahmet Denizolgun’un ölümü ve cemaat içi çatışma 

Alihan Kuriş’in liderliğe gelmesinden sonra cemaat içinde aile kaynaklı ciddi bir ayrışma da ortaya çıktı. 

Arif Ahmet Denizolgun’un ailesinden Fatih Süleyman Denizolgun, Kuriş’e yönelik çok ağır suçlamalarda bulundu. 

Denizolgun, amcasının ölümünden Kuriş’i sorumlu tuttu ve Kuriş yönetimini cemaatin “işgal edilmesi” olarak nitelendirdi. 

Bu iddialar ciddi olmakla birlikte Denizolgun’un kişisel suçlamalarıdır ve bunları kesinleşmiş gerçekler olarak aktarmak mümkün değildir. 

2026’da ise gazeteci Aytunç Erkin, 2016’daki ölümle ilgili Beykoz Cumhuriyet Başsavcılığı’nın hazırladığı bilgi notunda bazı çelişkiler bulunduğunu yazdı.  

Ancak burada da aynı gazetecilik kuralı geçerli: 

“Şüpheli ölüm” iddiası ile hukuken kanıtlanmış cinayet aynı şey değildir. 

Bu dosyanın yeniden açılıp açılmayacağı ve yeni delillerin bulunup bulunmayacağı ayrıca araştırılmalıdır. 

Diyanet’in bakışı: “İçe kapalı yapı” 

Süleymancılar hakkında en dikkat çekici resmi değerlendirmelerden biri Diyanet kaynaklı raporlarda bulunuyor. 

Yapının son derece “içe kapalı” olduğu ve bu nedenle görüşlerinin dışarıdan sağlıklı biçimde tespit edilmesinin zor olduğu değerlendirmeleri aktarılıyor. 

Bu nokta, Süleymancıların neden Türkiye’deki diğer dini yapılardan farklı biçimde “görünmez güç” olarak algılandığını da açıklıyor. 

Çünkü yapı: 

Televizyonlarda çok görünmüyor. 

Kamuoyu önünde liderlerini fazla göstermiyor. 

Açık siyasi mitingler düzenlemiyor. 

Ama buna karşılık: 

yurtları, kursları, camileri, eğitim dernekleri ve ekonomik bağlantıları üzerinden geniş bir sosyal ağ oluşturuyor. 

Peki Süleymancılar FETÖ’nün yerine mi geçmek istedi? 

Bu soru özellikle 15 Temmuz 2016 sonrasında sıkça soruldu. 

Bazı siyasi çevreler ve araştırmacılar, FETÖ’nün tasfiyesiyle oluşan boşluğun farklı cemaatler tarafından doldurulduğunu savundu. 

Ancak Süleymancılar ile FETÖ’nün aynı yapı olduğunu söylemek için elimizde hukuken kesinleşmiş bir temel bulunmuyor. 

Aynı şekilde “Süleymancılar FETÖ’nün yerine geçirildi” şeklindeki bir iddia da kanıtlanması gereken bir tezdir. 

Bu nedenle araştırmanın doğru sorusu şudur: 

Türkiye’de devlet ile dini cemaatler arasındaki ilişki neden sürekli yeniden kuruluyor? 

Asıl tartışılması gereken mesele belki de burada. 

Asıl mesele: Cemaat mi, ekonomik organizasyon mu? 

Süleymancılar bugün yalnızca dini bir topluluk olarak değerlendirilirse, yapının gerçek büyüklüğü anlaşılmaz. 

Yaklaşık bir asırlık tarih içerisinde: 

Kur’an eğitimi 

↓ 

Öğrenci yurtları 

↓ 

Yerel dernekler 

↓ 

Mezunlar ve profesyoneller 

↓ 

İş dünyası 

↓ 

Gayrimenkul ve şirketler 

↓ 

Yurtdışı yapılanması şeklinde gelişen bir yapı ortaya çıktı. 

İşte 2026 operasyonunun asıl önemi burada. 

Devlet ilk kez bu kadar kapsamlı biçimde dini yapının ekonomik damarlarını mercek altına alıyor. 

Bundan sonra ne olacak? 

Alihan Kuriş operasyonu Süleymancıların tarihinde yeni bir dönemin başlangıcı olabilir. 

Önümüzde birkaç ihtimal bulunuyor. 

Birinci ihtimal 

Soruşturma yalnızca bazı kişi ve şirketlerle sınırlı kalabilir. 

Bu durumda cemaat mevcut yapısıyla faaliyetlerine devam eder. 

İkinci ihtimal 

Mali soruşturma genişler ve şirketler, gayrimenkuller ve yurtdışı para hareketleri konusunda daha fazla tedbir alınır. 

Bu durumda cemaatin ekonomik gücü ciddi biçimde etkilenebilir. 

Üçüncü ihtimal 

Soruşturma cemaatin liderlik yapısına kadar uzanabilir. 

Bu durumda Alihan Kuriş sonrası dönem tartışması başlayabilir. 

Dördüncü ihtimal 

Almanya’daki yapılanma soruşturmanın önemli bir parçası haline gelebilir. 

Bu ise özellikle Köln merkezli VIKZ yapılanmasının geleceğini Türkiye-Almanya ilişkileri açısından da önemli hale getirir. 

Sonuç: Süleymancıları anlamak için yalnızca bugüne bakmak yetmez 

Süleymancılar yaklaşık bir asırlık bir hikâyeye sahip. 

Osmanlı’nın son döneminde yetişen Süleyman Hilmi Tunahan ile başlayan dini eğitim hareketi, Cumhuriyet’in ilk dönemindeki baskılarla yeraltına çekildi. 

Demokrat Parti döneminde yeniden görünür hale geldi. 

1960 ve 1970’lerde Kur’an kursları ve yurtlarla büyüdü. 

Kemal Kaçar döneminde merkez sağ siyasetle güçlü ilişkiler kurdu. 

Arif Ahmet Denizolgun döneminde cemaat liderliği ile aktif siyaset daha doğrudan birleşti. 

Alihan Kuriş döneminde ise daha kapalı, daha kurumsal ve ekonomik ağı daha geniş bir yapı ortaya çıktı. 

Bugün Süleymancılar yalnızca Türkiye’de değil, Almanya başta olmak üzere Avrupa’nın çeşitli ülkelerinde faaliyet gösteren büyük bir dini ve sosyal ağ. 

Almanya’daki VIKZ’nin kendi verilerine göre yaklaşık 300 cami ve eğitim derneğine sahip olması bunun en somut göstergelerinden biri.  

Ve şimdi Türkiye’de 49 kişi hakkında yürütülen soruşturma, bu yaklaşık yüz yıllık yapının tarihindeki en önemli kırılmalardan birini yaratmış durumda. 

Fakat bugün için kesin olan tek şey şu: 

Alihan Kuriş suçlu değildir; soruşturmanın şüphelisidir. 

Süleymancılar da hukuken “suç örgütü” ilan edilmiş bir dini topluluk değildir. 

Ortada bir savcılık soruşturması, MASAK incelemeleri ve mali hareketlere ilişkin ciddi iddialar var. 

Bunların hangisinin suç, hangisinin yasal ticari faaliyet, hangisinin ise cemaat içi finansman olduğu ancak yargı süreci sonunda ortaya çıkacak. 

Bu nedenle Süleymancılar hakkında asıl sorulması gereken soru belki de “İyi mi, kötü mü?” değil. 

Bir dini yapı, bir eğitim ağı, bir sosyal çevre ve milyarlarca liralık ekonomik faaliyet aynı örgütsel ağ içerisinde birleştiğinde, demokratik bir hukuk devletinde bunun sınırları ve denetimi nerede başlamalıdır? 

Alihan Kuriş operasyonu, Türkiye’yi yeniden bu soruyla karşı karşıya bıraktı. 

Der Virgül araştırma notu 

Bu dosyada kullanılan “Süleymancılar” adı, topluluğun kamuoyundaki yaygın adlandırmasıdır. VIKZ gibi kuruluşlar ise kendilerini bu adla değil, Süleyman Hilmi Tunahan’ın öğrencileri ve İslam kültür merkezleri olarak tanımlamaktadır.  

Operasyonla ilgili suçlamalar kesinleşmiş mahkeme kararı değildir. Bu nedenle metinde “iddia”, “soruşturma”, “savcılık açıklaması” ve “MASAK incelemesi” ifadeleri özellikle korunmuştur. 

Özellikle 100 milyar TL, Arif Ahmet Denizolgun’un ölümü ve cemaatin siyasi tercihleri konusunda sosyal medya paylaşımları veya tek taraflı iddialar yerine mümkün olduğunca resmi kayıt, akademik çalışma ve karşı tarafın açıklamalarına dayanılması gerekir. 

Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi; VIKZ resmi kurumsal kayıtları; Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nın operasyona ilişkin açıklamalarının basına yansıyan bölümleri; T24; Bianet; akademik çalışmalar; ilgili mahkeme ve baro kayıtları. | ©DerVirgül